• Oktober 2018: Waarom zijn Nederlanders zo grof op social media?

    Het programma Spraakmakers op NPO Radio1 ging op zoek naar het antwoord op de vraag waarom we zo onaardig tegen elkaar zijn op social media. De radiomakers kwamen tot wat opmerkelijke conclusies. 

    Taalwetenschapper Marc van Oostendorp van het Meertens Instituut vertelt dat Nederlanders al sinds de 17e eeuw wereldwijd bekend staan om hun grofheid. We werden botmuilen genoemd. En we waren er nog trots op ook. Volgens de neerlandicus heeft Nederland nooit een hofcultuur gekend. "De gegoede burgers werden rijk met de VOC en handeldrijven. Je kan zeggen dat onze elite bestond uit mensen uit het gewone volk die opeens heel rijk werden. De grove manieren zaten dus door de hele maatschappij, en omdat we er ook nog eens veel geld mee verdienden hoefden we ons ook niet aan te passen." 

    Lees meer...
  • Oktober 2018: Politieke impuls voor Nedersaksisch

    Het Rijk en vijf provincies slaan de handen ineen om het Nedersaksisch een flinke impuls te geven. Minister Ollogren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) ondertekent deze week een intentieverklaring waarmee de waarde en het belang van het Nedersaksisch als zelfstandige taal erkend wordt. Het Europees Handvest voor Regionale Talen of Talen van Minderheden bood Nederland al eerder de mogelijkheid om drie regionale talen te erkennen: het Fries, Limburgs en het Nedersaksisch, zo meldt het Meertens Instituut. Na de nieuwe overeenkomst zullen de overheden meer samenwerken bij hun 'inzet op de streektaal', volgens de woordvoerder van de minister. Ook kijken ze daarbij naar Nedersaksisch sprekende regio’s in Noordwest-Duitsland. 

    Lees verder bij De Stentor.

    Foto: Flickr.com, Agreement (CC BY-NC-ND 2.0)

  • Oktober 2018: Dialect als medicijn in verzorgingstehuis

    Wat betekent het als je jouw eigen dialect kunt spreken wanneer je in een verzorgingstehuis zit? Dat onderzochten taalwetenschapper Leonie Cornips van de Universiteit Maastricht en cultureel antropoloog Jolien Makkinga van het Meertens Instituut. Volgens Makkinga is het juist voor bewoners in een verzorgingstehuis belangrijk dat er dialect gesproken wordt. "Mensen hebben al vaak heel veel moeten achterlaten. Ze zijn ook in een omgeving die aanvankelijk vreemd is. Dan is het des te beter dat ze nog terug kunnen naar iets wat heel eigen is, hun eigen taal." De wetenschappers bedachten een bijzondere manier om hun onderzoeksresultaten te presenteren: een dialect-klankkast. Bekijk het filmpje bij 1Limburg.

  • Oktober 2018: 'Wat zeggie? Azzie val dan leggie!' Het Rotterdams onder de loep

    'Wat zeggie? Azzie val dan leggie!' Waarom zeggen Rotterdammers dingen als ‘Rotterdammert’ en ‘zeggie’? De website In de buurt - Rotterdam zocht het uit, en kwam een heel eind dankzij het boekje ‘Rotterdams’ van taalwetenschapper Marc van Oostendorp. 

    Foto: Simone Wolff

     

     
  • Oktober 2018: Zwarte Piet is zich door de jaren heen blijven veranderen

    Waar de figuur van Zwarte Piet vandaan komt, is volgens antropologen niet meer te achterhalen. De Zwarte Piet zoals we hem nu kennen werd geïntroduceerd in 1850. Van lief naar dreigend, en kinderen in de zak meenemend: de figuur van Zwarte Piet is altijd aan verandering onderhevig geweest. Antropoloog Markus Balkenhol in Een Vandaag (vanaf ca. minuut 21).

  • September 2018: ‘Taal is de sleutel tot echte artificiële intelligentie'

    Rappende robots, algoritmes die online racisme opsporen in teksten of op pedofielen jagen. Waar taal en technologie elkaar kruisen, ontstaat op dit moment een van dé onderzoeksdomeinen van de toekomst. Aan het Meertens Instituut en de Universiteit Antwerpen wordt er volop op ingezet. Zo ontwikkelde Folgert Karstdorp (Meertens Instituut) samen met zijn Antwerpse collega's Mike Kestemont en Enrique Manjavacas MC Turing, de rappende robot. 

    Lees meer...
  • September 2018: Plassen over een kwallenbeet en meer hardnekkige fabels

    Van suiker word je druk. Muggen komen op licht af. Op een kwallenbeet moet je plassen. Is dat wel zo? Er schijnt niks van te kloppen. Volgens volksverhalenonderzoeker Theo Meder is het echter niet gek dat waarschijnlijk ook jij sommige van deze broodje aap-verhalen hebt geloofd: "Ze geven ons praktische antwoorden op zaken waar we mee te maken krijgen en die we vervelend vinden. Het is een houvast." Lees verder bij RTL Nieuws


    Foto: Flickr.com, Bernhard Brause - Sugar (CC BY-ND 2.0)

  • September 2018: Nederland een calvinistisch land? Dat is nou een nationale mythe.

    Nederland calvinistisch? De verzuiling lange tijd allesbepalend? Het nieuwe boek ‘Wereldgeschiedenis van Nederland’ maakt aan veel nationale mythes een einde, ook over ons religieuze verleden. Talloze verhalen dragen bij aan het beeld van Nederland als calvinistisch land. Zo is lang beweerd dat de Statenvertaling de grondlegger van de Nederlandse taal is. Onjuist, schrijft taalkundige Nicoline van der Sijs van het Meertens Instituut in haar bijdrage. De bijbelvertaling was al oubollig bij het verschijnen.
    Lees verder in Trouw.

    Lees meer...
  • September 2018: Wetenschappers trekken aan de bel over studentenaantallen studie Nederlands

    Het begon allemaal met een klein bericht in de universiteitskrant van de Vrije Universiteit, vorige week.

    Door teruglopende studentenaantallen – dit jaar zes eerstejaars, vorig jaar vijf – dreigt de opleiding Nederlands te verdwijnen. Marc van Oostendorp, taalonderzoeker aan het Meertens Instituut en hoogleraar Nederlands in Nijmegen, schreef erover op zijn goed gelezen blog Neerlandistiek en meldde dat de landelijke aanwas al jaren daalt. In 2008 waren er, alle universiteiten samen genomen, meer dan vijfhonderd eerstejaars, nu zijn het er minder dan tweehonderd.

    Lees meer...
  • Augustus 2018: Het Zweeds bevat veel woorden met Nederlandse wortels

    Knäckebröd hebben we van de Zweden, maar ook de Zweden praten een beetje Nederlands. Het Zweeds bevat volgens de Uitleenwoordenbank van het Meertens Instituut ruim 2000 woorden met Nederlandse (en Nederduitse) wortels, uiteenlopend van andakt (aandacht) tot svavel (zwavel). Vooral aan het begin van de 17e eeuw was de Nederlandse invloed op het Zweeds groot. Lees verder in Trouw.

    Foto: Simone Wolff

  • Augustus 2018: Gezocht: 'zuivelicoon' Frau Antje

    De Nederlandse zuivelindustrie zoekt een nieuw icoon. Om Nederlandse kaas en boter aan te prijzen op de Duitse markt werd in 1961 Frau Antje geïntroduceerd. Nu mogen Duitse consumenten kiezen wie de nieuwe Frau Antje wordt. Hoewel het uiterlijk van Frau Antje al decennialang vrijwel hetzelfde is, heeft ze wel degelijk een ontwikkeling doorgemaakt. Voor het Meertens Instituut schreef etnologe Sophie Elpers - zelf van Duitse komaf - een boekje over het fenomeen Frau Antje. Lees verder in Trouw.

    Foto: Simone Wolff