elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: ziel 

ziel , ziel , Hij loopt me (met z’n ziel onder z’n errem (arm) zegt men van eenen leêglooper of iemand die bij gebrek aan werk verveelt. Op sommige plaatsen heet di
Bron: Panken, P.N. (1850) Kempensch taaleigen, Idioticon I, A-Z, Idioticon II, H-Z, red. Johan Biemans, 2010, Bergeijk.
ziel , zeele , ziel, HD. Seele.
Bron: Molema, H. (1889), Proeve van een woordenboek der Drentsche volkstaal in de 19e eeuw, handschrift
ziel , zieele , zeele , (vrouwelijk) , ziel.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
ziel , zijl , ziel. Spreekwoord: Hij zit’r op as de duvel op ’n zijl = hij talmt niet, is er terstond bij, grijpt elke gelegenheid aan om geld te verdienen. Nedersaksisch He sitt up ’t geld as duvel up de seel, van een gierig mensch gezegd. Zie ook: ziel.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
ziel , ziel , (zelfstandig naamwoord vrouwelijk) , Zie de wdbb. en vgl. zoete ziel op vloeken. – ’t Is of hij zijn ziel er bij geeft, gezegd van iemand die een heel karig toegiftje geeft.
Bron: Boekenoogen, G.J. (1897), De Zaanse Volkstaal. Deel II: Zaans Idioticon - Aanvullingen. Zaandijk (herdruk 1971)
ziel , ziel , sloot.
Bron: Ebbinge Wubben, C.H. (1907), ‘Staphorster Woordenlijst’, in: Driemaandelijkse Bladen 6, 61-94
ziel  , ziël , ziel. Mit de ziël ônder den erm loupe, geheel alleen zijn. Now haet de erm ziël rös, nu is hij tevreden.
Bron: Daelen-Meuter, Jos. van (ca. 1937), Venloos waordebook, ongepubliceerd typoscript, Venlo.
ziel , zeile , vrouwelijk , ziel
Bron: Jonker, L. & H.G. van Grol (z.j., ca 1940), Woordenboek dialect van Vriezenveen
ziel , zeiltien , onzijdig , onderlijfje
Bron: Jonker, L. & H.G. van Grol (z.j., ca 1940), Woordenboek dialect van Vriezenveen
ziel , zeele , zelfstandig naamwoord, vrouwelijk , zeeln , ziel
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
ziel , ziel en zaoligheid , hebben en houden.
Bron: Kerkhoff, Chris (1970 ev), Dialectwoordenlijst van het Land van Cuijk, Cuijk
ziel , zieltje , zelfstandig naamwoord ’t , in de zegswijze ’n zieltje zonder erg, een onnozel persoontje.
Bron: Pannekeet, J. (1984), Westfries Woordenboek, Wormerveer
ziel , ziel , zeile, ziele , de , zielen , Ook zeile (Zuidoost-Drents veengebied), ziele (Zuidwest-Drenthe, zuid) = 1. ziel De ziele deruut reuren net zo lang het bloed roeren tot het bloeden ophoudt en het varken dood is (Zdw), Hij hef gien lief of zeil(e) meer hij is broodmager (Bco), Hij lee zien hele ziel en zaligheid bloot (Rui), Hie hef zien ziel en zaligheid an de duvel verkocht zich helemaal aan het slechte overgegeven (Bor), Mit de ziel onder de arm lopen met de tijd geen raad weten (Dwi), Hij hangt met lief en ziel op taofel (Row), ...lig met lief en ziel op taofel zit onbeschoft aan tafel, bijv. met beide ellebogen op tafel (Dro), Ik zal hum wat op zien ziele geven een pak slaag geven (Hol), Hij is er op uut as de duvel op een ziele (Hol), Het is mien ziele waor werkelijk (bh), z. ook bij moederziel 2. persoon Die arme ziel zuj jao medelieden mit kriegen (Koe)
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
ziel , ziel , (Gunninks woordenlijst van 1908) (Kampereiland) sluis
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
ziel , ziele , ziel
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
ziel , ziele , ziel.
Bron: Dialectwârkgroep Heerde/Waopmvelde (2004), Nieje Heerder Woordnboek, Heerde.
ziel , ziel , ziele , zelfstandig naamwoord , de 1. ziel, geest, innerlijk leven, i.t.t. het lichaam 2. persoon, in verb.: aarme ziel stakker 3. sluis tegen zeewater 4. duiker voor afwatering 5. drijvende kracht, in bijv. Geld is de ziel van de negosie van de handel
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
ziel , ziel , uitdrukking , Hettet hart in je ziel niet Wee je gebeente als je het doet
Bron: Werkgroep Dialecten Hoeksche Waard (2006), Hoekschewaards woordenboek, Klaaswaal.
ziel , ziele , (zelfstandig naamwoord) , ziel. IJ löp met zien ziele onder de ärm.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
ziel , zeel , zieël , (vrouwelijk) , zele, zieële , zeelke, zieëlke , 1. ziel 2. binnenbal van voetbal, zie ook zieël , Mèt hert en zeel. Det is ein gerösdje zieël: dat is iemand die niet gauw ongerust is.
Bron: Tonnaer, M. en Har Sniekers (eindred.), (2012), Thoears Woeardebook, Thorn
ziel , ziel , zelfstandig naamwoord , ziel; Mandos - Brabantse Spreekwoorden - 2003 - ik smèèr men ziel meej en spèkzwaord, zi Door, dan schèùft ze den duuvel dur zen haande (Nicolaas Daamen (Handschrift Tilburgs) - 1916 - ); Mandos - Brabantse Spreekwoorden - 2003 - zen ziel rijdt óp ene kreugel (Nicolaas Daamen (Handschrift Tilburgs) - 1916 - ) - het gaat hem voor de wind; WBD III. 1. 4:185 'ziel' = gemoed; WBD III. 1. 4:258 'zielepoot' = ongelukkige
Bron: Sterenborg, W. en E. Schilders (2014), Woordenboek van de Tilburgse Taal (WTT), Tilburg: Stichting Cultureel Brabant


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op www.meertens.knaw.nl/ewnd/,
gehost door het Meertens Instituut