• Mei 2019: Dertig en nog vrijgezel? Pas dan maar op in Zeeland

    In een Zeeuws dorp belanden vrijgezelle mannen op hun dertigste nog wel eens ‘in de ossewei’. De ossewei? Wat is dat? In NRC legt etnoloog Peter Jan Margry uit wat deze traditie inhoudt.

    Foto: Simone Wolff

  • Mei 2019: Te snel sprekende radiopresentatoren, een probleem?

    In de Volkskrant: het verslag van meneer Rogge (90), een trouwe radioluisteraar, die in de afgelopen tien jaar steeds meer moeite heeft gekregen met het goed verstaan van radiopresentatoren. Natuurlijk speelt ouderdom hierbij een rol, erkent hij, maar vroeger leken presentatoren duidelijker te articuleren, met zorgvuldige dictie. De Volkskrant toetste deze waarneming bij Marc van Oostendorp, als taalkundige verbonden aan het Meertens Instituut. Een bekende klacht, aldus Van Oostendorp. 'Toch is er in Nederland nog geen serieus onderzoek gedaan naar het verschil met vroeger.' In het buitenland wel, zegt hij. ‘Maar daaruit is nooit een groot verschil gebleken.’ Lees verder.

    Foto: Simone Wolff

  • Mei 2019: Scam-mails uit Nigeria zijn moderne varianten van vertelcultuur

    Broodje-aapverhalen, sagen, legenden, sprookjes en moppen: hoogleraar volksverhalen en vertelcultuur Theo Meder (Riksuniversiteit Groningen/Meertens Instituut) weet er alles van. Maar naast het bestuderen van oude volksverhalen gaat hij ook op zoek naar nieuwe geschiedenissen. In de Utrechtse wijk Lombok interviewde hij autochtone en allochtone bewoners, hij schreef een boek over de graancirkel-hype uit de vorige eeuw en begaf zich in New Age-kringen. 'Door de geschiedenis heen zijn volksverhalen de barometers van stemmingen in de samenleving', aldus Meder. Moderne varianten van de vertelcultuur zijn tegenwoordig te vinden op internet, Twitter of in de eigen mailbox. Zoals de scam-mails uit Nigeria, waarin bedriegers te-mooi-om-waar-te-zijn verhalen ophangen met het doel de lezer geld afhandig te maken.

    Lees verder over oude volksverhalen, moderne varianten en nieuwe technieken om verhalen te ontrafelen in dit blogbericht van Rijksuniversiteit Groningen

    Foto: Simone Wolff

     

  • April 2019: Onderzoek naar communicatie tussen boer en koe

    Hoe praat een boer met zijn koeien? En wat zeggen die dieren vervolgens terug? Hoogleraar Taalcultuur in Limburg Leonie Cornips van de Universiteit Maastricht, tevens onderzoeker bij het Meertens Instituut, doet daar momenteel onderzoek naar. Bekijk de video van L1.

    Ook op radio L1 sprak Cornips over haar onderzoek naar de communicatie tussen dier en mens.

  • April 2019: Waarom heeft Nederland zo weinig feestdagen?

    In vergelijking met andere landen heeft Nederland bijzonder weinig nationale feestdagen. Alleen het Verenigd Koninkrijk heeft er nog minder. Ons land heeft negen officiële feestdagen buiten de weekenden om: Goede Vrijdag, Tweede Paasdag, Hemelvaart, Tweede Pinksterdag, Eerste en Tweede Kerstdag, Nieuwjaarsdag, Koningsdag en Bevrijdingsdag. Daarvan zijn er twee niet eens echt vrije dagen.

    Lees meer...
  • April 2019: Afrikaans in de etymologiebank

    In april zijn ruim 15.000 Afrikaanse woorden toegevoegd aan de website etymologiebank.nl. De Afrikaanse woorden kunnen helpen meer te weten komen over betekenissen en uitspraak in het zeventiende-eeuwse Nederlands. Maar ook over de herkomst en ontwikkeling van Afrikaanse woorden.

    De woorden zijn afkomstig uit Afrikaanse woordenboeken en etymologieën. De toevoeging van het Afrikaans geeft de etymologiebank een heel mooie meerwaarde: regelmatig blijkt bijvoorbeeld dat het Afrikaans een oude betekenis heeft behouden die in het Nederlands is verdwenen, zoals tronk voor ‘gevangenis’, of stoep voor ‘veranda’. Ook kan het Afrikaans iets vertellen over de zeventiende-eeuwse Hollandse of Amsterdamse spreektaal. Uit de Afrikaanse vorm kas blijkt dat toen de t na een stemloze medeklinker in het Hollands niet werd uitgesproken, en de korte klinker in Afrikaans botter ‘boter’ en skottel ‘schotel’ reflecteren de oude Amsterdamse uitspraak.

    Lees meer in het blogbericht van Nicoline van der Sijs, historisch taalkundige bij het Meertens Instituut, op de website Voertaal.

     

  • April 2019: Wat is de toekomst van Roodkapje?

    Boekjes, een spaarpot, grammofoonplaatjes, puzzels. Veertig jaar lang verzamelde mevrouw Ineke Reitsma alles van Roodkapje. ‘Maar nu is het mooi geweest’. Van haar collectie schonk zij ruim zevenhonderd boeken aan het Meertens Instituut. Maar wat is het verleden van Roodkapje? En waar gaat het met haar heen? Verhaalonderzoeker Folgert Karsdorp buigt zich met Ineke Reitsma in het radioprogramma OVT over het fenomeen van de onschuld dat een keer niet naar haar moeder luisterde. Naar de uitzending.

  • April 2019: Roodkapje had vroeger geen stoere jager nodig

    Het Meertens Instituut krijgt er deze maand in één klap zevenhonderd Roodkapje-boeken bij. Handig voor de studie naar hervertellingen. Waarom werd het ooit zelfredzame meisje in de 17de eeuw ineens een hulpeloos wicht?

    Dagblad Trouw kwam bij ons op bezoek en sprak met onderzoeker Folgert Karsdorp. Karsdorp promoveerde in 2016 op onderzoek naar hervertellingen van het bekendste verhaal ter wereld. Hij bestudeerde zeshonderd Nederlandse Roodkapje-uitgaven uit de afgelopen twee eeuwen. Je zou dus denken dat het sprookje voor hem geen verrassingen meer kent. Maar bij het geschonken materiaal zit veel dat Karsdorp nog nooit heeft gezien. Lees verder in Trouw

    Foto: Simone Wolff

  • April 2019: De 1-aprilgrap

    De kans is groot dat je onlangs op 1 april in een grap getuind bent. Of dat je de grap doorzien hebt. Jörgen Raymann besteedde in zijn radioprogramma Ask Me Anything aandacht aan het fenomeen 1-aprilgrap. Wanneer is een grap écht grappig? Wie bepaalt dat? Staat humor in ons land onder druk? Wanneer gaat een grap te ver? Beschikt iedereen over even veel humor? Kan je onder het mom van humor alles maken? Peter Jan Margry, etnoloog aan het Meertens Instituut, was te gast in het radioprogramma om deze vragen te beantwoorden

    Foto: Flickr.com, 1 april (CC BY 2.0)

  • April 2019: Wat doen met standbeelden van artiesten die in ongenade geraakt zijn?

    Fans van Michael Jackson kunnen het maar moeilijk verkroppen dat het standbeeld van de artiest dat een McDonalds-parkeerplaats in Best sierde sinds de vertoning van de documentaire 'Leaving Neverland' weggehaald is. In de documentaire beschuldigen twee Amerikaanse mannen de zanger van kindermisbruik. Irene Stengs, hoogleraar antropologie van ritueel en populaire cultuur, begrijpt de beslissing van de fastfoodketen, maar ze begrijpt ook waarom het voor fans een bittere pil is als hun idool in ongenade valt. Lees verder op nos.nl.

    Foto: Flickr.com, Mike Senese, Michael Jackson fan-made memorial posters (CC BY-NC-ND 2.0)

     

  • April 2019: Breng meer werkelijke kennis in het schoolvak Nederlands (opinie)

    De status van het Nederlands wordt steeds maar lager. Het vak Nederlands is niet populair, er zijn steeds minder studenten en dus in de toekomst ook steeds minder gekwalificeerde docenten. Toch is het helemaal niet lastig daar iets aan te doen, stellen Karin Echten, docente Nederlands in Utrecht en Marc van Oostendorp, hoogleraar Nederlands aan de Radboud Universiteit en het Meertens Instituut, in een opiniestuk in de Volkskrant. Een oplossing ligt voor de hand: breng meer werkelijke kennis in het schoolvak. Zorg dat leerlingen bevraagd worden over de geschiedenis van onze taal en onze literatuur.

    Foto: Simone Wolff