• 23 July 2021

    Nationaal onderzoek naar talen en dialecten in Nederland

    PUBLICATIEDATUM
    23 July 2021

    Ongeveer een kwart van de 15-plussers gebruikt thuis het meest een andere voertaal dan het Nederlands. Daarbij kan het gaan om een dialect, om een regionale taal als Fries, Limburgs en Nedersaksisch, of om een andere taal, zoals Engels, Pools of Turks. Het gebruik van regionale talen en dialecten verschilt per regio, maar ook opleiding en leeftijd zijn van invloed. Dit blijkt uit cijfers van het CBS-onderzoek Sociale samenhang en welzijn, dat in 2019 onder ruim 7,5 duizend personen is uitgevoerd. (Bron:CBS)

    Het is de eerste keer sinds 1998 dat over dit onderwerp een nationaal onderzoek is gehouden dat is gebaseerd op een representatieve steekproef. De deelnemers gaven antwoord op de vraag: ‘Welke taal of welk dialect wordt bij u thuis het meest gesproken?’. Daarbij konden ze kiezen uit een lijst met 111 talen en dialecten. Bovendien konden ze een taal of dialect toevoegen als die niet op de lijst voorkwamen. In totaal werden 149 talen en dialecten vermeld. Het onderzoek is uitgevoerd door Leonie Cornips (Meertens Instituut, NL-Lab en Universiteit Maastricht) en Hans Schmeets (CBS, Universiteit Maastricht). De uitgebreide resultaten zijn gepubliceerd als artikel in de reeks Statistische Trends: Talen en dialecten in Nederland – Wat spreken we thuis en wat schrijven we op sociale media?

  • 01 July 2021

    Menno Rasch nieuwe directeur Digitale Infrastructuur

    PUBLICATIEDATUM
    01 July 2021

    We zijn blij te kunnen mededelen dat op 1 juni 2021 Menno Rasch bij het KNAW Humanities Cluster is begonnen als de nieuwe directeur DigitaIe Infrastructuur. Het Humanities Cluster is een samenwerkingsverband tussen het Meertens Instituut, het Huygens ING en het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis; de drie instituten delen naast de afdeling bedrijfsvoering ook de afdeling Digitale Infrastructuur.

    Read more...
  • 25 June 2021

    Nieuwsbrief juni 2021

    PUBLICATIEDATUM
    25 June 2021

    In de nieuwsbrief van juni een interview met Cedric Waterschoot die aan het Meertens Instituut een moderatietool ontwikkelt op basis van kunstmatige intelligentie. Aan de hand van computermodellen willen hij en zijn collega-onderzoekers automatisch samenvattingen van discussies genereren. Op die manier krijgen lezers een betere toegang tot een online debat.

    Verder in de nieuwsbrief aandacht voor het digitaal bezoek van koning Willem-Alexander aan het instituut en een oproep om deel te nemen aan een vragenlijst over het slavernijverleden en racisme. In de videoreeks 'Maak kennis met het Meertens' vertellen Peter Jan Margry en Sophie Elpers over de uitkomsten van het coronaonderzoek. 

  • 30 June 2021

    Cultuurhistoricus Dirk van Miert nieuwe directeur Huygens ING

    PUBLICATIEDATUM
    30 June 2021

    Dirk van Miert, universitair hoofddocent vroegmoderne cultuurgeschiedenis aan de Universiteit Utrecht, wordt per 1 oktober de nieuwe directeur van het Huygens ING van de KNAW, een onderzoeksinstituut op het gebied van geschiedenis en cultuur. Hij volgt Lex Heerma van Voss op die met pensioen gaat.

    Dirk van Miert (1974) is momenteel hoofd van de afdeling Cultuurgeschiedenis van de Universiteit Utrecht. Hij legt zich toe op de vroegmoderne geschiedenis van universiteiten en geleerdheid. Ook geeft hij leiding aan een groot project (gefinancierd door de European Research Council) om met digitale technieken onderzoek te doen naar de “Republiek der Letteren”, de gemeenschap van geleerden en wetenschappers tussen 1500 en 1800.

    Na zijn opleiding Latinistiek promoveerde Van Miert in 2004 aan de UvA op een universiteitshistorisch onderzoek. Als postdoc werkte hij aan het prestigieuze Warburg Institute in Londen aan een veelgeprezen kritische editie van de correspondentie van de geleerde Joseph Scaliger (1540-1609). Vervolgens schreef hij op het Huygens ING een monografie over de emancipatie van bijbelfilologie in de zeventiende-eeuwse Nederlandse Republiek. Daarna werkte hij aan de Universiteit Utrecht, waar hij onder meer college gaf over de geschiedenis van natuurwetenschappen en geesteswetenschappen en over de theorie van geschiedenis.

    Met Dirk van Miert krijgt het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis een interdisciplinair geschoolde, bevlogen en creatieve directeur die verbindingen legt tussen de geschiedenis van politiek, literatuur en wetenschap. Hij heeft veel ervaring met digital humanities zonder daarbij de meer traditionele onderzoeksmethodes uit het oog te verliezen. Zijn expertise komt goed van pas in de langetermijnstrategie van het Huygens ING om via big data, duurzame digitale infrastructuur en digitale technieken grip te krijgen op de interactie van culturen en identiteiten in de Nederlandse geschiedenis.

    Over het Huygens ING

    Het Huygens ING is een instituut van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. Het instituut verlegt de grenzen van het onderzoek naar Nederlandse geschiedenis en cultuur. Het ontsluit en analyseert oorspronkelijke bronnen met de meest geavanceerde digitale technieken en bestudeert deze niet alleen in hun nationale, maar juist ook in hun internationale context. De onderzoeksresultaten komen online en duurzaam beschikbaar als wetenschappelijke edities, datasets en bronnenuitgaven. Op deze manier speelt het instituut een fundamentele rol in het creëren en in stand houden van de nationale infrastructuur voor de geesteswetenschappen en draagt het actief bij aan betrouwbare kennis over de Nederlandse geschiedenis en cultuur.

    Het Huygens ING is een van de drie oprichters van het KNAW Humanities Cluster, waarin het samenwerkt met het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis en het Meertens Instituut.

    foto: door Dick Boetekees

  • 25 June 2021

    Zoekmachine ISEBEL bevat zo’n 70 duizend sagen afkomstig uit Nederland, Duitsland en Denemarken

    PUBLICATIEDATUM
    25 June 2021

    De zoekmachine ISEBEL bevat zo’n 70 duizend sagen afkomstig uit Nederland, Duitsland en Denemarken. Verhalenonderzoeker Theo Meder van het Meertens Instituut hoopt dat andere landen volgen.

    Zoeken naar verhalen over weerwolven, zeemeerminnen of heksen in een collectie van Europese volksverhalen: dat was in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw al een van de ambities van het Meertens Instituut. Het was de tijd van Voskuil, waarin het toenmalige Volkskundebureau veel verhalen verzamelde. Voor die tijd een stap te ver, zo bleek, maar nu door ‘machine learning’ toch eindelijk mogelijk. De techniek staat voor niets. Of toch? “Het was een helse klus”, zegt Meder.

    Read more...