Pagina 9 van 35

  • April 2018: De geschiedenis van het Wilhelmus

    Afgelopen week vierde Nederland Koningsdag én het vijfjarig jubileum van onze koning. Ter gelegenheid hiervan dook het Reformatorisch Dagblad in de geschiedenis van het Wilhelmus.

    Lees meer...
  • April 2018: Vrijdag de Dertiende: wie is er bijgelovig?

    André Hazes leed aan paraskevidekatriafobie. Dit woord staat voor de irrationale angst voor vrijdag de dertiende. Hij weigerde op zo'n dag op te treden en kwam zijn huis ook niet uit. Theo Meder, volksverhaalonderzoeker bij het Meertens Instituut, vertelt dat sommige soorten bijgeloof zijn verdwenen, maar dat daar weer andere voor in de plaats zijn gekomen. "Volksgeloof leeft nog steeds heel sterk. We geloven nu niet meer in duivels en tovenaars, maar hangen nog wel hoefijzers aan de muur of kloppen iets af op onbeschilderd hout."

    Lees meer...
  • April 2018: Hoe het woord 'Mocro' zijn onschuld verloor

    Met het nummer 'Leipe mocro flavour' introduceerde rapper Ali B in 2004 het woord Mocro bij het grote publiek. Zo werd het woord langzaam gemeengoed. De oorsprong van het woord ligt niet in Marokko, maar in Nederland. In de jaren negentig kwamen in jongerentaal opvallend veel woorden die zijn afgekort en eindigen met een 'o'. Uit die tijd stamt 'Limbo' voor Limburger, 'Brabo' voor Brabander, 'lesbo' voor lesbienne, en 'travo' voor travestiet.

    Inmiddels klinkt het woord Mocro bijna dagelijks op het journaal, in de kranten en op sociale media. Dan gaat het over de zogenoemde 'Mocro-maffia'. Zo krijgt het woord langzamerhand een andere lading, en gaan er stemmen op niet langer achteloos Mocro te gebruiken.

    Lees meer...
  • April 2018: 20 Oud-Hollandse woorden

    In 2017 publiceerden het Meerten Instituut, de Taalunie en de Universiteit van Gent het rapport 'Staat van het Nederlands'. Uit dit rapport blijkt dat de Nederlandse taal nauwelijks wat merkt van de invloed van het Engels. De uiteindelijke conclusie in het rapport is dat ‘Nederlands een zeer vitale taal met uitstekende overlevingskansen voor de toekomst’ is. De website Nieuws.be heeft naar aanleiding van dit rapport twintig Oud-Hollandse woorden opgetrommeld die te leuk zijn om te vergeten. Naar de twintig woorden.

     

  • April 2018: Kom niet aan paasvuren

    Stoppen met paasvuren, omdat ze te veel fijnstof zouden produceren? Niet als het aan Twentenaren ligt. In Twente worden tradities gekoesterd. Etnoloog Sophie Elpers, onderzoekster bij het Meertens Instituut, ziet dat tradities leiden tot trots en een sterke regionale identiteit. Maar er zit wel een keerzijde aan te veel hang naar vastigheid: de diversiteit komt erdoor in het gedrang. 'Je blijft dan het liefst zoals je bent, en laat andere zaken niet toe.' Kijkend naar de lijst met erkend immaterieel erfgoed, ziet etnologe Elpers dat in Twente alleen traditionele gebruiken staan aangemerkt. Lees verder in Tubantia.

    Lees meer...
  • April 2018: Kortingsactie op zondag wordt religieuze rel

    Een kortingsactie op zondag: pompstation De Haan in het Zuid-Hollandse kustplaatsje Ouddorp hoopte hiermee toeristen te lokken die op weg naar huis nog snel even hun auto voltanken. Maar juist op die dag regeert de zondagsrust en dus voelden gelovigen zich benadeeld. Het conflict dat erop volgde lijkt onderdeel te zijn van een landelijke trend, waarbij gelovigen en ongelovigen lijnrecht tegenover elkaar komen te staan. 

    Lees meer...
  • Maart 2018: Hoe ons taalgebruik op sociale media verraadt wie we zijn

    Even een online persoonlijkheidstestje invullen, of je op Facebook drukmaken over zwerfafval in je wijk. Het lijken onschuldige handelingen maar dat zijn ze niet. Want de gegevens die we op Facebook achter laten kunnen worden gebruikt om ons gedrag te beïnvloeden. Sinds het schandaal met Cambridge Analytica is dat wel duidelijk geworden. Ons taalgebruik speelt daarbij een grote rol. Maar hoe werkt dat? Hoe kun je via taal van alles te weten komen over miljoenen mensen en vervolgens hun gedrag beïnvloeden? Antal van den Bosch, directeur van het Meertens Instituut en hoogleraar Computerlinguïstiek en Spraaktechnologie aan de Radboud Universiteit, geeft een toelichting in het radioprogramma De Taalstaat op NPO1.

  • Maart 2018: Per toeval ontdekte Leidse opera wordt opgevoerd

    De Leidse universiteitsbibliotheek kocht op een online veiling een manuscript over de strijd tussen patriotten en prinsgezinden. Eenmaal bezorgd bleek het een onbekende Leidse opera uit het einde van de achttiende eeuw te zijn. Neerlandici in Leiden transcribeerden en vertaalden de tekst daarna maandenlang. Dit werd afgesloten met een primeur: op 22 maart voerden studenten van Collegium Musicum fragmenten van de opera op.

    Maar hoe zing je de opera eigenlijk? Student Nederlands Julia Duijvekam: 'Het manuscript verwijst naar melodieën van in die tijd bekende volksliedjes, zodat iedereen op straat mee kon zingen. Veel van die liederen zijn uiteraard niet meer bekend, maar het Meertens Instituut heeft gelukkig een liederendatabank, waar je vaak nog wel een notatie kunt vinden. Op twee of drie liedjes na hebben we alle melodieën.' Lees meer over de opera in Leids Universitair Weekblad Mare.

    Lees meer...
  • Maart 2018: 'Niets is zo verandelijk als ritueel'

    De ‘Dutch passion for the Passion’. De aandacht ervoor fascineert antropologe Irene Stengs al jaren: "Te beginnen met de jaarlijkse opvoering van de Matthäus Passion in Naarden. Die van Tegelen is in 2014 zelfs op de nationale inventaris van immaterieel erfgoed geplaatst. En natuurlijk de populariteit van The Passion, het idee loopt door de hele samenleving heen. Nederlanders gaan daar naartoe, bijvoorbeeld naast hun bezoek aan een uitvoering van de Matthäus Passion. De belangstelling is niet eenduidig."

    Lees meer...
  • Maart 2018: Top 25 Romaniwoorden in het Nederlands

    In de Nederlandse taal en in dialecten zijn ruim 130 Romaniwoorden (zigeunerwoorden) in omloop. Wat is de top 25 van Romaniwoorden in het Nederlands, vraagt online geschiedenismagazine Historiek zich af? Klik hier voor de lijst met de 25 woorden en hun herkomst.

    Wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van Romaniwoorden in Nederland vindt hier het artikel 'Zigeunerwoorden in Nederland' uit Geleend en uitgeleend (1995) van etymologe Nicoline van der Sijs, waarop Historiek zich baseert.

    Foto: detail uit 'Groep Roma' van Jacobus Ludovicus Cornet, via Rijksstudio

  • Maart 2018: Wat betekent ‘op z’n elfendertigst’?

    Online geschiedenismagazine Historiek duikt elke maand in de betekenis en de herkomst van een woord of een uitdrukking. Deze keer: wat betekent ‘op z’n elfendertigst’? Het gezegde komt in elk geval sinds 1620 in de Nederlandse taal voor, aldus Nicoline van der Sijs (Meertens Instituut/Radboud Universiteit). Maar waar komt het vandaan? Er zijn meerdere verklaringen, lees verder op Historiek.