• Februari 2021: Complottheorieën in Bodegraven

    Complotdenkers leggen massaal bloemen en actiebrieven bij graven van, zoals ze zelf vermoeden, slachtoffers van een satanisch en elitair pedonetwerk in Bodegraven. Deze theorie krijgt aanhang in Nederland. Waarom zijn mensen zo gevoelig voor dubieuze theorieën?

    Theo Meder, volksverhalenspecialist van het Meertens Instituut: "Ieder mens heeft een ingebakken wantrouwen. Dat is goed, het zorgt ervoor dat je overleeft. In de oertijd kon je er maar beter tijdig achter komen als er in je stammenverbond een complot gaande was. De aantijgingen over het elitaire pedonetwerk gaan echter zo ver, die verbijsteren me. Dat je kunt geloven dat er zo veel mensen bij betrokken zijn zonder dat iemand een keer zijn mond voorbij praat."
    Lees verder in Trouw.

    Beeld: Bodegraven, Simone Wolff

  • Februari 2021: Is de taal in historische drama's wel correct?

    NRC vroeg zich af: In dialogen van historische films en series hoor je vaak modern taalgebruik. Willen of kunnen scenaristen liever niet kiezen voor taal uit het verleden?

    Marc van Oostendorp wijst op een probleem waar makers tegen aanlopen als zij ervoor kiezen authentieke taal te gebruiken in historische verhalen. Van de jaren dertig en veertig van de vorige eeuw zijn genoeg geluidsopnames om het taalgebruik te reconstrueren. „Maar het is eigenlijk niet mogelijk om de taal in de 17de of 18de eeuw exact te reconstrueren”, stelt hij. „Er zijn geen opnames beschikbaar en er zijn nauwelijks mensen die iets hebben opgeschreven over de fonetische uitspraak van de teksten die we nog hebben.” Lees verder in NRC.

    Beeld: Simone Wolff

  • Februari 2021: Dat het Limburgs er nog is, is een klein wonder

    Jaarlijks wordt op 21 februari de Dag van de Moedertaal gevierd. Op die dag vertelde hoogleraar Taalcultuur in Limburg Leonie Cornips in de podcast 'De Limburgse Taal &' van L1, waarom het een klein wonder is dat het Limburgs er nog is. Ze vertelt dat er flink campagne is gevoerd voor het huidige 'Nederlands'. Cornips denkt dat we over 100 jaar een soort Nederlands met een zeer regionale kleuring spreken. Vergelijk het met het 'Huilands' uit Heerlen.

    Naar de podcast

    Beeld: Simone Wolff

  • Februari 2021: Dieren zijn soms onze beste vrienden, soms eten we ze op; waarom?

    Waarom zijn dieren het ene moment onze beste vrienden en eten we ze het andere moment op? De Eindhovense studente Caatje Kluskens wil er alles over weten en is mede-oprichtster van het Centrum voor DierMens Studies, een nieuw vakgebied over de complexe relatie tussen mens en dier. Leonie Cornips, onderzoeker bij de onderzoeksgroep NL Lab, die verbonden is aan het Meertens Instituut, is betrokken bij de oprichting van het centrum.

    Lees meer...
  • Februari 2021: ’Dat lieve van de eerste piek is nu al nostalgie’

    "Het Meertens instituut bestudeert en documenteert de Nederlandse cultuur en taal van het dagelijkse leven. In coronatijd leggen ze verrassende tegenstellingen bloot. Want is de pandemie mondiaal, we verwerken het lokaal. Zijn we eenzaam, we voelen ons ook verbonden."

    De Telegraaf ging na het verschijnen van Viraal Nederland. Taal en cultuur van de eerste golf in gesprek met Marc van Oostendorp. "Het hele leven veranderde ingrijpend. Wij maakten iets mee wat een onderzoeker normaal niet meemaakt: we zaten er middenin." Van Oostendorp stortte zichzelf op onze poëzie-taal van gedichten ontstaan in coronatijd, een collega nam dorp en streek onder de loep, nummer drie ontfermde zich over coronagrappen, nummer vier bekeek hoe het ging met alle rituelen. Het hier en nu resulteerde al in een gezamenlijk Meertensboek over de taal en cultuur van de eerste coronagolf: Viraal Nederland."

    Lees meer...
  • Februari 2021: Een nieuwe trend: neprestaurants op Google Maps?

    Na een middag wandelen in een bos bij het Limburgse Heerlen viel columnist Henry de Hoon iets op: "Toen ik thuis weer op Google Maps keek, viel mij nog iets op: er stond een restaurant midden in dat bos, met de welluidende naam De Wilde Hap. Ik was alle paadjes langsgelopen en wist heel zeker dat ik nergens een restaurant had gezien." Even later schrijft hij: "Omdat het kennelijk vrij gemakkelijk is een neprestaurant te beginnen op Google Maps, keek ik nog eens verder. En warempel: schuin tegenover mijn woning was alweer een restaurant dat een luchtkasteel bleek te zijn. Tijd om mijn kennis bij het Meertens Instituut in Amsterdam te raadplegen."

    Hij klopt aan bij Theo Meder, die zich verdiept in folklore en volksverhalen. Deze constateert na enig onderzoek dat De Hoon een trend op het spoor is. Hij had er zelf nog niet eerder van gehoord. Lees verder bij L1.

    Beeld: Simone Wolff
     

  • Februari 2021: Nederland heeft weer meer waardering voor ambachten

    Nederland heeft zijn ambachten jarenlang verwaarloosd, zo zegt dagblad De Stentor, maar er is een kentering gaande. We waarderen het ‘echte’ handwerk steeds meer en zijn ook bereid meer te betalen voor een product dat ‘ambachtelijk’ is gemaakt. Dat constateert ook Irene Stengs van het Meertens Instituut. Stengs maakt daar als antropoloog wel een kanttekening bij: "Er is geen ‘we’ in deze. Meer betalen voor een ambachtelijk product is niet voor iedereen weggelegd." Dat is volgens haar de achilleshiel van de ambachten: tijd is geld. Maar ze erkent dat de waardering, die vaak een golfbeweging vertoont, toeneemt.
    Lees verder in De Stentor.

    Beeld: Simone Wolff

  • Februari 2021: Nummer 2 van tijdschrift Taal en Tongval verschenen [open access]

    Nummer 2 van Taal en Tongval is verschenen en voor iedereen online toegankelijk. Taal en Tongval is een wetenschappelijk tijdschrift over taalvariatie in Nederland en Vlaanderen, waarin ook aandacht wordt geschonken aan naburige taalgebieden en aan het Nederlands verwante talen. Alle vormen van variatie kunnen worden besproken zoals geografische, sociale, etnische, stilistische en diachrone variatie. Verder mogen daarbij ook alle aspecten van de menselijke taal aan de orde komen.

    Lees meer...
  • Februari 2021: Hoe beïnvloedt corona ons historisch besef? Afscheidscollege van Maria Grever [video]

    Hoe beïnvloedt corona ons historisch besef? Prof. dr. Maria Grever pleit ervoor dat meer ecologisch historisch besef kan ontstaan als mensen zich bewust worden van onze interpretatiegeschiedenis. Bekijk haar afscheidscollege getiteld: 'Een ecologische breukervaring? Corona en historisch besef.'

    Maria Grever is emeritus hoogleraar Historische Cultuur aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Sinds 1 september 2020 is zij Research Fellow bij NL-Lab van het KNAW Humanities Cluster.

  • Januari 2021: Bronnen om eindeloos in te grasduinen

    Taalcolumnist Ewoud Sanders schreef twintig jaar lang de taalrubriek ‘WoordHoek’ op de achterpagina van NRC: "Ik heb een grote nieuwsgierigheid naar de herkomst van woorden." In zijn een-na-laatste column geeft hij grasduintips: databanken om uren in de dolen, waaronder de banken voor uitleenwoorden, voornamen, volksverhalen, dialectkaarten en liederen van het Meertens Instituut. Lees (en grasduin) mee.

    Lees meer...
  • Januari 2021: "Er zal meer ‘geshopt’ worden tussen kerkdiensten"

    De digitale kerkrevolutie verandert de rol van de kerkganger: van deelnemer naar beoordelaar. Dat past in de huidige trend van combineren van religies. Dominee David Schiethart ziet de voordelen: „Je gaat met andere ogen naar je eigen dienst kijken.” Religiewetenschapper Ernst van den Hemel: "De kerk heeft de media ontdekt en dat verandert niet meer."

    Lees verder in NRC.

    Beeld: Simone Wolff