Pagina 18 van 38

  • Augustus 2017: Dialect App voor het Maastrichts en het Eijsdens

    Leonie Cornips (Meertens Instituut/Universiteit Maastricht) heeft een langgekoesterde wens in vervulling kunnen laten gaan: de totstandkoming van een dialectapp voor het Mestreechs, Maastrichts, en het Eèsjdes, Eijsdens. En dat is ook voor ons goed nieuws: de web app Maasgeluide bevat zo'n vijftig zinnen in het Eèsjdes en Mestreechs (aangeboden in dialect, met een Nederlandse en Engelse vertaling) die handig zijn voor iedere toerist of bezoeker. Met hulp van de app kan iedereen de weg vragen in het dialect, een biertje bestellen in het café, naar de menukaart in het restaurant vragen of informeren waar een geldautomaat te vinden is.
     

    Maar de app dient ook verder dialectonderzoek en daarvoor doet Leonie een oproep in haar column in Dagblad de Limburger. Sprekers van het Eijsdens en Maastrichts, in welke vorm dan ook: spreek jullie zinnetjes in!  

  • Augustus 2017: Waar komt het fenomeen bouwvak vandaan?

     

    Bouwvakkers kregen voor het eerst in augustus 1930 welgeteld drie dagen vakantie. Daartoe kregen ze vakantiebonnen waarmee zij het loon voor deze vrije dagen konden ophalen. Iedereen moest de vakantie tegelijkertijd opnemen. Op de bouwplaatsen werd gecontroleerd om te voorkomen dat arbeiders zouden doorwerken, zodat zij en vakantiegeld én loon zouden opstrijken. Het Meertens Instituut ziet in advertenties in kranten en tijdschriften in 1933 voor het eerst de term bouwvak opduiken.
     
    Lees meer over het fenomeen bouwvak in het Dagblad van het Noorden.

    Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam
     
  • Juli 2017: Zeeroverslied uit 1630 teruggevonden via Meertens Instituut

    Historicus Nykle Dijkstra uit Leeuwarden, verbonden aan de Historische Vereniging Noordoost-Friesland, vond het zeeroverslied op goed geluk. ,,Ik typte 'Dokkum’ in in het archief van de Nationale Liederenbank van het Meertens Instituut’’, zegt Dijkstra. ,,Hier vond ik een verwijzing naar het origineel dat in de London Library lag.’’ Het zogenaamde 'BeclachLiedt' verhaalt gedetailleerd over Duinkerker zeerovers die rovend langs de Friese kust voeren en uiteindelijk door twee kapiteins van de Dokkumer Admiraliteit door een list gevangen genomen werden. Vijf zeerovers werden uiteindelijk in Dokkum opgehangen.

    Lees meer over de vondst in de Leeuwarder Courant en bij Omrop Fryslân (met geluidsfragmenten).

    Zoek ook in de Nederlandse Liederenbank van het Meertens Instituut.

     

  • Juli 2017: Engels in het hoger onderwijs?

    "Het beste lijkt me om de toekomstige generaties voor te bereiden op het feit dat Nederland steeds meer een tweetalig land wordt." Hoogleraar Nederlands Marc van Oostendorp pleit voor een belangrijke positie van het Nederlands én het Engels in het hoger onderwijs. Lees meer in NRC.

    Foto: Flickr.com, College fund (CC BY 2.0)

  • Juli 2017: Elsevier Weekblad, speciale editie Nederlandse tradities

    In de reeks speciale uitgaven van Elsevier Weekblad verscheen in juli de speciale editie Nederlandse tradities, het verhaal achter 29 markante nationale en provinciale gebruiken, waarin samensteller Gertjan van Schoonhoven ingaat op de ontstaansgeschiedenis van  gebruiken het jaar rond - van Nieuwjaarsduik tot het afsteken van vuurwerk, en van specifieke provinciale - van de TT in Assen tot Vlaggetjesdag in Zuid-Holland. Voor het onderzoek bezocht Van Schoonhoven meerdere malen de bibliotheek van het Meertens Instituut.
     
  • Juli 2017: De smiley: een infantiel symbooltje of een verrijking van onze taal?

    Op 17 juli is het Wereld Emoji Dag. Inmiddels zijn emoji's niet meer weg te denken uit het digitale verkeer. Het Unicode Consortium, dat namens bedrijven als Apple, Microsoft en Google beslist welke emoji erbij komen, voegt elke zomer tientallen nieuwe emoji's toe.

    Op Wereld Emoji Dag gaven drie mensen die veel met taal bezig zijn hun visie op de smiley in Trouw. Met een bijdrage van taalkundige Nicoline van der Sijs (Radboud Universiteit/Meertens Instituut).

    Foto: Flickr.com, Smiley - Yvaneich Agno (CC BY-NC-ND 2.0)

    Lees meer...
  • Juli 2017: Waarom erger je je 'groen en geel'?

    Waarom erger je je groen en geel? Waarom deze kleuren? Deze vraag werd gesteld aan de makers van het populair-wetenschappelijke radioprogramma Bureau Kijk in de Vegte. Zij belden met taalkundige Nicoline van der Sijs van het Meertens Instituut. Luister mee.

  • Juli 2017: Yankee komt van Jan-Kees

    "Het Nederlands heeft veel woorden overgenomen uit andere talen. Niet alleen uit het Engels – momenteel de grootste aanvoerbron – maar ook uit het Duits, Frans, Grieks en Latijn. Tegelijkertijd heeft het Nederlands de afgelopen eeuwen veel woorden uitgeleend aan andere talen, en dat is minder algemeen bekend. Taalkundige Nicoline van der Sijs schreef er verschillende boeken over, met als voornaamste Nederlandse woorden wereldwijd."

    Lees verder in de taalcolumn van Ewoud Sanders in NRC voor enkele leuke voorbeelden van woorden die het Nederlands heeft uitgeleend aan andere talen, zoals het Japans.  

    Foto: Flickr.com, Yankee Stadium - Shinya Suzuki (CC BY 2.0)

  • Juli 2017: Waarom heet een theedoek, een theedoek?

    Waarom heet een theedoek, een theedoek? Deze vraag werd gesteld aan de makers van het populair-wetenschappelijke radioprogramma Bureau Kijk in de Vegte. Zij belden met taalkundige Nicoline van der Sijs van het Meertens Instituut. Luister mee.

  • Juli 2017: Wat is de historische achtergrond van het woord bandiet?

    Het woord ‘bandiet’ betekent boef, slechterik, struikrover, misdadiger of crimineel. Wat is de historische achtergrond van dit woord, dat het Nederlands geleend heeft en oorspronkelijk uit het Italiaans komt?

    Het online geschiedenistijdschrift Historiek.net raadpleegt voor het antwoord op deze vraag onder meer Nicoline van der Sijs, etymologe aan het Meertens Instituut. 

    Afbeelding: Beeldbank Rijksmuseum, Roodbaard de bandiet - Monogrammist G.J., 1894 - 1959

  • Juli 2017: 'Waarom herdenken weinigen de slavernij?'

    Dat maar weinig mensen weten dat op 1 juli wordt stilgestaan bij de afschaffing van de slavernij probeert wetenschapper Markus Balkenhol, antropoloog bij het Meertens Instituut, te zien als een gegeven. "Er is kennelijk bij veel Nederlanders niet de behoefte om dat te doen, zoals wel met 4 mei. Hoewel voor verandering druk nodig is, heeft dat weinig zin. Het is wachten totdat Nederlanders daar open voor gaan staan." Maar als Nederlanders echt willen begrijpen hoe hun land in elkaar zit, kunnen ze niet om het koloniale hoofdstuk heen.

    Lees meer...