• Juni 2021: Opinie: Laten we stoppen met 'hij', 'hem' en 'zijn'

    De discussie over persoonlijke voornaamwoorden lijkt te zijn overgewaaid van het Engels naar het Nederlands, zo kunnen we opmaken uit een artikel dat Marc van Oostendorp vandaag schreef in Neerlandistiek, een online tijdschrift over de Nederlandse taal. Als het aan Van Oostendorp ligt, stoppen we met het gebruik van het persoonlijke voornaamwoord ‘hij’, en de bezittelijke variant ‘zijn’. Vanaf nu doen we er goed aan alleen nog ‘zij’ en ‘haar’ te gebruiken, voor zowel mannen als vrouwen.

    De wetenschapper vindt: “De oplossing van de niet-binaire beweging is om aan deze overbodige hokjes nog een nieuw hokje toe te voegen.

    Lees verder in De Dagelijkse Standaard.

    Beeld: Caroline de Roy

  • Juni 2021: Koning hoort van Meertens Instituut over complottheorieën

    Koning Willem-Alexander heeft tijdens een virtueel werkbezoek aan de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) onder meer met het Meertens Instituut gesproken over complottheorieën en vaccinaties. In het gesprek stond de impact van de coronacrisis op de wetenschap centraal. De koning was benieuwd naar het veranderen van complottheorieën naar mate de crisis vordert. Hij vroeg aan Theo Meder, hoogleraar Volksverhaal en Vertelcultuur, of hij merkt dat er steeds meer mensen geloven in complottheorieën. Ook vroeg hij of mensen steeds vaker denken dat hun persoonlijke keuzes geen invloed hebben op de crisis. "In de eerste golf was dat minder, in de tweede en derde golf meer", vertelde Meder. "De coronacrisis is een soort snelkookpan."

    Lees verder in Blauw Bloed.

    Beeld: Theo Meder tijdens het gesprek met de Koning.

  • Juni 2021: Grof taalgebruik: weerspiegeling van een verruwde maatschappij?

    Kwetsend en grof taalgebruik, het komt zelfs in de politiek en in kinderboeken steeds meer voor. Kijk bijvoorbeeld naar de recente situatie rondom kamerlid Pieter Omtzigt. Wat voor gevolgen heeft dit voor de maatschappij?

    Marc van Oostendorp, hoogleraar Nederlands en Academische communicatie aan de Radboud Universiteit van Nijmegen, wees vorig najaar op de relatie tussen normvervaging in de taal en in de samenleving. Omgangsvormen zijn informeler geworden, dus taal ook. Maar „informeel en plat” betekent niet meteen „onbeschoft of onaardig”, stelt hij. „Een terugkeer van een beetje vormelijkheid in onze taal is misschien wenselijk, maar ik denk dat het heel moeilijk is om te zeggen waar de scheidingslijn ligt.”

    Lees meer...
  • Juni 2021: Ondanks vernielingen: de Maria die steeds weer terugkeert in het Oosterpark

    Maria is weer terug in haar Lourdesgrot in de achtertuin van hotel Arena. Het is inmiddels het zevende Mariabeeld dat een plekje krijgt in het Oosterpark omdat haar voorgangers steeds aan gruzelementen gingen. De nieuwe Maria komt uit de Mariawinkel in Rotterdam, vertelt de Maria van vlees en bloed, Maria Maes, die als aanstichter mag worden gezien. Met haar goede bedoelingen liep Maria wel rechtstreeks het katholieke mijnenveld in, zoals vorige maand duidelijk werd toen hoogleraar Peter Jan Margry van het Meertens Instituut zich bemoeide met de kwestie en duidelijk maakte dat de Maria van Maria eigenlijk niet de Maria van Lourdes was, maar de Maria die ooit in Parijs was verschenen. “We hebben nu de goede Maria uitgezocht,” vertelt ze. “Als ik eerlijk ben, vond ik de andere Maria meer uitstraling hebben. Maar ik wil geen ruzie met een hoogleraar of nog meer stukken in de krant. Het is goed zo.”

    Lees verder in het Parool.

    Beeld: Simone Wolff

  • Juni 2021: Hoera! Streektaol op de landelijke tillevisie! Maor waorum nou juust een historicus as ‘deskundige’ an taofel en niet iene die actief gangs is met underzuuk naor de streektaolen?

    "Hoera! Streektaol op de landelijke tillevisie! Maor waorum nou juust een historicus as ‘deskundige’ an taofel en niet iene die nog aal actief gangs is met underzuuk naor de streektaolen?" Dit vraagt Renate Snoeijing, directeur van het Huus van de Taol, zich af in een opiniestuk in het Dagblad van het Noorden.

    Lees meer...
  • Juni 2021: Podcast over mummiekat in de kerk van Veere

    In de reeks Podcastverhalen van de Grote Kerk Veere spreekt etnoloog en historicus Peter Jan Margry in aflevering 2 over
    de mummiekat in de kerk van Veere.

    Aflevering 2:
    In deze aflevering 'Gries – bouwoffers en bijgeloof' gaan Peter Blom en Bram Silkens verder in op de rituelen en het bijgeloof rondom (huis)dieren in Nederland maar ook elders in Europa.

    Katten. Hun functie is altijd al geweest om muizen en ander kwaad buiten de deur te houden en ze eindigden soms ook net als onze mummiekat Gries als bouwoffer. Ook ná hun negende leven waren zij vaak diegenen die belast werden met het afweren van het kwaad. Katten en ook andere (huis)dieren komen in vele mythes, verhalen en overleveringen voor. Je hoort er alles over in deze podcast.

    Veel dank aan de sprekers:
    Prof. dr. P.J. (Peter Jan) Margry (Universiteit van Amsterdam), Jan JB Kuipers (multi-genreauteur), Ivo de Wijs (tekstdichter)

    Naar de podcast

  • Juni 2021: Wat loeien koeien?

    Taal van koeien, is dat alleen maar loeien? Zeker niet, vertelt hoogleraar Leonie Cornips in de podcast Vroege Vogels en Andere Dieren. "Het klinkt voor de leek allemaal hetzelfde, dat korte of lange geloei van de koe. Maar ze hebben allemaal verschillende geluiden."

    Wat zegt de koe als ze loeit? En zegt de stier ook iets? Naar de podcast van Vroege Vogels op NPO Radio 1.

    Beeld: Simone Wolff

  • Juni 2021: Kunnen koeien huilen van verdriet?

    Zijn tranen bij koeien tranen van verdriet of 'functionele' tranen? In de wetenschap wordt steeds meer op een andere manier gekeken naar de uitingen van dieren. "Op allerlei manieren is te zien dat een koe gestrest is. Zoals aan een verhoogde hartslag of het adrenaline- en cortisolniveau. Maar er wordt ook gewerkt aan gezichtsherkenning. Bijvoorbeeld door naar verwijde ogen, spierspanning, bewegingen en de stand van de oren te kijken." Dit gebeurt allemaal aan de faculteit dierengeneeskunde in Utrecht. Daarnaast doet taalwetenschapper Leonie Cornips bij het Meertens Instituut nu ook onderzoek naar de taal van koeien waarbij ze de geluiden die koeien maken - de verschillende 'boehs' - analyseert.

    Lees verder bij NRC.

    Lees meer...
  • Juni 2021: Als artiesten in opspraak verdeeldheid zaaien

    Radio-dj's van 3FM vroegen zich deze week af of ze muziek van de rapper en acteur Bilal Wahid alweer op de radio mochten draaien. De artiest was een aantal weken geleden in opspraak gekomen omdat hij een minderjarige jongen gevraagd had zich naakt te tonen. Sommige dj's en fans gunnen hem alweer een tweede kans, voor anderen is dit nog uitgesloten. De situatie zorgt voor verdeeldheid, iets wat vaker gebeurt als een beroemdheid in opspraak is, zegt Irene Stengs, bijzonder hoogleraar antropologie van ritueel en populaire cultuur (VU en Meertens Instituut). Kijk ook maar naar Michael Jackson, Lil' Kleine en R. Kelly.

    Lees verder bij de NOS.

    Beeld: Flickr.com, Maarten van Maanen - Mengpaneel (CC BY-SA 2.0)

  • Juni 2021: Coronagrappen en complottheorieën op sociale media

    Onlang verschenen en voor iedereen toegankelijk: het artikel "Online coping with the first wave: covid humor and rumor on Dutch social media (march – july 2020)" van Theo Meder.

    Abstract: In the course of March 2020, the Netherlands, Flanders, and a large part of Europe were affected by the first wave of the COVID-19 virus. For four months, the population was in lockdown, and many issues had to be handled online. Social media became important to keep in touch with and to air opin- ions. Two folktale genres, namely the joke and the modern legend, were used to express frustrations, malicious pleasures, fears, and feelings of distrust. During the first wave, Theo Meder and Mathijs Kroon did some intensive collecting of jokes, memes, fake news, and conspiracy theories. It was expected by folktale researchers like Giselinde Kuipers and Theo Meder that, just like in former crises, jokes would contain plenty of morbid disaster humor, but that did not happen. Contemporary legends, on the other hand, were polarizing and toxic, and mistrust was mainly directed against the elite of politicians, scientists, doctors, and journalists. The corona crisis was seen as some kind of hoax in many ways, while most of the “sheeple” refused to wake up. The analysis of folktales during the pandemic provides an insight into the feelings and emotions in society.

    Lees meer...
  • Mei 2021: De toekomst van het Nederlands in Amsterdam

    "Sorry, I don’t speak Dutch." Het is een antwoord waar zowel Brusselaars als Amsterdammers al lang niet meer van opkijken, zo schrijft de Amsterdamse regio-omroep AT 5. Overleeft het Nederlands in onze hoofdsteden? En hoe moeten we nu omgaan met de tientallen andere thuistalen in onze steeds diversere hoofdsteden? De toekomst van de steden is meertalig. Dat Engels vandaag nog niet meteen Nederlands zal verdringen, merkt Marc van Oostendorp, taalwetenschapper aan het Meertens Instituut in Amsterdam, aan kleine dingen. Lees en kijk verder bij AT 5.

    Beeld: Amsterdam - Simone Wolff