• Januari 2022: Meertalige podcastreis door de Euregio Maas-Rijn

    Twee jongeren uit Nederlands Limburg gaan in een driedelige podcast op zoek naar antwoorden op deze vragen op hun geboortegrond: in de Euregio.

    De luisteraar van deze podcast volgt twee jonge sporenonderzoekers: Sarah Eummelen en Bas Opgenoorth. Zij gaan op zoek naar de oorsprong en toekomst van meertaligheid in de Euregio. Zo ontmoeten zij historisch taalkundige Michiel de Vaan die weet hoe de Euregio klonk in het jaar 1 en in de jaren erna – 500, 1000, 1500, 2000 zelfs tot in de verre toekomst van het jaar 2500. We horen hem klanken uit het verre verleden en toekomst tevoorschijn toveren.

    De luisteraar hoort ook persoonlijke verhalen over taal en thuis zoals van een liefde tussen een inwoner uit Aken en uit Luik en hoe er een nieuwe taal ontstond in de cité van Eisden. De jonge sporenonderzoekers spreken ook met experts als Leonie Cornips, Marie Guy Boutier, Clemens Bayer, Lou Spronck en Eric Wetzels die met hart en ziel vertellen over die talige diversiteit in en over de grenzen van de Euregio. In deze podcast is de luisteraar door de 1-op-1 relatie met de sporenonderzoekers direct betrokken bij het onderwerp.

    De podcast is te beluisteren via Spotify maar ook te bekijken via YouTube met ondertiteling (deel 1deel 2 en deel 3).

    De podcast is - in opdracht van het Euregionaal erfgoedproject Terra Mosana - geproduceerd door de documentairemaker Lubert Priems, met een audio-nabewerking van Arno Peeters. De podcast kwam tot stand in een samenwerking tussen Terra Mosana projectpartners Universiteit Maastricht/Maastricht Centre for Arts and Culture, Conservation and Heritage (MACCH) inclusief de leerstoel Taalcultuur in Limburg en de Gemeente Maastricht. In de context van Terra Mosana schreef Eric Wetzels (Gemeente Maastricht) ook een artikel over taalontwikkelingen in de EMR.

    Terra Mosana wordt ondersteund door het Interreg V-A Euregio Maas-Rijn programma. Project website: www.terramosana.org

  • December 2021: Taal in het regeerakkoord

    Dat taal in Nederland de laatste jaren steeds meer een politiek onderwerp is geworden, blijkt onder andere uit het concept-coalitieakkoord dat afgelopen week werd gepresenteerd, zo schrijft taalwetenschapper Marc van Oostendorp. Hoewel dit niet eens het allerdikste regeerakkoord aller tijden is, was er niet eerder zoveel aandacht voor taal in. Lees verder bij Neerlandistiek.

    Beeld: Simone Wolff

  • December 2021: Gevoelige discussies over het slavernijverleden

    2 december is de Internationale Dag van de Afschaffing van de Slavernij. De slavernij wordt vaak beschreven als ‘de zwarte bladzijde in onze geschiedenis’. Die metafoor wekt de indruk dat ons slavernijverleden een afgebakende reeks gebeurtenissen is, die we achter ons hebben gelaten. Maar klopt dat wel? Wat herdenken we eigenlijk als we het hebben over slavernij? En zit iedereen wel te wachten op een gezamenlijke herdenking?

    Het zijn grote vragen waar weinig wetenschappers hun vingers aan durven te branden. Historicus Karwan Fatah-Black (Universiteit Leiden) en antropoloog Markus Balkenhol (Meertens Instituut) willen er juist over in gesprek. Lees meer in het interview bij NEMO Kennislink.

    Beeld: Op 22 maart 1873 schafte Spanje de slavernij af in Puerto Rico. De eigenaren werden gecompenseerd en tot slaaf gemaakten moesten nog drie jaar blijven werken.Via public domain.

  • December 2021: 'Alweer een coronakerst.' Wat doet dit met de kersttraditie?

    Voor het tweede jaar op rij doorkruist corona de gebruikelijke kerstplannen. Geen viering in de kerstnacht en beperkingen in het aantal gasten thuis. Zorgt dit ervoor dat de kersttraditie na corona verandert? Historicus en etnoloog Peter Jan Margry en antropoloog Irene Stengs reageren op deze vraag van het Nederlands Dagblad. 'Dé Nederlandse kersttraditie bestaat niet.' (Artikel toegankelijk na registratie.)

    Beeld: Simone Wolff

  • December 2021: Onderzoek doen met je neus

    Cultuurhistoricus Inger Leemans gebruikt alle zintuigen bij haar onderzoek naar nationale identiteit. Zo doet ze onder meer onderzoek naar geuren uit het verleden. 'Lindebomen werden vroeger als geurschild tussen huizen en grachten geplant.' Lees meer in EW Magazine (alleen voor abonnees).

     

  • December 2021: Wordt kerst bedreigd?

    'Voor je het weet mogen we niks meer.' Door de huidige lockdown is kerst net als vorig jaar alleen mogelijk in een klein gezelschap, ook geldt er weer een verbod op vuurwerk tijdens de jaarwisseling en kerststollen heten in sommige winkels al enkele jaren Decemberstollen. Literatuur- en religiewetenschapper Ernst van den Hemel is geïnteresseerd in de spanning die feestdagen zoals Kerstmis en Pasen veroorzaken: 'Je ziet dat reeds bestaande emoties rond feestdagen worden uitvergroot. Waarom maken feestdagen zoveel emoties los?'

    Luister naar de podcast Dr. Kelder & Co (vanaf ongeveer min. 30:00).

    Beeld: Simone Wolff

  • December 2021: Weg met het verschil tussen 'hij' en 'zij'

    Laten we streven naar minder persoonlijke voornaamwoorden, schrijft Marc van Oostendorp, hoogleraar Nederlands en academische communicatie, in NRC. 'In de discussie over persoonlijk voornaamwoorden zijn er de laatste jaren twee partijen: de partij die vindt dat er twee vormen zijn, zij en hij, en de partij voor drie verschillende vormen, die vindt dat de verzameling voornaamwoorden moet worden uitgebreid met bijvoorbeeld hen of die.'

    'Mij lijkt het beter juist te streven naar minder persoonlijk voornaamwoorden: in plaats van twee, niet drie, maar slechts één. In talen als het Hongaars en het Fins is dat van oudsher al zo om iedereen met hetzelfde voornaamwoord aan te duiden, los van met welke gender zij zich identificeren.'

    Lees verder in NRC.

  • December 2021: Beter luisteren naar dieren

    Marjolein de Rooij is namens de Vakbond voor Dieren in gesprek met boeren, wetenschappers en belangenorganisaties om te pleiten voor een cao voor kippen, varkens en koeien. Leonie Cornips is een van de betrokken wetenschappers. Ze is verbonden aan het NL-Lab (KNAW) en Bijzonder Hoogleraar Taalcultuur in Limburg aan de Universiteit van Maastricht. Twee jaar geleden heeft ze haar onderzoeksterrein verlegd van de taal van mensen naar de taal van dieren. ‘Dieren hebben zeker ook complexe sociale relaties en geven elkaar volop signalen.’ Lees verder op de website van Nieuwe Oogst.

  • November 2021: Taalgebruik in het Duits-Nederlandse grensgebied

    Taalwetenschapper Leonie Cornips gaf onlangs een lezing over taalgebruik in het Duits-Nederlandse grensgebied in het kader van de Studium Generale serie ‘Im Gespräch/ In gesprek’, georganiseerd door de partnersteden Krefeld en Venlo.

    Ze richtte zich in haar lezing op de huidige taalpraktijken, op taalsocialisatie in het onderwijs aan jonge kinderen en op de ontwikkelingen van meertaligheid, inclusief dialect, in het grensgebied. Het evenement was tweetalig in het Nederlands en Duits en hybride. Gemodereerd door de correspondent van de Duitse publieke omroep ARD in Nederland, Ludger Kazmierczak, gingen de deelnemers aan dit evenement bovendien in gesprek met de Duitse dialectoloog Georg Cornelissen over uitdagingen en kansen voor grensoverschrijdende communicatie.

    U kunt hier de lezing van Leonie Cornips terugkijken.

  • November 2021: Is het tijd voor een nieuwe traditie tijdens de jaarwisseling?

    Ook dit jaar is er een vuurwerkverbod tijdens de jaarwisseling. RTL Nieuws vroeg aan etnoloog Peter Jan Margry: is het tijd voor een andere traditie tijdens Oud en Nieuw? "Mensen willen lawaai maken, dus misschien moeten we terug naar het luiden van de kerkklokken? Dat was immers een traditie vóórdat het vuurwerk er was." Lees verder bij RTL Nieuws.

    Beeld: Simone Wolff

  • November 2021: Kerst komt steeds eerder

    Eerst kerstboom, dan stoomboot: volgens RTL Nieuws zien we steeds vaker uitingen van kerst in Nederland terwijl de Sint juist pas is aangekomen. Dat we in november al in de kerststemming komen heeft volgens etnoloog Peter Jan Margry met drie dingen te maken. Lees verder bij RTL Nieuws.

    Beeld: Simone Wolff