• Mei 2020: Waarom dialecten onderzoeken?

    Taalwetenschapper Marc van Oostendorp maakte voor studenten in de bacheloropleiding Nederlandse Taal en Cultuur aan de Radboud Universiteit een korte introductie in het onderzoek naar dialecten, aan (onder andere) het Meertens Instituut. Met wat voor soorten wetenschappelijke vragen zijn de dialecten in de afgelopen decennia onderzocht? Naar de video.

  • Mei 2020: Waarom geloven mensen in het 5G-complot?

    Het coronavirus en het 5G-netwerk. Wie had vorig jaar gedacht dat die twee dingen aan elkaar gelinkt zouden worden? Maar wat houdt het complot nou precies in en waarom geloven sommige mensen erin? Quest ging in gesprek met Theo Meder, die onderzoek doet naar complottheorieën.

    Foto: Simone Wolff

  • Mei 2020: Waar blijven de loeiharde grappen over corona?

    'Het ergste moet nog komen: de Jehovah's Getuigen weten allemaal dat jullie thuis zijn.' Het is een van de duizenden coronagrappen die momenteel het internet over gaat. Een ding valt moppenonderzoeker Theo Meder van het Meertens Instituut al op: ze zijn best wel braaf. Lees verder in Quest.

    Foto: Simone Wolff

  • Mei 2020: Koeien loeien niet zomaar

    Taalwetenschapper Leonie Cornips, in het bijzonder gespecialiseerd in de sociale linguïstiek, legt na een lange carrière in onderzoek naar mensentaal, dierentaal onder de loep. Ze heeft zichzelf de vraag gesteld of dieren ook met elkaar spreken. Zij onderzoekt dit nu bij koeien. De eerste resultaten van haar onderzoek - waaronder een 'woordenboek' van zo'n twaalf klanken - zijn nu bekend. Luister hier naar verschillende gesprekken met Leonie Cornips:
     

    • 'Cornips weet waar een koe over praat', bij NPO Radio 5
    • Kletsende koeien: is het terecht om mensentaal boven dierentaal te plaatsen? Bij NPO Radio 1
    • De taal van de koe, bij Vroege Vogels

    Foto door Simone Wolff

  • Mei 2020: Epidemische muziek is van alle tijden

    Van ebolarap tot meningitisblues, vrijwel elke virusuitbraak is bezongen. Ook de huidige coronacrisis levert een hausse aan ‘quarantunes’ op. Ziektes lijken geen sexy onderwerp voor popliedjes, maar bij nadere bestudering kun je moeiteloos een eeuw epidemieën uit de muziekgeschiedenis destilleren. Zelfs de gruwel van de Spaanse griep, die in 1918 om zich heen greep voordat er sprake was van een serieuze opname-industrie, is alsnog terug te horen in songs die jaren later werden opgenomen. Voor het coronavirus staat de teller begin mei al bijna op 3.000.

    Lees meer...
  • Mei 2020: Oude kranten overtikken met een alfabet van gotische letters

    Een monsterklus is ten einde. Voor een samenwerkingsproject van de Koninklijke Bibliotheek en het Meertens Instituut hebben 200 vrijwilligers handmatig 6000 kranten met 18 miljoen woorden overgetikt. Dit monnikenwerk maakt het voor iedereen mogelijk om in historische kranten te zoeken naar uiteenlopende onderwerpen als wolven, epidemieën en andere onderwerpen die zijn beschreven in kranten vanaf 1618.

    Lees meer...
  • Mei 2020: ‘We moeten nadenken over nationale rituelen om dit trauma te verwerken’

    De coronacrisis brengt ingrijpende effecten voor onze cultuur met zich mee waar het Outbreak Management Team misschien niet direct oog voor heeft. NEMO Kennislink sprak met etnoloog Peter Jan Margry van het Meertens Instituut over nepnieuws, alternatieve geneeswijzen en de zoektocht naar nieuwe rouwrituelen.

    Lees meer...
  • Mei 2020: 'Corona-complottheorieën geven een gevoel van controle'

    Volksverhalen, daarbij denk je misschien alleen aan oude sagen, sprookjes en legenden. Maar het woord volksverhaal is een paraplubegrip waaronder ook genres als de mop en het broodje-aapverhaal vallen. Theo Meder, professor voor volksverhaal en vertelcultuur, houdt zich op dit moment bij het Meertens Instituut bezig met volksverhalen die rondom corona ontstaan: grappen, memes, en zelfs complottheorieën en verhalen die voor phishing misbruikt worden. Nanochips nog kleiner dan rijstkorrels, 5G-zendmasten: waar komen die verhalen vandaan? En wat hebben graancirkels met de corona-complottheorieën te maken? Luister naar het interview met Theo Meder.

  • Mei 2020: Weet u wat een bruine fruitschaal is?

    De snackbar staat middenin de Nederlandse samenleving. De snackbar speelt in alle levensfasen en in veel situaties een rol. Van kinderfeestje tot hangplek voor pubers, en van laatste stop na een avondje stappen tot het op een vaste dag afhalen van een portie friet voor het hele gezin. Bovendien is snacken en frituren geen 'laag' cultuurverschijnsel, en komt het zelfs voor in Nederlandse uitdrukkingen. Weet u bijvoorbeeld wat een bruine fruitschaal is? Meer over de feestelijke alledaagsheid van de gefrituurde snack vertelt antropoloog Irene Stengs in het magazine Suiker in perspectief.

  • Mei 2020: Collegereeks fonologie van 11 delen

    Fonologie is de tak van de taalwetenschap die de klanken van taal bestudeert: hoe zitten die in ons hoofd? Waarom veranderen klanken aan het eind van een woord makkelijker dan aan het begin (in plaats van ‘hond’ zeg je ‘hont’)? Hoeveel verschillende klinkers en medeklinkers zijn er?

    De colleges die Marc van Oostendorp normaliter geeft voor Nijmeegse studenten Nederlands en Taalwetenschap staan nu online. De hele reeks van 11 video's is bij Neerlandistiek te vinden.

    Lees meer...
  • April 2020: Songbook: een interessante geschiedenis van de Nederlandse liedcultuur

    In de derde week van maart verscheen bij een tentoonstelling in het ‘Huis van het boek’ in Den Haag: Songbook van Ruud de Wild. Reis door de geschiedenis van het Nederlandse lied (Walburg Pers, 192 blz. €19,99). Vanwege begrijpelijke redenen is de opening van de expositie uitgesteld tot begin oktober, maar het boek is er en het is - zo schrijft Ewoud Sanders in NRC - "alleszins de moeite waard".

    Lees meer...