• Maart 2021: De Oranjes

    In de podcast 'De Oranjes' geeft Ronald de Graaf een inkijkje in de machtigste familie van de Republiek: die van Oranje-Nassau. De periode van 1544 tot 1711 was een tijd van oorlogen tegen Spanje, Engeland en Frankrijk. 'De Oranjes' vertelt het verhaal van Willem van Oranje, Maurits, Frederik Hendrik, Willem II, III en Johan Willem Friso, en de keuzes die zij maakten tussen hun dynastie en het landsbelang. Hoe ontstond ons 'Nederland'? Wat hebben we wel en niet aan Oranje-Nassau te danken? In iedere aflevering laat een specialist zijn of haar licht schijnen. In aflevering 1: Marjolein 't Hart van de onderzoeksgroep NL-Lab.
    Naar de podcast

  • Maart 2021: Special over volksverhalen van vroeger en nu

    Recente verhalen over bloed drinkende satanisten en pedonetwerken aan het Binnenhof, die door complotdenkers worden verspreid, passen in de traditie van de volksverhalen die al eeuwenlang van mond tot mond gaan. Max Magazin maakte een informatieve special over oude en hedendaagse volksverhalen met Theo Meder. Meder is hoogleraar volksverhaal en vertelcultuur aan de Rijksuniversiteit Groningen en senior onderzoeker Orale Cultuur aan het Meertens Instituut in Amsterdam. Hij is de oprichter en samensteller van de Nederlandse Volksverhalenbank, die inmiddels 48.000 volksverhalen telt.
    Ga hier naar de special.

  • Maart 2021: 5G-complottheorie├źn

    5G speelt een rol in menig moderne complottheorie, vaak verbonden aan het coronavirus, Bill Gates of meer. Waar komen die bijzondere verhalen vandaan? Theo Meder, onderzoeker volksverhalen bij het Meertens Instituut: "Verhalen over de straling van 5G komt niet uit de lucht vallen, want die angst bestond ook al over 4G, 3G en wifi. Dat waren complottheorieën louter over de zendmasten die in kleine kring de ronde deden." Dat de verhalen rond 5G nu zo wijdverspreid zijn heeft volgens Meder twee redenen. Lees verder bij iPhoned.

    Beeld: Simone Wolff

  • Maart 2021: Wat levert een plek op de Werelderfgoedlijst op?

    De noodlijdende bruine vloot wil werelderfgoed worden, maar wat levert dat op? Deze vraag legt de Stentor voor aan een aantal experts, waaronder etnologe Sophie Elpers van het Meertens Instituut. "Wie op de UNESCO Werelderfgoedlijst staat, toont aan dat hij het erfgoed wil behouden in de toekomst en daar een serieus plan voor heeft. Het is niet zozeer erkenning en het levert niet direct geld op, maar het kan ertoe leiden dat je meer succes hebt bij het aanvragen van financiële steunregelingen en het levert een netwerk op om ervaringen en kennis uit te wisselen." Ga naar het artikel in de Stentor.

    Beeld: Simone Wolff

  • Maart 2021: De Nederlandse taal in de verkiezingsprogramma's

    Taalonderzoeker Marc van Oostendorp was te gast in het radioprogramma De Taalstaat om mee te praten over de Nederlandse taal in de verkiezingsprogramma's. Voor de website Neerlandistiek heeft hij alle programma's van partijen die een kans op een zetel maken onder de loep genomen. Op welke partij moet je stemmen als je de Nederlandse taal een warm hart toedraagt? Besteden partijen wel aandacht aan dit thema? Samen introduceren ze 'de Taalwijzer', de alternatieve Kieswijzer. Luister hier naar De Taalstaat.

    Meer lezen:
    Ga hier naar de door Van Oostendorp beschreven verkiezingsprogramma's op Neerlandistiek.

  • Maart 2021: Moet het einde van corona een nationale feest- of herdenkingsdag worden?

    Als we straks weer terug naar het 'oude normaal' gaan, hoe kijken we dan terug op deze periode? Moet er een nationale feestdag komen, of juist een herdenking, vraagt RTL Nieuws aan Peter Jan Margry, die bij het Meertens Instituut Nederlandse cultuur onderzoekt. Hij is geen voorstander van het idee van een nationale feestdag: "Feestdagen hebben een heel ander karakter en andere functie." Ga hier naar het hele artikel.

    Beeld: Simone Wolff

     

  • Maart 2021: Groninger dorpsliedjes

    Harbert Schutte uit Bellingwolde verzamelde in de afgelopen dertig jaar zo'n 150 dorpsliedjes uit Groningen. Een aantal daarvan is in geen enkel ander archief te vinden. De verzameling begon ruim dertig jaar geleden bij de oma van Schuttes vrouw. Zij, inwoonster van hetzelfde grensdorp, zong – fier rechtop en met de hand op het hart – het Bennewolmer volkslied. Harbert werd nieuwsgierig en ontdekte dat ieder dorp zo zijn eigen lied had. Hij ging op zoek naar deze liedjes, ‘want ‘t zol toch sund weden as dat wegkomt’.

    De liedjes van Schutte zijn volgens Martine de Bruin, specialist Nederlandse liedcultuur bij het Meertens Instituut, een mooie verzameling, vooral omdat de muziek er ook bij zit. Als Schutte de liedjes niet had opgetekend, waren ze verdwenen. Lees verder bij RTV1 en luister daar ook naar enkele liederen.

  • Maart 2021: De heilige Maria in de Koude Oorlog

    Na 1945 zocht de rooms-katholieke kerk een spiritueel wapen tegen het oprukkende, 'goddeloze' communisme. Dat werd Maria. De heilige maagd bracht honderdduizenden op de been. Peter Jan Margry, hoogleraar Europese etnologie en gespecialiseerd in religieuze cultuur, onderzocht met collega-wetenschappers uit de hele wereld deze vergeten episode uit de kerkgeschiedenis. Het resultaat is te vinden in de Engelstalige bundel Cold War Mary, of wel Onze Lieve Vrouw van de Koude Oorlog. Margry: "Er moest een legioen verzameld worden om het Rijk van Maria te vestigen en er zo voor te zorgen dat het Rijk van het Kwaad - lees Rusland - verpulverd werd."

    Luister naar het interview met Peter Jan Margry bij het radioprogramma OVT of lees het interview in Trouw.

    Beeld: Met hamer en sikkel dreigen Stalin en zijn manschappen een katholiek huis binnen te dringen. Cartoon uit het Belgische weekblad Elckerlyc (1936).Beeld Collectie Kadoc

  • Maart 2021: Zo kun je dialect onder kinderen bevorderen

    Ongeveer anderhalf jaar geleden ondertekenden de Provincie Limburg en het Ministerie van Binnenlandse Zaken het Convenant Limburgse Taal. Hierin spraken zij af dat zij zich zouden inzetten om de positie van het Limburgs als officieel erkende streektaal te verstevigen en zoveel mogelijk te stimuleren. L1 Cultuurcafé sprak met Leonie Cornips, hoogleraar Taalcultuur in Limburg, over de stand van zaken op de Limburgse basis- en middelbare scholen, en over het stimuleren van de streektaal bij de allerkleinsten. Naar de podcast van L1 Cultuurcafé.

    Beeld: Simone Wolff

  • Maart 2021: Het fabeltje dat islam en democratie niet samengaan

    De deelname van de islamitisch geïnspireerde partij Nida aan de landelijke verkiezingen is een nieuw fenomeen in Europa. Als Nida een plaats in het parlement bemachtigen, zou dat historisch zijn. Sakina Loukili, die onderzoek doet naar Nida en Denk en is verbonden aan het Meertens Instituut: “Als je deze ontwikkeling afzet tegen hoe ­negatief het debat over de islam en integratie wordt gevoerd, is het toch bijzonder dat er een partij is in Europa die op islamitische grondslag kan bestaan.”
    Lees het volledige commentaar van Loukili in Trouw.

    Beeld: Sakina Loukili is een van de twaalf gezichten van Faces of Science van de KNAW

  • Maart 2021: Euforie en onbehagen over welbespraakte vrouwelijke moslimpolitici

    De politieke entree van moslima Kauthar Bouchallikht bij GroenLinks verliep, zacht uitgezegd, niet zonder slag of stoot. Hoe komt het toch dat er zo’n heisa gemaakt wordt als vrouwen met een hoofddoek de politieke arena betreden, vraagt religiewetenschapper Sakina Loukili zich af? Samen met haar twee collega's Samira Azabar en Ibtissam Abaaziz schreef ze een artikel voor de website Sociale Vraagstukken, waar wetenschappers en professionals over maatschappelijke kwesties schrijven.

    Beeld: Sakina Loukili is een van de twaalf Faces of Science van de KNAW