• Januari 2018: Het telefoonboek, de gemeenschap in je hand

    Het opheffen van het papieren telefoonboek staat symbool voor een geglobaliseerde samenleving. ‘Met dat boek had je de gemeenschap waartoe je behoorde in je hand’, aldus etnoloog Peter Jan Margry van het Meertens Instituut. Wat betekent het einde van die trouwe, saaie dikkerd voor de gemeenschapszin? Lees verder in Trouw.

    Lees meer...
  • Januari 2018: #MeToo in studentenliederen

    Ouders van een lid van een studentenvereniging lieten de vereniging deze week weten dat zij „furieus” zijn over liederen die tijdens het introductieweekend worden gezongen. „Het seksisme, de vrouwenhaat en de verkrachtingsfantasieën die daaruit spreken zijn walgelijk en ontoelaatbaar”, schreven zij.

    We kijken in dit „tijdperk van MeToo” met andere ogen naar liedteksten, constateert Martine de Bruin. Zij doet bij het Meertens Instituut onderzoek naar liedcultuur. „De meeste studentenliederen zijn geschreven vanuit het mannelijk perspectief.” Er is de afgelopen decennia volgens De Bruin een verschuiving geweest in het taalgebruik in die liederen. „Vroeger was het taalgebruik meestal verhuld. Er ‘barst’ bijvoorbeeld een wijnvat als er actie wordt ondernomen.” De laatste decennia worden liederen explicieter. Lees meer in NRC.

  • December 2017: Andere Tijden Special - Door weer en wind

    Voor de Andere Tijden Special: Door weer en wind - drie decennia Hollands weer - doken de makers van het programma onder meer in de archieven van het Meertens Instituut.

    Het programma bekijkt het weer in Nederland en de invloed op de bewoners gedurende de weerperiode 1950-1980. In de special blijkt dat het weer Nederland verbroedert: we hebben samen strand-, sneeuw- en schaatspret, maar ook de gedeelde verontwaardiging over de zoveelste regendag, de zomer die maar niet komt of de keren dat het weer wezenlijk verdriet tot gevolg heeft. We zien de zware storm van 1953, die tot de watersnoodramp leidde, of de windhoos over het Betuwse plaatsje Tricht in de zomer van 1967, waar in twee minuten tijd vijf doden vielen en tientallen huizen en bedrijven van de kaart werden geveegd. Kijk mee.
     
  • December 2017: De Avond van Taal

    De Avond van Taal, uitgezonden op 30 december 2017: Margriet van der Linden analyseert met taalkundige Marc van Oostendorp (Meertens Instituut) de stijl van vloggers en bespreekt met Buffi Duberman de taal van Donald Trump. En wat was volgens ons én Het Genootschap Onze Taal het Woord van het Jaar? Tussendoor: de taalquiz de Tafel van Taal, een klein dictee dat voorgelezen wordt door Annechien Steenhuizen en de rebus van Dichter des vaderlands, Ester Naomi Perquin. De winnaars van de rebus mogen zich Taalkenners van 2017 noemen.
    Terugkijken bij NPO

     

  • December 2017: Een machine die zelfstandig verhalen schrijft, de heilige graal in kunstmatige intelligentie

    Voor wie het Meertens Instituut associeert met J.J. Voskuils Het Bureau, met dialectonderzoek en midwinterhoornblazen: artificiële intelligentie is ook hier niet meer weg te denken, zegt Folgert Karsdorp (34), taaltechnoloog aan het Meertens: 'Het instituut beheert onder meer de Verhalenbank en de Liederenbank, omvangrijke collecties volksverhalen en liederen die een prachtige bron voor onderzoek vormen. Met digitale technieken kunnen we die op een nieuwe manier bekijken.' En het Meertens Instituut ontwikkelde in samenwerking met de Universiteit van Antwerpen AsiBot, een experiment waarin kunstmatige intelligentie wordt ingezet om een verhaal te produceren.

    Lees meer...
  • December 2017: Kerst is 'booming business'

    Maar liefst 40.000 mensen bezochten de derde editie van het Allerhande kerstfestival. In de Amsterdamse RAI vond de Amsterdamse Winterparade plaats, een groots festijn met onder meer een ijsbaan van 700m², een reuzenrad en een winter wellness. Ook in de rest van het land duiken sinds jaren steeds meer kerstmarkten en andere winterse evenementen op. Het moge duidelijk zijn: kerst is booming business.
     
    Volgens Irene Stengs, onderzoeker aan het Meertens Instituut en bijzonder hoogleraar Antropologie van Ritueel en Populaire Cultuur aan de VU, zijn er verschillende verklaringen voor deze groei. Lees haar uitleg bij RTL Nieuws Weekend Magazine.
    Lees meer...
  • December 2017: Interculturele communicatie

    Een droomstage voor student en begeleider is het beantwoorden van vragen die de overheid stelt. Zoals de vragen van het politieteam Horst aan de Maas en de gemeenten Horst aan de Maas en Peel en Maas. Zij willen weten of hun informatie ook de Poolse arbeidsmigranten bereikt. Noord-Limburg herbergt immers meer Poolse en andere Oost-Europese arbeidskrachten dan welke andere regio in Nederland ook.

    Stagiair Paulina Wołoszyn voerde bij het Meertens Instituut het stageonderzoek uit naar de vraag of de interculturele communicatie tussen de gemeenten en Polen efficiënter kan. Lees in deze column in Dagblad de Limburger welke misverstanden er onder meer bleken te bestaan, en welke oplossingen er voor deze misverstanden zijn. 

    Lees meer...
  • December 2017: Naer gaat terug na de Middeleeuwen

    Sommige mensen halen ‘na’ en ‘naar’ door elkaar. Dit probleem heeft een eeuwenoude oorsprong, zag taalkundige Nicoline van der Sijs in gedigitaliseerde historische teksten. Maar ook een recente. Lees het hele verhaal in Trouw (pdf).

  • December 2017: Citizen science: burger zet bijl aan de ivoren toren

    Wat begon met aardbeienplantjes op het balkon om fijnstof te meten, is uitgegroeid tot een beweging van gewone burgers die actief een bijdrage leveren aan wetenschappelijk onderzoek. Zogeheten citizen science grijpt om zich heen, met dank aan technologie en groeiend engagement.

    Historisch taalkundige Nicoline van der Sijs werkt al sinds 2007 met vrijwilligers samen. Ze maakt 17e-eeuwse kranten doorzoekbaar door de artikelen te transcriberen. Eerder ontsloot de hoogleraar duizenden handgeschreven brieven van scheepslieden uit de zeventiende eeuw en zette ze honderden vrijwilligers in om de protestantse Statenvertaling van de Bijbel uit 1637 te digitaliseren. Lees over deze en andere wetenschappers die dankbaar gebruik maken van citizen science in De Morgen.

  • December 2017: Eind jaren tachtig verving de Kerstman bijna de Sint

    “Zelfs vorig jaar protesteerden wij Nederlanders niet tegen de verkrachting van een eeuwenoude vaderlandse traditie. Maar nu is het genoeg!”

    Het had een citaat kunnen zijn uit de Pietentwisten van 2017, maar in werkelijkheid verscheen deze kreet 22 jaar geleden in De Telegraaf. In plaats van Piet stond toen Sint centraal: die werd langzaam van het podium gedrukt door de Kerstman, tot ontsteltenis van velen. Lees verder in NRC.

  • November 2017: Onderzoek naar populisme en religie op Twitter en Facebook

    Populistische bewegingen verwijzen op Twitter en Facebook vaak naar christendom en jodendom. Waarom doen ze dat? Religiewetenschapper Ernst van den Hemel kreeg onderzoeksgeld om bij het Meertens Instituut het onderzoeksproject ”Populisme, social media en religie” te starten.

    Lees meer...