Beelden met verhalen – de Collectie Van den Bosch

Beelden met verhalen – de Collectie Van den Bosch

Op 14 juli 2008 overleed verzamelaar Sjef van den Bosch te Nijmegen. Zijn leven lang heeft hij replica’s van beelden verzameld. Stelregel was dat het om een beeld moest gaan dat daadwerkelijk ergens in Nederland stond. Slechts een enkele maal zondigde Sjef tegen die regel: zo kocht hij bijvoorbeeld ook replica’s van het Brabo-beeld in Antwerpen en de Kleine Zeemeermin in Kopenhagen. Naast dat er een echt Nederlands beeld moest bestaan, gold ook de regel dat er aan het beeld een verhaal moest vastzitten. Sjef van den Bosch legde vervolgens ook mappen en een database aan met foto’s van beelden, de locatie en het verhaal. In veel gevallen ging het om een volksverhaal, maar ook een volksliedje of een spreekwoord kon een reden voor verzamelen zijn – in de mappen werden de bijbehorende verhalen opgetekend.

Sjef van den Bosch

Zijn hele leven fotografeerde Sjef van den Bosch beelden en kocht hij replica’s als die bij de lokale VVV of souvenirwinkel te koop waren. Dat laatste was niet altijd het geval, en dus struinde hij ook altijd rommelmarkten af op zoek naar beeldjes. Als er echt geen replica’s te verkrijgen waren, en hij wist wie de beeldhouwer was, dan nam hij contact op met de maker. In dat geval was Sjef bereid om een miniatuur-beeldje, dat bij wijze van proef was gemaakt, aan te schaffen. De beeldjes uit de collectie van Van den Bosch variëren in kwaliteit van gips tot brons.

Bij zijn leven wist Sjef al, dat er in zijn familie geen belangstelling zou bestaan voor de overname van zijn collectie, en het was een vurige wens dat zijn verzameling bewaard zou blijven, liefst in een museum of een gerenommeerd instituut. Uiteindelijk viel zijn keuze op het Meertens Instituut, omdat het DOC Volksverhaal juist bezig was met een project over lokale verhalen en het fenomeen van ‘Communities Claiming Tales’. Het plaatsen van standbeelden die bepaalde volksverhalen visualiseren maakt deel uit van het onderzoek. In het tijdschrift Vertel eens… werden al langere tijd columns geschreven onder de titel ‘Beeldverhaal’.

Op 6 augustus 2008 is de complete collectie van Sjef van den Bosch overgedragen aan het DOC Volksverhaal van het Meertens Instituut te Amsterdam. Niet alleen de beeldjes, maar ook de database en de mappen met documentatie. Het is letterlijk Sjefs laatste wens geweest dat de beeldjes bij het Meertens terecht zouden komen.

Tijdens de openstelling van het Meertens Instituut op de Wetenschapsdag, op zondag 19 oktober 2008, zal het DOC Volksverhaal een kleine tentoonstelling verzorgen van (een selectie van) de beeldjes uit de Collectie Van den Bosch. Het valt niet te ontkennen dat het om een unieke collectie gaat: niemand in Nederland en niemand in de wereld had zo’n collectie met Nederlandse beeldjes. De laatste beeldjes die Sjef aankocht waren die van André Hazes en Pim Fortuyn.

Naast de tentoonstelling op de Wetenschapsdag, is het de bedoeling dat de hele collectie met foto’s en documentatie op zeker moment online zal komen. Tot die tijd volgt hieronder een bescheiden voorproefje met enkele foto’s.

Theo Meder