Het P.J. Meertens Instituut, de voorloper van het huidige Meertens Instituut, heeft model gestaan voor het A.P. Beerta-Instituut in de zevendelige romancyclus Het Bureau van J.J. Voskuil. Het laatste deel van het Bureau verscheen in 2000.

De auteur was vanaf 1957 medewerker van het Volkskundebureau van de KNAW dat later samen met het dialecten- en naamkundebureau het P.J. Meertens Instituut zou vormen. Gedurende 22 jaar (tot zijn afscheid in 1987) is hij hoofd van de afdeling Volkskunde geweest.

Het P.J. Meertens Instituut was tot 1998 gevestigd in een voormalig verzekeringsbankgebouw aan de Keizersgracht nr. 569-571 te Amsterdam. Dat was een statig grachtenpand met kluizen in de kelder en een marmeren ontvangsthal met loketten, waarvan er één lange tijd dienst deed als koffieloket. Twee grote trappenhuizen deelden het pand met zijn vier etages in een voor- en een achtergedeelte. Tot in detail (de trappen, de lichtschacht, de gangetjes en de kamers) is dit gebouw door Voskuil beschreven. De virtuele rondleiding die u op hier kunt volgen, leidt u langs een aantal van deze karakteristieke ruimtes.

Fotografie: Cor Mooij