• Juni 2020: Trots op je streek door de regionale vlag

    Ineens duiken ze overal in het land op: regionale vlaggen. Is de populariteit van lokale kleuren een bijeffect van de coronacrisis? En wat symboliseert die vlag dan? Irene Stengs, hoogleraar antropologie aan de Vrije Universiteit en onderzoeker bij het Meertens Instituut, denkt dat de opleving in de vlaggenverkoop te maken heeft met de coronacrisis. Lees verder in Trouw.

    Foto: Simone Wolff

  • Juni 2020: Wie is de ‘echte’ Nederlander?

    Onze NL Lab-onderzoeker Sakina Loukili is begonnen met een blogreeks over haar onderzoek naar partijen als DENK en NIDA. Zij onderzoekt onder meer de vraag hoe deze partijen zich verhouden tot religie. De partijen komen namelijk vaak op voor de stem van Nederlandse moslims. Hoe en waarom doen ze dit? En wat zegt dit eigenlijk over de rol die religie speelt in het gehele politieke landschap?

    Lees Sakina's eerste blog op NEMO Kennislink: 'Wie is de ‘echte’ Nederlander?'

     

  • Juni 2020: "Ons huidige begrip van taal is wellicht te begrensd"

    Ons huidige begrip van taal is te begrensd, vindt hoogleraar taalkunde Leonie Cornips. Op antropologische wijze doet zij daarom onderzoek naar taal bij koeien. "Er wordt vanuit de biologie volop onderzoek gedaan naar klikgeluiden van dolfijnen, alarmroepen van vogels, noem maar op. Maar vrijwel altijd wordt er dan gesproken over ‘communicatie’ in plaats van taal. En naar mijn mening wordt het tijd dat we die tweedeling terzijde schuiven. Dat we inzien dat dieren hun eigen talen hebben, zelfs al is er geen sprake van een door ons te herkennen grammatica. Ons huidige begrip van taal is wellicht te begrensd."

    Lees het interview met Cornips in NRC.

    Foto door Simone Wolff

  • Juni 2020: Taal ontdoen van racisme

    Ons taalgebruik zit vol sluimerend racisme. Woorden als 'moorkop' en 'neger' hebben we tamelijk succesvol uitgebannen, maar daarmee is het probleem nog niet opgelost. Hoe krijgen we onze taal vrij van vooroordelen? Antropoloog Markus Balkenhol van het Meertens Instituut: "Witte Nederlanders moeten elkaar gaan corrigeren." Lees verder in het Parool.

    Lees meer...
  • Juni 2020: Zegt u stommerd, stommeling of stommerik? Help mee met het in kaart brengen van verschillen in afleidingen

    Er is nooit systematisch onderzocht door wie en waar Nederlandse afleidingen als stommerd, stommeling, stommerik of stombo; of behulpzaam, behulpelijk; of godin, godes worden gebruikt. Bestaan er regionale verschillen binnen de standaardtaal van Nederland, Vlaanderen, Suriname en de Nederlandse Antillen? Bestaan er dialectverschillen binnen de Lage Landen, of zijn er generatieverschillen? En hebben deze woorden voor alle gebruikers dezelfde betekenis, of verschilt dat?

    Om de antwoorden op deze vragen te kunnen vinden heeft voormalig Meertens-collega Nicoline van der Sijs een vragenlijst opgesteld. Iedereen die Nederlands of Fries spreekt, of een streektaal als Nedersaksisch, Limburgs, Brabants, Zeeuws, kan deelnemen.

    Lees meer...
  • Juni 2020: Top 40 van de Gouden Eeuw

    Nederlanders zingen heel veel, niet alleen in kerken en koren, maar ook op feestjes, bij bruiloften en onder de douche. Dat doen ze al eeuwen. Wie verliefd of verlaten is zingt een popliedje, wie in nood is het Wilhelmus of een psalm, en wie een kind in slaap sust een wiegenlied. Een gouden tijd voor het Nederlandse lied is de periode van de late zestiende en de zeventiende eeuw, wanneer al die liedjes verzameld in liedbundeltjes op de markt komen, geschikt voor jong en oud. Muzieknotatie is niet nodig, want de boekjes bevatten contrafacten: teksten van liedjes met aanduiding van de bekende melodie waarop ze gezongen kunnen worden.

    Lees meer...
  • Juni 2020: Hoe beïnvloeden taal en communicatie ons corona-gedrag?

    Hoogleraar taal en kunstmatige intelligentie Antal van den Bosch is sinds 2017 directeur van het Meertens Instituut. Hij is door het RIVM gevraagd deel uit te maken van de zogenaamde corona-unit. Hem is gevraagd vooral te kijken naar hoe, tijdens de corona-pandemie, taal en communicatie ons gedrag beïnvloeden, en wat voor een invloed zij hebben op ons welbevinden. Hij kijkt onder meer naar de taal en emoties op Twitter. Antal van den Bosch bij radioprogramma De Taalstaat.

  • Juni 2020: Inloggen in het huis van God?

    Inloggen in het huis van God: zijn onlinediensten de toekomst van de kerk? Kerkdiensten worden online beter bezocht dan in de kerk, zo blijkt uit onderzoek van Trouw. Hoe kijkt religiewetenschapper Ernst van den Hemel aan tegen de resultaten van het Trouw-onderzoek naar de populariteit van onlinediensten?

    Van den Hemel: "Er wordt gekeken hoe er een nieuwe vorm gevonden kan worden voor de gemeenschappelijkheid. Als kerken echt meeveranderen, dan kunnen zij de gemeenschap toch 'warm' houden. Niet alles wat virtueel is, is alleen kil of afstandelijk. Het is niet per se minder intiem, maar het is wel een uitdaging om een manier te vinden dat de emotie ook digitaal gevoeld kan worden." Lees verder.

    Foto: Simone Wolff

  • Mei 2020: Waarom dialecten onderzoeken?

    Taalwetenschapper Marc van Oostendorp maakte voor studenten in de bacheloropleiding Nederlandse Taal en Cultuur aan de Radboud Universiteit een korte introductie in het onderzoek naar dialecten, aan (onder andere) het Meertens Instituut. Met wat voor soorten wetenschappelijke vragen zijn de dialecten in de afgelopen decennia onderzocht? Naar de video.

  • Mei 2020: Waarom geloven mensen in het 5G-complot?

    Het coronavirus en het 5G-netwerk. Wie had vorig jaar gedacht dat die twee dingen aan elkaar gelinkt zouden worden? Maar wat houdt het complot nou precies in en waarom geloven sommige mensen erin? Quest ging in gesprek met Theo Meder, die onderzoek doet naar complottheorieën.

    Foto: Simone Wolff

  • Mei 2020: Waar blijven de loeiharde grappen over corona?

    'Het ergste moet nog komen: de Jehovah's Getuigen weten allemaal dat jullie thuis zijn.' Het is een van de duizenden coronagrappen die momenteel het internet over gaat. Een ding valt moppenonderzoeker Theo Meder van het Meertens Instituut al op: ze zijn best wel braaf. Lees verder in Quest.

    Foto: Simone Wolff