Variatielinguïstiek

Inleidende tekst Variatielinguïstiek
  • Activiteiten Variatielinguïstiek

    De onderzoekers van de afdeling Variatielinguïstiek waren in 2010 op vele fronten actief. Het onderzoek in de verschillende intern en extern gefinancierde projecten leverde 38 (inter-)nationale wetenschappelijke publicaties en 68 wetenschappelijke lezingen op. Er werden drie internationale workshops georganiseerd: Past and Present Processes of Dialect Convergence. Data and Methods (Amsterdam), Early Child Bilingualism, Concluding Colloquium (Amsterdam) en European Dialect Syntax (San Sebastian). Mathilde Jansen promoveerde op het proefschrift Language Change on the Dutch Frisian Island of Ameland. Daarnaast waren er twee externe promoties. Drie postdocs voltooiden hun projecten en hebben inmiddels elders een vaste aanstelling: Marika Lekakou (Universiteit van Ioannina), Daniel Hall (University of Toronto) en Sharon Unsworth (Universiteit Utrecht). Alle senior-onderzoekers gaven dit jaar MA- en PhD-cursussen.


    Een aanzienlijke bijdrage werd dit jaar geleverd op het vlak van (nieuwe) gegevensverzamelingen en onderzoeksinfrastructuur. Het verzamelen van nieuwe gegevens met behulp van interviews werd voltooid voor de extern gefinancierde projecten Roots of Ethnolects (etnisch gekleurd Nederlands), From Dialect to Regiolect (jonge en oude dialectsprekers) en Early Child Bilingualism (kindertaal en meertaligheid). Het CLARIN-project MIMORE (Microcomparative Morphosyntax Research Tool) werd in 2010 uitgevoerd en voltooid. Het betreft een samenwerkingsproject met de Universiteit Utrecht waarin drie dialectdatabases geïntegreerd en gemeenschappelijk doorzoekbaar zijn gemaakt.


    Eind 2010 werden twee nieuwe CLARIN-aanvragen gehonoreerd, deze zullen in 2011 worden uitgevoerd. Het project Cognition, Acquisition and Variation Tool beoogt de integratie en het analyseerbaar maken van gegevensverzamelingen op het terrein van kindertaal en dialectwoordenschat. Het project International Parser of Historical Dutch in Retrospect beoogt de ontwikkeling van een tagger/parser voor oudere Nederlandse teksten ten behoeve van diachroon taalkundig onderzoek.


    Het Meertens Instituut lanceerde in samenwerking met o.a. Ewoud Sanders, het Instituut voor Nederlandse Lexicologie en de Nederlandse Taalunie het Meldpunt Taal, waar informanten observaties op het gebied van de Nederlandse taal en dialecten kunnen melden. In juni ging de nieuwe voornamendatabase online. Verder werden in het Edisyn-project zes internationale dialectsyntactische databases geïntegreerd en doorzoekbaar gemaakt. De komende jaren komen daar nog enkele databases bij. In 2010 heeft een consortium onder leiding van het Meertens Instituut bovendien de middelen verworven om te gaan werken aan een Engelstalige, digitale wetenschappelijke grammatica van het Nederlands en het Fries. Bestaande informatie over de grammatica van de beide talen wordt bij elkaar en met elkaar in verband gebracht. Het gaat daarbij om de fonologie (klanksysteem), de morfologie (woordstructuur) en de syntaxis (zinsbouw). De doelgroep van dit project is de internationale gemeenschap van taalkundige onderzoekers op het gebied van grammaticale structuur in het algemeen, en meer in het bijzonder die op het gebied van het Nederlands en het Fries. Het project, met de naam Language Portal Dutch/Frisian, zal in 2011 van start gaan op basis van een subsidie van NWO in het kader van NWO-groot. Behalve het Meertens Instituut zijn bij dit omvangrijke vijfjarige project ook de Universiteit Leiden, de Fryske Akademy, het Instituut voor Nederlandse Lexicologie en de Universiteit Utrecht betrokken.

    Een andere mijlpaal was de voltooiing van The Blackwell Compendium to Phonology (red. Van Oostendorp, o.a.), een verzameling van 124 artikelen die een breed en diepgaand overzicht geven van
    historische en lopende debatten in het fonologisch onderzoek.Dit vijfdelige boekwerk verschijnt begin 2011.

    Publikaties

    Wetenschappelijke artikelen in tijdschriften

    • Barbiers, S., Koeneman, O.N.C.J. & Lekakou, M. (2010). De linkerperiferie gaat de dialoog aan. Een antwoord op Den Dikken. Nederlandse Taalkunde, 15(3), 312-314.
    • Barbiers, S., Koeneman, O.N.C.J. & Lekakou, M. (2010). Vragen aan de linkerperiferie. Nederlandse Taalkunde, 15(3), 284-307.
    • Barbiers, S. (2010). Weijnen en het interlinguaal syntactisch onderzoek. Taal & Tongval, 62, 44-60.
    • Broekhuis, H. & Klooster, W.G. (2010). Merge and Move as costly operations. Revista Virtual de Estudos da Linguagem, 8(4), 155-182.
    • Cornips, L. & De Vogelaer, G. (2010). Variatie en verandering in het Nederlandse genus: een multidisciplinair perspectief. Taal en tongval. Themanummer, 1-12.
    • Cornips, L. & Stengs, I.L. (2010). Regionale identiteit: het belang van het lokale voor de beleving van wie we zijn. Idee: wetenschappelijk tijdschrift D66, 31(5), 10-13.
    • Gooskens, C., Heeringa, W.J. & Beijering, K. (2010). Phonetic and Lexical Predictors of Intelligibility. International Journal of Humanities and Arts Computing, 2(1-2), 63-81.
    • Hall, D.C. (2010). Probing the unnatural. Linguistics in the Netherlands, 27, 73-85.
    • Hermans, B.J.H. (2010). Perception of the tone contrast in Limburgian dialects. Zeitschrift für Dialektologie und Linguistik (ZDL), 77(1), 87-94.
    • Hulk, A. & Unsworth, S. (2010). Bilingualism as a kind of therapy? Applied Psycholinguistics, 297-303.
    • Kruijsen, T.J.W.M. (2010). Weijnen en zijn nalatenschap. Taal en tongval, 62(1), 87-97.
    • Oostendorp, M. van (2010). De duivel zit in de d en de t. Logopedie en Foniatrie, 82(1), 20-24.
    • Osenova, P., Heeringa, W.J. & Nerbonne, J. (2010). A quantitative analysis of Bulgarian dialect pronunciation. Zeitschrift für Slavische Philologie, 66(2), 425-458.
    • Postma, G.J. (2010). De Oudsaksische doopbelofte in het licht van de historische syntaxis. Nederlandse Taalkunde, 15(1), 88-94.

    Wetenschappelijke hoofdstukken in boeken

    • Barbiers, S. (2010). Focus particle doubling. In Structure Preserved. Studies in Syntax for Jan Koster (Linguistics Today, 164) (pp. 21-30). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins.
    • Barbiers, S. (2010). Language and space: Structuralist and generative approaches. In Peter Auer & Jürgen.Erich Schmidt (Eds.), Language and Space. An International Handbook of Linguistic Variation. Volume 1: Theories and Methods (pp. 125-142). Berlin: De Gruyter Mouton.
    • Barbiers, S. & Bennis, H.J. (2010). De plaats van het werkwoord in zuid en noord. In J. De Caluwe, J. Van Keymeulen & J. Van Keymeulen (Eds.), Voor Magda. Artikelen voor Magda Devos bij haar afscheid van de Universiteit Gent (pp. 25-42). Gent: Academia Press.
    • Battisti, E. & Hermans, B.J.H. (2010). The palatalization of dental stops. In A. Cortina (Ed.), Abordagens em Fonetica e Fonologia (pp. 279-290). Sao Paulo: Alfa.
    • Bennis, H.J. (2010). A dynamic perspective on inflection. In J.W. Zwart & M. Vries (Eds.), Structure Preserved (pp. 49-56). Amsterdam: John Benjamins.
    • Bloothooft, G. (2010). Voornamen in kaart : een weerspiegeling van maatschappelijke veelvormigheid. In A. Schuurman & O. Boonstra (Eds.), Tijd en Ruimte; Nieuwe toepassingen van GIS in de alfawetenschappen (pp. 38-51). Utrecht: Matrijs.
    • Bloothooft, G., Mandemakers, K., Brouwer, L. & Brouwer, M. (2010). Data mining in the (historic) Civil Registration of The Netherlands from 1811 - present. In Proceedings CNRS-INSHS Workhop "Family name between socio-cultural feature and genetic metaphor. From concepts to method (pp. 1-8). Parijs, Frankrijk: MNHN.
    • Broekhuis, H. & Vogel, R. (2010). Crash-proof syntax and filters. In M.T. Putnam (Ed.), Exploring crash-proof grammars (Language Faculty and Beyond, 3) (pp. 245-267). Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company.
    • Hall, D.C. (2010). On the realization of contrastive labial place. In M. Heijl (Ed.), Proceedings of the 2010 meeting of the Canadian Linguistic Association (Proceedings of the Canadian Linguistic Association). Toronto: Canadian Linguistic Association.
    • Heeringa, W.J. & Nerbonne, J. (2010). Dialectvariatie, dialectafstanden en dialectindelingen. Een formele analyse van uitspraakverschillen. In O. Boonstra & A. Schuurman (Eds.), Tijd en ruimte. Nieuwe toepassingen van GIS in de alfawetenschappen (pp. 88-101). Utrecht: Uitgeverij Matrijs.
    • Hermans, B.J.H. & Hinskens, F.L.M.P. (2010). The phonological representation of the Limburg tonal accents. In J.E. Schmidt & E. Glaser (Eds.), Proceedings of the IGGD 2009, Zuerich (pp. 101-117). Stuttgart: Steiner Verlag.
    • Hinskens, F.L.M.P. (2010). Lexicon, phonology and phonetics. Or: Rule- ­based and usage- ­based approaches to phonological variation. In P. Siemund (Ed.), Linguistic Universals and Language Variation (rends in Linguistics. Studies and Monographs [TiLSM] 231, 231) (pp. 416-456). Berlijn: Mouton de Gruyter.
    • Hulk, A. & Cornips, L. (2010). The role of gender and count features in the acquisition of 'het' as a pronoun: similarities and differences with its acquisition as a determiner. In J Costa, M Castro, M Lobo & F Pratas (Eds.), Proceedings of GALA 09 (Generative Approaches to Language Acquisition) (pp. 232-243). Cambridge: Cambridge Scholars Publishing.
    • Kruijsen, T.J.W.M. & Sijs, N. van der (2010). Mapping Dutch and Flemish. In R. Klein, S. Rabanus & A. Lameli (Eds.), Language and Space. An International Handbook of Linguistic Variation, Volume 2: Language Mapping (pp. 180-202). Berlijn: De Gruyter/Mouton.
    • Kruijsen, T.J.W.M. & Brok, H.J.T.M. (2010). Vossenstaart, leeuwenbekje en koeienoog. Theriomorfe benoemingsaspecten in de volksnamen van planten. In J. De Caluwe & J. Van Keymeulen (Eds.), Voor Magda. Artikelen voor Magda Devos bij haar afscheid van de Universiteit Gent (pp. 73-92). Gent: Academia Press.
    • Kunst, J.P. & Wesseling, F. (2010). Dialect Corpora Taken Further: The DynaSAND corpus and its application in newer tools. In Proceedings of the 24th Pacific Asia Conference on Language, Information and Computation (pp. 759-767).
    • Kunst, J.P. & Barbiers, S. (2010). Using the internet for user specified mappings. In R. Kehrein, S. Rabanus & A. Lameli (Eds.), Language and Space. An International Handbook of Linguistic Variation. Volume 2: Language Mapping (pp. 401-415). Berlin: De Gruyter Mouton.
    • Lekakou, M. & Szendroi, K. (2010). Interpretative effects of multiple determiners in Greek. In Proceedings of BLS 35 (pp. 235-246).
    • Lekakou, M. & Szendroi, K. (2010). The cross-linguistic distribution of polydefinites: case and expletive determiners. In Proceedings of NELS 40. Boston, MA: MIT Press.
    • Nerbonne, J. & Heeringa, W.J. (2010). Measuring dialect differences. In P. Auer & J.E. Schmidt (Eds.), Language and Space. An international Handbook of Linguistic Variation. Volume 1: Theories and Methods (pp. 550-567). Berlin and New York: De Gruyter Mouton.
    • Postma, G.J. (2010). The impact of failed changes. In C Lucas, S Watts, A Breitbarth & D Willis (Eds.), Continuity and Change in Grammar (pp. 269-302). Benjamins.
    • Unsworth, S. & Blom, E. (2010). Comparing L1 children, L2 children and L2 adults. In E. Blom & S. Unsworth (Eds.), Experimental Methods in Language Acquisition Research (pp. 201-222). Amsterdam: John Benjamins.
    • Unsworth, S. & Hulk, A. (2010). L1 acquisition of neuter gender in Dutch: Production and judgement. In A. Castro, J. Costa & M. Lobo (Eds.), Proceedings of GALA 09. Cambridge: Cambridge Scholars Publishing.

    Boeken en boekredactie

    • Blom, E. & Unsworth, S. (Eds.). (2010). Experimental Methods in Language Acquisition Research. Amsterdam: John Benjamins.
    • Hinskens, F.L.M.P. & Taeldeman, J. (Eds.). (2010). Language and space: Dutch. Berlijn: Mouton de Gruyter.

    Congressen en workshops

    In 2010 zijn de volgende bijeenkomsten (mede-)georganiseerd door de onderzoeksgroep Variatielinguïstiek:

    • Past and present processes of dialect convergence. Data and methods. Symposium: Amsterdam - Meertens Instituut (2010, februari 04).
    • Material and Consumer Culture Network. ESSHC conference: Gent (2010, april 15).
    • 3rd Amsterdam Workshop on Greek Linguistics (2010, mei 10).
    • European Dialect Syntax IV (2010, juni 21 - 23).
    • Early Child Bilingualism: Bilingual first language acquisition or child second language acquisition. Concluding colloquium International NWO "Language acquisition and Multilingualism": Meertens Instituut, Amsterdam (2010, november 30).

    Onderwijs

    BA/MA of PhD cursus

    • Cornips, L. (2010). Syntax and variation from a multi-disciplinary perspective. LOT Winterschool 2010, PhD cursus, Vrije Universiteit: Amsterdam (2010, januari 18 - 2010, januari 22).
    • Hermans, B.J.H. (2010). Typologies of the segment. DGfS-CNRS Summer School in Linguistic Typology, PhD cursus, Leipzig (2010, augustus 30 - 2010, september 03).
    • Hermans, B.J.H. (2010). Typologies of the syllable. DGfS-CNRS Summer School on Linguistic Typology, PhD cursus, Leipzig (2010, augustus 30 - 2010, september 03).
    • Hinskens, F.L.M.P. (2010). Inleiding taalvariatie - Haagse Harrie, Mehmet Pamuk en hun kornuiten, Ba/Ma cursus.
    • Hinskens, F.L.M.P. (2010). Ethnolects: Backgrounds, settings, design and significance. PhD cursus, Universiteit Hamburg, Duitsland: (2010, juli 21 - 2010, juli 24).

    Gastlezing in BA/MA of PhD cursus

    • Bennis, H.J. (2010). BA-gastcollege: onderzoek naar taal en spelling. Nederlands, Universiteit van Amsterdam: (2010, oktober 04).
    • Bennis, H.J. (2010). MA-gastcollege: Darwin en taal; de stem van de evolutie.  Nederlandse Taalkunde, Universiteit van Amsterdam (2010, maart 26).
    • Bennis, H.J. (2010). MA-gastcollege: Variation in Inflection in Dutch Dialects. Universiteit Leiden (2010, maart 11).
    • Boef, E. (2010). Vier BA gastcolleges morfologische en syntactische microvariatie in het Nederlands.  Inleiding Taalvariatie - Haagse Harrie, Mehmet Pamuk en hun kornuiten: Vrije Universiteit en Meertens Instituut (2010, oktober 04 - 2010, oktober 13).
    • Boef, E. (2010). MA-gastcollege: Comparative Syntax: Microsyntax: Utrecht University (2010, december 17).
    • Cornips, L. (2010). Gastcollege Straattaal. Vrije Universiteit van Amsterdam: (2010, december 13 - 2010, december 15).
    • Heeringa, W.J. (2010). BA-gastcollege: Methoden voor vergelijking en classicatie van dialecten. Vrije Universiteit Amsterdam (2010, september 27).
    • Jansen, M.M. (2010). BA-gastcollege: Sociolinguïstiek: sekse/gender. Inleiding Taalvariatie voor BA studenten Neerlandistiek en ATW van de VU en de UvA: (2010, oktober 20).
    • Wijngaarden, W.A. van (2010). BA-gastcollege: Inleiding taalvariatie, Haagse Harrie, Mehmet Pamuk en hun kornuiten. Nederlandse taal en cultuur. Vrije Universiteit en Meertens Instituut (2010, september 13 - 2010, december 08).

    Redacties

    Onderzoekers van Variatielinguïstiek waren betrokken als (gast)-redacteur bij de volgende tijdschriften:
    • Diachronica
    • Handelingen van de Koninklijke Zuid-Nederlandse Maatschappij voor Taal- en Letterkunde en Geschiedenis (KZM)
    • Naamkunde
    • Nederlandse Taalkunde
    • Neerlandistiek.nl
    • Onoma
    • Taal en tongval
    • Zeitschrift für Dialektologie und Linguistik (ZDL).

  • Projecten Variatielinguïstiek








    Fonologische variatie

    Fonologische variatie van Nederlandse dialecten (2005-2010)

    Het onderzoek strekt zich uit tot segmentele variatie binnen het Nederlandse taalgebied. De nadruk ligt enerzijds op de bijdrage die de studie van deze variatie kan leveren in het inzicht in segmentele representatie en anderzijds op een verruiming en verscherping van het concept 'dialectafstand'.
    Resultaten in 2010: B. Hermans: 1 publicatie in wetenschappelijk tijdschrift (reviewed), 2 hoofstukken in bundel (reviewed), 1 lezing als keynote spreker, 6 overige lezingen, 1 review in tijdschrift, onderwijs. M. van Oostendorp: 1 publicatie in wetenschappelijk tijdschrift, 2 lezingen als keynote speaker, 1 overige lezing. F. Hinskens: 2 hoofstukken in bundel (reviewed), 1 boekredactie, 1 lezing als keynote spreker, 1 promotiebegeleiding, onderwijs.
    Medewerkers: B. Hermans (uitvoerder), F.L.M.P. Hinskens (uitvoerder), M. van Oostendorp (uitvoerder).


    From dialect to regiolect: how this change is reflected in the production and perception of the speakers (2007-2011)

    Listening to radio or television one notices the tendency for standard Dutch (ABN) to become more and more differentiated, i.e. regionally colored. Hoppenbrouwers (1990) showed the opposite tendency for dialects. Being influenced by standard Dutch and by each other they have become less differentiated and fused to larger wholes: regiolects (see also Hinskens (1993), Auer & Hinskens (1996), and Hinskens, Auer & Kerswill (2005)). While earlier scholars usually describe this change in terms of single linguistic phenomena, we plan to investigate this change using modern web-based and computational techniques to obtain an overall picture of this change. Our goal is to examine how the change from dialects to regiolects is reflected in the production and perception of the dialect speakers. The results of our research will give insight into the nature of language change and dialect levelling. The research is important for historical linguists since it gives information about the direction and rates of sound change. The research will be based on representative Dutch dialects of approximately 80 locations in the Netherlands and North Belgium. Perceptive distances are obtained on the basis of a web survey in which speakers listen to recordings. Computational distances are found on the basis of the transcriptions of the recordings. In the experiments two groups are distinguished: conservative dialect speakers (old males) and innovative dialect speakers (young females). We will test three hypotheses. First, perceptive distance measurements which are based on the recordings of innovative speakers will suggest larger areas than those which are based on the recordings of conservative speakers. Second, the change from dialect to regiolect affects the lexical level (‘kopstubber’ becomes ‘roagebol’) more strongly than the phonological (‘hoes’ becomes ‘huus’) and phonetic levels. Third, this change also affects the perception of the speakers, but perception lags behind production. Internet: http://www.let.rug.nl/~heeringa/dialectology/project. Project in samenwerking met: Rijksuniversiteit Groningen, Universitaet Wien, Ohio State University, Forschungszentrum Deutscher Sprachatlas Marburg.
    Resultaten in 2010: 6 artikelen en 4 lezingen. Veldwerk in 32 plaatsen, 2 keer een groepje van 2 sprekers, De prekers vertellen een verhaal, vertalen tekst en lezen die voor en beantwoorden diverse vragen. Het resultaat is een opname die in lengte kan varieren van een half uur tot ongeveer twee uur.
    Medewerkers: W.J. Heeringa (onderzoeker), F.L.M.P. Hinskens (begeleider).


    Segmentstructuur en -modificatie (2005-2010)

    Onderzoek naar de interne structuur van fonologische segmenten in samenhang met natuurlijke klassen, met bijzondere aandacht voor complexe segmenten, aan de hand van de distributie van segmentmodificatie (secundaire articulatie, fonatie en (pre)nasalisering). Het onderzoek betreft de natuurlijke talen van de wereld, meer in het bijzonder de quotasteekproef (n=317) in Maddieson 1984.
    Resultaten in 2010: de uitbreiding en verfijning van de database.
    Medewerkers: F.L.M.P. Hinskens (uitvoerder), M. van Oostendorp (uitvoerder), J. van de Weijer (Universiteit Leiden).


    Syntactische variatie


    Agreementrelaties (2001-...)

    Het verschijnsel 'agreement' is een centraal thema in de theoretische taalkunde. Bekend is dat agreementrelaties, zoals congruentie tussen subject en persoonsvorm of tussen nomen en adjectief, een grote mate van variatie vertonen. Doel van dit project is inzicht te verkrijgen in de mate en de aard van variatie op dit terrein en de theoretische consequenties daarvan.
    Resultaten in 2010: 1 hoofdstuk in boek (reviewed), 4 lezingen als keynote spreker, 2 overige lezingen, onderwijs en 1 artikel in een niet-wetenschappelijk tijdschrift.
    Medewerker: H.J. Bennis (projectleider/uitvoerder).

    Dynamics of Syntactic Change (2009-...)

    In this project the quantitative analysis of language change (as it occurs in the E-language) is related to changes in grammar internal changes (I language). Quantitative models are formulated and tested to diachronic corpora.
    Resultaten in 2010: 2 lezingen, 1 hoofdstuk in boek (reviewed) en 1 artikel in een tijdschrift (reviewed).
    Medewerker: G. Postma (uitvoerder).
     

    Early successive bilingualism: Bilingual first language acquisition or child second language acquisition? (2008-2010)

    Als gevolg van toenemende migratie worden veel kinderen vroeg in hun leven met een tweede taal geconfronteerd. Dit project, dat gecombineerd wordt met het VENI onderzoek van S. Unsworth (2008-2012), onderzoekt of het uitmaakt met welke leeftijd je begint met het leren van een tweede taal en hoeveel contact met de taal daarbij noodzakelijk is. Drie verschillende groepen van Engels/ Nederlands tweetaligen worden onderzocht, nl. (i) kinderen die vanaf geboorte twee talen leren, (ii) kinderen voor wie aanbod van de tweede taal niet vanaf de geboorte maar wel vóór het vierde jaar plaatsvindt en (iii) kinderen die pas nà het vijfde jaar beginnen met het leren van een tweede taal. Er wordt gekeken naar de verwerving van grammaticaal geslacht en van woordvolgorde. Project in samenwerking met: Universiteit van Amsterdam, University of Edinburgh en University of Thessaloniki.
    Resultaten in 2010: 1 hoofdstuk in proceedings (A. Hulk en L. Cornips), 5 lezingen en op 30 november 2010 is er een colloquium georganiseerd op het Meertens Instituut: Early Child Bilingualism: Bilingual first language acquisition or child second language acquisition. Concluding colloquium International NWO "Language acquisition and Multilingualism".
    Medewerkers: E. Argyri (University of Edingburgh), M. Brugman (Onderzoeksmedewerker), L. Cornips (Coördinator),  A. Hulk (Coördinator, Universiteit van Amsterdam), L. van Meel (Onderzoeksmedewerker), L. Persson (Onderzoeksmedewerker),  A. Sorace (University of Edingburgh), I. Tsimpli (University of Thessaloniki), S. Unsworth (Meertens Instituut/Universiteit Utrecht).
     

    European Dialect Syntax (2005-2012)

    Het project bestaat uit twee onderdelen. (i) Documentatie en analyse van syntactische verdubbelingsverschijnselen in Europese dialecten (ii) Opbouwen van Europees netwerk van dialectsyntactici. Standaardiseren van methodologie, opslag en retrieval van syntactische data.
    Resultaten in 2010: 9 publicaties, 20 internationale lezingen, betaversie Edisyn Search Engine met 6 dialectsyntactische databases, 1 workshop en 1 PhD cursus.
    Medewerkers: S. Barbiers (projectleider), E. Boef (medewerker onderzoek), J. P. Kunst (softwareontwikkelaar), M. Lekakou (postdoc), F. Wesseling (medewerker onderzoek).


    Sociolinguïstisch/Syntactisch onderzoek: Limburg (2000-...)

    Onderzoek gericht op syntactische variatie en verandering in de Limburgse dialecten en het Limburgse Nederlands; parameters en sociale distributie.
    Resultaten in 2010: 1 nationale lezing, 1 internationale plenary lezing en een PhD cursus.
    Medewerker: L.Cornips (onderzoeker).
     

    Naamkunde

    LINKing System for historical family reconstruction (2009-2013)

    LINKS aims at reconstructing all nineteenth and early twentieth century families in the Netherlands. This reconstruction will be based on GENLIAS, which is a digitized index of all civil certificates from this period. For fifteen years numerous volunteers have been working to build the index, which contains not only the names of born, deceased and married persons, but also the names of their parents, places of birth, ages and partly their occupational titles. The availability of this dataset offers an enormous potential for scientific research provided that individuals are linked into families. This is not only of the utmost importance for historical demography and social and economic history but also for onomastics, epidemiology, anthropology, historical sociology and genetics. As a consequence of the high degree of fuzziness of the spelling of both first and last names (because of errors, mistaken statements and inconsistencies during registration, regional deviations, indexation, etc.), and inconsistencies between archives in local data storage, linking is a complicated task. Project in samenwerking met: IISG.
    Resultaten in 2010: het project is in november 2009 goed op gang gekomen met aanstelling van een AiO en en wetenschappelijk programmeur. Inmiddels is het functioneel ontwerp gereed, en zijn procedures in ontwikkeling om gegevens uit 13 miljoen akten uit Genlias (geboorte-, huwelijks-, overlijdensakten uit de oud burgerlijke stand) daarin op te nemen.
    Medewerkers: G. Bloothooft (onderzoeker / mede-projectleider Meertens Instituut / UiL-OTS UU), K. Mandenmakers (onderzoeker / projectleider IISG).
     

    Overige projecten

    Jongerentaal en straattaal (2003-...)

    Doel van het project is om straattaal zowel taalkundig als antropologisch in kaart te brengen, op basis van onderzoek naar de taalkundige diversiteit van jongeren met een verschillende etnische achtergrond in de grote steden in Nederland. Project in samenwerking met: UvA.
    Resultaten in 2010: 1 gastcollege Straattaal aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en 1 artikel in een niet-wetenschappelijk tijdschrift.
    Medewerkers: L. Cornips (begeleider / uitvoerder), V.A. de Rooij (UvA).
     

    Meertensvragen in de Talenquiz (2007-...)

    Maandelijks levert het Meertens Instituut een vraag over taalvariatie aan de Talenquiz. De Talenquiz (Taalstudio/de Praktijk) laat leerlingen van de bovenbouw op een aansprekende manier kennismaken met de breedte van het taalwetenschappelijk vakgebied. Project in samenwerking met: De Taalstudio.
    Resultaten in 2010: 10 taalvragen in 2010 (m.u.v. de maanden juli en augustus).
    Medewerker: M.M. Jansen (webredacteur).
     

    Populair-wetenschappelijke dialectatlas (2008-2010)

    Populair-wetenschappelijke atlas met dialectkaarten en teksten, onder redactie van N. van der Sijs. Boek is onderverdeeld in 6 hoofdstukken: 1. geschiedenis; 2. woorden; 3. klanken; 4. woordvormen; 5. zinnen; 6. namen.
    Resultaten in 2010: 131 kaarten in pre-finale fase (finale fase ligt bij vormgever), waarvan 50+ als co-auteur (van de kaart).
    Medewerkers: B.L. van den Berg (medewerker), M.M. Jansen (auteur), M. van Oostendorp (auteur).
     

    Taal en identiteit op de Waddeneilanden (2000-...)

    Onderzoek naar de processen van dialectverlies en dialectbehoud op de Nederlandse Waddeneilanden Texel, Vlieland, Terschelling, Ameland en Schiermonnikoog. Het hoofdaccent ligt op het dialect van Ameland. Onderzocht wordt de kwaliteit van het dialect op Ameland, de invloed van het Nederlands en het Fries, attitudes van de Amelanders tegenover de omringende standaardtalen, en de manier waarop men zich actief inzet voor het dialect. Internet: www.meertens.knaw.nl/cms/nl/medewerkers/142468-mathildej.
    Resultaten in 2010: promotie van M.M. Jansen op 8 april 2010, 1 wetenschappelijke lezing, 2 populair-wetenschappelijke lezingen, 1 college.
    Medewerkers: F.L.M.P. Hinskens (begeleider en promotor), M.M. Jansen (promovendus), M. van Oostendorp (begeleider en promotor).


    The roots of ethnolects (2005-2010)

    Naast het Indisch Nederlands en het Surinaams Nederlands ontstaan er heden ten dage andere etnisch gekleurde variëteiten (oftewel etnolecten) van het Nederlands. In dit project gaat het erom de wortels van deze etnolecten bloot te leggen. Putten etnolecten uit de lokale stadsdialecten, of staan ze daar los van? Vinden we in een etnolect de sporen terug van de tweede-taalverwervingsprocessen van de eerste generatie? Komen er elementen uit de oorspronkelijke moedertaal van de etnische groep in voor, en zo ja, welke? Wat is het verband tussen het meer stabiele etnolect en de meer vluchtige jeugdtalen en straattalen? Verbreid het etnolect zich ook voorbij de eigen etnische groep ('crossing')? Hoe raakt een jongere ingevoerd in het etnolect? Om deze en verwante vragen te beantwoorden worden groepjes Marokkaanse en Turkse jongeren van 12 en 20 jaar opgenomen in Amsterdam en Nijmegen, in interactie met elkaar en met van oorsprong Nederlandse jongeren. Project in samenwerking met: Algemene Taalwetenschap, Radboud Universiteit Nijmegen.
    Resultaten in 2010: F.L.M.P. Hinskens: 1 lezing als keynote spreker, onderwijs (BA cursus aan de Vrije Universiteit en Universiteit van Amsterdam: Inleiding taalvariatie - Haagse Harrie, Mehmet Pamuk en hun kornuiten en een PhD cursus aan de Universiteit Hamburg, Duitsland: Ethnolects: Backgrounds, settings, design and significance) en 1 artikel in niet-wetenschappelijk tijdschrift. A. van Wijngaarden: gastlezing in BA cursus aan de Vrije Universiteit en Universiteit van Amsterdam: Inleiding taalvariatie - Haagse Harrie, Mehmet Pamuk en hun kornuiten en 1 niet-wetenschappelijke lezing.
    Medewerkers: F.L.M.P. Hinskens (onderzoeksleider Variatielinguïstiek), A. van Wijngaarden (AiO).
     

    Variation and spelling in older Dutch texts (2010-2011)

    In this project we intend to develop a digital tool that automatically detects linguistically significant variation in older texts - until the 19th century - and that produces a separate, intermediate level of transcription in the database, in between the original and the translation. This tool should be available on line and in open access. In this way people interested in language or history may exploit this tool in order to enrich their data. Eventually, the tool will be part of the international, language-oriented infrastructre that is presently being develop in a European context (CLARIN).
    Resultaten in 2010: project opgezet.
    Medewerkers: B. Hermans (fonoloog), G. Postma (morfosyntacticus), M. Rem (Radboud Universiteit).

  • Variatielinguïstiek

    De onderzoeksgroep Variatielinguïstiek beschrijft en onderzoekt de taalkundige variatie in het Nederlandse taalgebied, allereerst in Nederland. Het gaat daarbij niet alleen om geografische variatie (o.a. dialecten), maar ook om sociaal en cultureel bepaalde variatie. Het belangrijkste doel van dit onderzoek is om inzicht te verwerven in de aard van taalvariatie, de taalkundige factoren die daarbij een rol spelen en de buitentalige factoren (o.a. leeftijd, gender, etniciteit) die variatie in Nederland veroorzaken of beïnvloeden. Het onderzoek is gericht op inzicht in de hedendaagse situatie. Diachroon onderzoek naar taalverandering speelt daarbij een rol, naast sociolinguïstisch en formeel taalkundig onderzoek; wezenlijk is ook de wisselwerking tussen deze drie benaderingen. De onderzoeksgroep concentreert zich op variatie in de grammatica (klanken, woordvorming en zinsbouw).

    Onder 'Activiteiten' staat een overzicht van de belangrijkste activiteiten die plaats hebben gevonden in de onderzoeksgroep in 2010. Bij 'Onderzoeksgroep' is de output per onderzoeker terug te vinden en bij 'Projecten' staan de lopende projecten en resultaten over 2010.

    Foto Mathilde Jansen: Wegwijzer op Ameland