• Februari 2019: Welke dialecten lopen gevaar om uit te sterven?

    Zijn dialecten aan het verdwijnen, vroeg Nu.nl aan taalonderzoeker Frans Hinskens. Om de verandering van dialecten te onderzoeken, gebruiken wetenschappers verschillende onderzoeksmethoden. Ze kiezen een paar honderd dorpen en steden uit en laten telkens een groep plaatselijke dialectsprekers een lijst met woorden uitspreken. De opnames vergelijken ze met ouder geluidsmateriaal. Of ze laten in hetzelfde onderzoek jonge vrouwen en oude mannen aan het woord. Met de berg gegevens die de onderzoeken opleveren, kun je vaststellen dat het ene dialect sneller verandert dan het andere. "Dialecten die in een klein geografisch gebied gesproken worden, zijn kwetsbaar", zegt Hinskens.

    Welk dialecten lopen het meest gevaar om uit te sterven? Lees hier het verrassende antwoord.
     

     

  • Februari 2019: Zeg je áuto of óto?

    Voor de juiste spelling van een woord hebben we de spellingwet of het Groene Boekje, maar voor de uitspraak van woorden hebben we zoiets niet. Zeven of zeuven, Monopólie of Monópoly: hoe je het uitspreekt is vaak een kwestie van smaak. Maar zeg je nou áuto of zeg je óto? Taalkundige Marc van Oostendorp geeft in de BNR Nationale Autoshow uitsluitsel

    Foto: Simone Wolff

     

  • Januari 2019: Gele Hesjes-beweging in Nederland niet groot

    In Frankrijk zorgde de Gele Hesjes-beweging voor veel onrust, in Nederland probeerde een groep hesjesdragers hetzelfde te bereiken maar bleven grote demonstraties uit. Ligt dat aan de Nederlandse cultuur? Vice vroeg dit aan Peter Jan Margry, hoogleraar etnologie aan het Meertens Instituut. Margry houdt zich bezig met onderzoek naar brede cultuurverschijnselen. Lees verder.

    Foto: Flickr.com, Gilets Jaunes / Yellow vests in Metz (CC BY 2.0)

  • Januari 2019: Friese boerderijen kwamen relatief ongeschonden uit de oorlog

    Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden in Nederland ruim negenduizend boerderijen verwoest. In Friesland was de minste schade. Herbouw van de boerderijen en hoe ze er uit moesten komen te zien, leidde desondanks tot een spagaat. ‘Wederopbouw ervan werd bepaald door een spanningsveld tussen behoud van waarden en innovatie’, schrijft Sophie Elpers, etnoloog aan het Meertens Instituut. De nieuwe gebouwen moesten toegerust zijn voor de opdracht om meer en beter voedsel te produceren en dat stond vaak in gespannen verhoudingen met hoe de stallen en schuren voorheen waren gebouwd.
    Lees verder in het Friesch Dagblad

  • Januari 2019: Wat gebeurt er als straks niemand meer Nederlands wil studeren?

    De studentenaantallen bij de opleidingen Nederlands lopen terug. Marc van Oostendorp, hoogleraar aan de Radboud Universiteit en onderzoeker bij het Meertens Instituut, merkt bij iedere voorlichtingsronde hoe weinig populair het schoolvak Nederlands is. Iedere keer moet hij weer uitleggen dat het universitaire vak weinig te maken heeft met wat je op de middelbare school doet bij Nederlands. ‘Laten we even een doemscenario schetsen’, zegt Van Oostendorp. ‘Wat gebeurt er als straks niemand meer Nederlands wil studeren?’ Lees verder in de Groene Amsterdammer.

    Foto: Simone Wolff

  • Januari 2019: Interview met geluidskunstenaar Elise 't Hart en collectiemanager Douwe Zeldenrust (podcast)

    Elise 't Hart is geluidskunstenaar. Ze is de eerste 'artist in residence' ooit bij het Meertens Instituut in Amsterdam. Daar grasduint ze in een collectie van meer dan zesduizend uur opnamen van vrijwel alle dialecten in Nederland, liederen en volksverhalen. Het gaat haar om de bijvangst: geluiden die per ongeluk in de opnames zijn geslopen, zoals tikkende klokken, rinkelende koffiekopjes en sigaren die worden aangestoken. Ze brengen vergankelijkheid ten gehore. Elises project heet 'Hoe klinkt de tijd?'.
  • Januari 2019: Meertaligheid of mengelmoes?

    De Stichting Jacob Campo Weyerman publiceerde een recensie van het nieuwjaarsboekje van het Meertens Instituut 'Een mooie mengelmoes'. Meertaligheid in de Gouden Eeuw, geschreven door de taalkundigen Nicoline van der Sijs en Marc van Oostendorp. Het nieuwjaarsboekje bestaat uit twee delen. Het eerste deel gaat over de taal van de krant in de zeventiende eeuw, het tweede deel gaat in op de ontwikkeling van de taal van de dichters.

    Een fragment uit de recensie: 'Vanaf pagina 60 valt de lezer, ook de doorgewinterde, in heel wat verbazingen, in het bijzonder waar de eerste resultaten van systematisch onderzoek van gedigitaliseerde krantenbestanden worden geboden.' Meer lezen.

     

     

  • Januari 2019: What's in a name? De tijdgeest!

    De voornamen die kinderen krijgen, tekenen een samenleving. Al die ouders die maken een individuele keuze, maar opgeteld bieden die gekozen voornamen een inkijkje in de tijdgeest. Dat maakt het interessant om patronen te zoeken in de namen die ouders kiezen. 

    Lees meer...
  • December 2018: Huisgeluiden op de Zwitserse radio

    Onze artist in residence Elise 't Hart was te gast bij het Zwitserse radiostation SRF 2 om te praten over de bijzondere huisgeluiden die zij op onze opnamen van liederen en dialecten terugvindt. Een tip van de sluier: het snurkende konijntje - een geluid uit de privécollectie van 't Hart - zal ieders hart doen smelten. Naar de radiouitzending (Duits gesproken; scroll naar minuut 15).

    Foto: Elise 't Hart

  • December 2018: Muziek componeren met artificiële intelligentie

    De BBC beschrijft de rapgenerator Deep Flow, die het Meertens Instituut samen met de Universiteit Antwerpen ontwikkelde, in een artikel over artificiële intelligentie en muziek componeren:

    'Already developments in a field known as natural language generation are producing machines capable of writing convincing looking lyrics. Researchers at the University of Antwerp and the Meertens Institute in Amsterdam have created a rap song generator they have called Deep Flow. They fed a language processing algorithm with a vast collection of rap and hip hop lyrics to teach it come up with its own. The results are foul-mouthed but realistic looking lyrics. So much so that the research team created an online game that challenges rap fans to distinguish between real hip hop lyrics and those spat out by their machine.' Naar het volledige artikel.
     

  • December 2018: Nieuwe decembertradities

    De media belden het Meertens Instituut over twee nieuwe terugkerende decembertradities: derde kerstdag (lees verder bij RTL Nieuws) en de discussie over vuurwerk (BNR Nieuwsradio). 

    Foto: Elise 't Hart