Het Meertens Instituut onderzoekt en documenteert taal en cultuur in Nederland en Nederlandse taal en cultuur in de wereld. Centraal staan de verschijnselen die het alledaagse leven in onze samenleving vormgeven.

Folgert Karsdorp is benoemd tot bijzonder hoogleraar Computationele methoden voor onderzoek naar culturele verandering aan de Universiteit Utrecht (UU). De ingangsdatum van de aanstelling is 1 februari 2026.

Waarom gebruiken jongeren straattaal, en welke woorden blijven hangen? Taalonderzoekers Khalid Mourigh, Kristel Doreleijers en Stef Grondelaers onderzochten het via een nieuw jongerenpanel.

Voor de publicatie Nederland in cijfers (2025) van het CBS onderzocht taalkundige Leonie Cornips thuistaal en meertaligheid thuis in Nederland.

Ondanks een snelle vermindering van het aantal dialectsprekers in Nederland, neemt het aantal liedjes, boeken en festivals toe. Taalwetenschapper Kristel Doreleijers: “Het is goed om te laten zien dat dialecten heel rijk zijn: ze laten de veelzijdigheid van het Nederlandse taalgebied zien.”

Koe Veronika weet hoe ze met gereedschap om moet gaan en dat verbaasd koeienonderzoeker Leonie Cornips niet. “Veronika is natuurlijk de heldin van alle koeien op de wereld. Als onze Nederlandse koeien de gelegenheid zouden krijgen, zouden ze dit waarschijnlijk ook kunnen.”

Frau Antje wordt 65 jaar en is al jaren het symbool voor Nederland voor onze Duitse buren. Etnoloog Sophie Elpers deed al in 2004 onderzoek naar het kaasmeisje en haar populariteit.

In januari 2026 neemt antropoloog Irene Stengs afscheid van het Meertens Instituut, na een kwart eeuw onderzoek bij de afdeling etnologie. Haar fascinatie ligt bij de vraag hoe mensen door middel van materiële objecten – zoals bloemen, kaarsen, brieven of kruizen – uitdrukking geven aan hun emoties.

Het Nieuwjaarsboekje van het Meertens Instituut gaat dit jaar over ‘thuis’ in Nederland. Wat was de aanleiding om voor dit thema te kiezen? Hoe is het idee van thuis in Nederland veranderd door de jaren heen? Redacteuren Markus Balkenhol (antropoloog) en Nina Lamal (historicus) beantwoorden 7 vragen over de totstandkoming van deze bundel.

In december 2025 neemt bibliothecaris Lidy Jansen (1961) afscheid van de Meertens bibliotheek. Sinds 2012 beheerde ze er de uiteenlopende collecties op het gebied van Nederlandse taal en cultuur: van vergeelde taalatlassen en liedboekjes tot moderne naslagwerken over taalkunde en etnologie. Met een glimlach, maar ook een beetje weemoed, kijkt ze terug op haar jaren als bibliothecaris.

Het Nederlandse slavernijverleden is vandaag de dag nog steeds zichtbaar in ongelijkheid en racisme, maar ook in de verbroken verbinding tussen nazaten van tot slaaf gemaakte mensen en hun voorouders. Antropoloog Markus Balkenhol vertelt in dit interview over Afterlives of Slavery, een project over hoe nazaten spiritualiteit, genealogie en therapie gebruiken om met dit verleden om te gaan.

Eind november verschijnt Vroegmoderne dieren in de Nederlanden, over de veranderende relatie tussen mensen en dieren tussen 1500 en 1850. De bundel sluit aan bij de animal turn, waarin dieren worden gezien als wezens met een eigen stem. “Dieren spreken via hun gedrag en aanwezigheid,” zegt taalkundige Marjo van Koppen. “Als historici deze vormen van communicatie leren lezen, kunnen ze geschiedenis mét dieren schrijven en niet alleen óver dieren.”

‘Ik loev het’, ‘die meisje’ of ‘tarpen’ in plaats van ‘praten’. Jongeren spelen vaak met woorden en grammatica om hun identiteit uit te drukken en groepsgevoel te creëren. Wat vaak als ‘fout’ wordt gezien, is voor taalwetenschapper Kristel Doreleijers een leermogelijkheid. In een nieuw project onderzoekt ze in hoeverre jongeren bewust grammaticale fouten maken.