elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: tijd 

tijd , tijd , In plaats van over eenigen tijd of over een tijd, gelijk men ook veel, schoon zeldzamer, zegt, hoort men veel over tijd. Dit over heeft in deze spreek
Bron: Panken, P.N. (1850) Kempensch taaleigen, Idioticon I, A-Z, Idioticon II, H-Z, red. Johan Biemans, 2010, Bergeijk.
tijd , tiid , de tiid deur = bij voortduring, dag aan dag.
Bron: Ballot, A. (1870), Eigenaardigheden van het Twentsche dialect, uitgegeven in 1968, Hengelo.
tijd , oet de tied , tied roaken  , komen = sterven; Gron. oet tied zijn = gestorven; zien voader is oet tied = leeft niet meer; Ned. Bet. uut den tied raoke = sterven. tied roaken = in: oet de tied roaken = sterven, van menschen, Gron. oet tied roaken (of: komen) = overlijden; oet tied wezen = overleden zijn.
Bron: Molema, H. (1889), Proeve van een woordenboek der Drentsche volkstaal in de 19e eeuw, handschrift
tijd , tîd , (mannelijk) , tijd
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
tijd , tied , tijd; tied zulf hebben = tijd genoeg hebben, Nederlandsch den tijd aan zich hebben; oet tied roaken, of: komen = sterven; ook Drentsch, bij v. Dale: uit den tijd gaan; oet tied wezen = niet meer leven; deur tied, of: deur de tied komen = leven, een bestaan hebben; deur de tied = gewoonlijk, meestal; mien tied! = mien lijve tied! = groote tied! = moar mien tied! verwonderend, zooveel als: wel wel! he! Spreekwoord: Komt dei tied den komt ook de ploag = komt tied komt ploag = als die tijd daar is dan zullen wij ons in het onvermijdelijke moeten schikken, voorshands zullen wij er het hooofd niet mee breken. Westfaalsch Kömmt de tîd dann kömmt ook de nôd. – Kōmt tied kōmt road = als het zoover komt zal er ook wel raad kunnen geschaft worden; Oostfriesch: mit der tîd kumd râd. Zie ook: an.
tiedên = tijden; ’k heb hōm in tieden nijt zijn = ’k heb hem in langen tijd niet gezien, als men nl. daartoe anders dikwijls in de gelegenheid was; in gijn tiedstieden, zooveel als: in nog langer verloopen tijd, een dag of een jaar dien men zich haast niet meer kan herinneren. (Bij Goeverneur: die is hier in tijden niet geweest.) – Oostfriesch in tîden = sedert lang. Zie ook: tien.
an tied hebben = den tijd, geen haast hebben; ’t an tied nemen = zich niet overhaasten; hij het ’t wel an tied, spottend voor: hij haast zich langzaam; ie mouten joe ’t goud an tied doun = gij moet vooral niet te hard loopen, of: bedaard het werk afmaken; ook Drentsch.
bie tieden = bie tiedbeurten =soms, nu en dan, op enkele tijden; bie tieden het’e goud zien verstand; “’k was der bie tiedbeurten finoal gek van” (van kiespijn). Drentsch bij tieën.
deur tied, voor: bestaan, leven; wie mouten ook deur tied = wij moeten ook wat verdienen om van te leven; hou koom wie deur tied! = waar of waarin zullen wij een middel van bestaan vinden! de kinder helpen heur deur tied = ondersteunen hunne ouders.
oet tied, uut tied (uit den tijd) = gestorven, dood; zien voader is oet tied = zijn vader leeft niet meer. Drentsch oet de tied = dood; Nederbetuwsch uit den tijd raoke = sterven. (v. Dale: uit den tijd gaan = sterven.)
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
tijd , tijd , (zelfstandig naamwoord mannelijk) , Zie een zegsw. op boer en vgl. hoogtijd, hooitijd, klaartijd, melkerstijd, oproderstijd, paaitijd, schaaktijd, staantijd, staltijd, stoftijd.
Bron: Boekenoogen, G.J. (1897), De Zaanse Volkstaal. Deel II: Zaans Idioticon - Aanvullingen. Zaandijk (herdruk 1971)
tijd , tied* , (bldz. 569); Nederlandsch, doch niet bij v. Dale: den tijd aan zich hebben; vergel. an * (bldz. 7), geld * (slot) en tieden * en zie ook distied *, alsmede oet tied * (Nederlandsch; uit den tijd gaan.)
Bron: Ganderheyden, A.A. (1897), Groningana – Supplement op H. Molema’s Woordenboek der Groningsche Volkstaal, Groningen (reprint 1985)
tijd , tied , tijd. Uut dĕ tied, overleden.
Bron: Ebbinge Wubben, C.H. (1907), ‘Staphorster Woordenlijst’, in: Driemaandelijkse Bladen 6, 61-94
tijd  , tied , tieje , tiedje , tijd.
Bron: Daelen-Meuter, Jos. van (ca. 1937), Venloos waordebook, ongepubliceerd typoscript, Venlo.
tijd , tied , vrouwelijk , tieden , tijd. Üt de tied: overleden. Bie tieden: af en toe. Bietijds: bijtijds. Het ån de tied hebben: de tijd hebben
Bron: Jonker, L. & H.G. van Grol (z.j., ca 1940), Woordenboek dialect van Vriezenveen
tijd , tied , zelfstandig naamwoord, mannelijk , tijdstip, tijdsverloop
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
tijd , tied , zelfstandig naamwoord, vrouwelijk , tijd. Oet de tied wean, overleden zijn; oet de tied komm, overleden zullen zijn; op de tied, op tijd; t an de tied hebm, tijd genoeg hebben; nen dag de tied hebm, een dag tijd hebben; de tied geet hen, en dr wordt nee
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
tijd , tied , tiedje , tijd D’n tied bréêke De tijd om zien te komen; tijdje ’n Hél tiedje Een behoorlijk lang tijdje; ’n tiedje geléje Een tijdje geleden.
Bron: Kerkhoff, Chris (1970 ev), Dialectwoordenlijst van het Land van Cuijk, Cuijk
tijd , tiedzat , tijd genoeg.
Bron: Kerkhoff, Chris (1970 ev), Dialectwoordenlijst van het Land van Cuijk, Cuijk
tijd , tieden , tijden
Bron: Steenhuis, F.H. (1978), Stoere en Olderwetse Grunneger Woorden, Wildervank: Dekker & Huisman
tijd , toid , zelfstandig naamwoord de , Tijd. Meervoud toide en taaie. Zegswijze uit de toid weze, overleden zijn. – Hai het de toid, hai komt van Hoorn, gezegd van iemand die zich nooit haast, graag blijft plakken. –Azze we toid van leven hewwe, als ons de tijd wordt gegund, als we het mogen beleven. – Op z’n toid, van tijd tot tijd, af en toe. | Je magge ’m op z’n toid welders opzoeke. – Van toid en woil, bij tijd en wijle (verouderd). – Om deuze toid. 1. omstreeks deze tijd. 2. In deze periode. | De troin moet om deuze toid ankomme. ’t Is om deuze toid altoid harstikke drok. Meervoud taaie. Tijden, in de zegswijze alle taaie hewwe wéértaaie, goede en slechte tijden wisselen elkaar af.
Bron: Pannekeet, J. (1984), Westfries Woordenboek, Wormerveer
tijd , titj , tijdsduur; verkleinvorm titje.
Bron: Crompvoets, H. en J. van Schijndel (1991), Mééls Woordeboe:k. Meijel: Medelo.
tijd , tèèd , zelfstandig naamwoord , tijd. 1. Host oe nie. ’k Hè d’n tèèd on m’n eijge. Haast je niet. Ik kan zelf over m’n tijd beschikken. 2. ’k Weet d’n halve tèèd nie wèttie ötspòkt. 3. Zegswijze: As ge gin tèèd hèt moete mar tèèd maoke. Als je geen tijd hebt moet je maar tijd maken. 4. Tèdzat kòmt altèd te laot. Tijd genoeg komt steeds te laat. Zie ook: halfsentè.
Bron: Naaijkens, J. (1992), Dè’s Biks – Verklarende Dialectwoordenlijst, Hilvarenbeek
tijd , tied , tijd.
Bron: Werkgroep Dialekt van het Cultuur Historisch Genootschap Raalte (1995), Nieuw Sallands Woordenboek, Raalte
tijd , tied , de , tieden , tijd De tied stiet niet stille ((Eli), Der is ain tied van kommen en een tied van gaon (Vtm), Um disse tied blaait er nog gien boom (Bov), Dat is gien tied um weer te kommen het is veel te laat (Nor), Wij kwamen gien tied wèer, het was half ien wij kwamen laat terug (Sle), Mien va vertelde over aolde tieden vroeger (Pdh), De tied vlög oe deur de vingers (Zdw), De tied zal het leren (Wee), Die koe is over tied overschrijdt de draagtijd (Sle), Hij het het altied wel an tied hij heeft tijd genoeg (Row), As zien oom is oet de tied komp, krig e wat aarmslag sterft (Ros), Die is bij tied en ontie bij pad in alle omstandigheden (Hav), Wij bint mooi op tied (Ker), Ik kreeg het net op tied in de gaten; hij wol mij der inluzen (Dwij), Zie kunt het wel an tied dooun, zie huft mor eein rieg krabben zij kunnen kalm aan doen (Eex), Hie dut zuk de tied er veur neemt de tijd (Schl), Die is best bij de tied, maor met het wark is het niks mèer gedaon die is goed bij (Hijk), Zo deur de tied veraandert er nogal wat (Gro), In drei weken tied is e haard achteroetgaon (And), Het is nog bij tied vroeg (Ker), Grote tied nog an tou, wat hest nou weer daon! uitroep (Bco), ook Grote tied, ie hebt er al twei op! (Rui) Ie mut toch een beetie mit de tied mitgaon (Koe), Wij gaot naor de tied vort passen ons aan (Sle), Ik heb hum in gien tied ezene (Pes), ...in gien tieden zein lange tijd niet (Bov), ook Ik heb hum in lange tied al niet zien (Oos), Die hef de tied met ehad (Wap), Deur dag en tied trek ik mij daor niet zoveule van an over het algemeen (Koe), In een tied van niks was e der weer in een ogenblik (Zey), Hie zit daor te miepen; hie krig de teller in gien tied leeg nog lang niet (Sle), Het is oes tied, wie meut vort tijd van gaan (Bov), Ie kunden het al best weten, daw wieder in tied kwamen dat het seizoen vorderde (ku), Stel je het mor an tied heb maar geduld (Sle), De boer hef het nog niet in tied had de tijd ertoe nog niet gehad (ti) *Bai tieden is het beter as bai tieden soms is het beter dan andere keren (Row); Ie mun altied een tied bezorgen, die aj niet belèven (Mep); Het is een mooie tied um later te worden (Hijk); O mien lieve tied / Wat is de wereld wied / Was hij nog een beetien wieder / Dat was good veur een arme snieder (wb), z. ook tieds
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
tijd , getijd , van plan zijn: hedde’t nog getijd?, ben je het nog van plan? ‘k hai getijd om mèèrge te kòmme, ik was van plan om morgen te komen.
Bron: Zegers, A. (1999), Het dialect van het land van Ravenstein, in het bijzonder van Uden en Zeeland, Uden.
tijd , tied , tijd. De tied zal ’t leren, zeg Tjemmes (Tjemmes had vroeger een meubelfabriek in Kampen die hij het opschrift had gegeven: “De tijd zal het leren”), Kump die tied kump die plaoge ‘dan zien we wel weer’
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
tijd , tied , tijd.
Bron: Dialectwârkgroep Heerde/Waopmvelde (2004), Nieje Heerder Woordnboek, Heerde.
tijd , tiid nóddeg , tijd nodig , Goej wéérek hi tiid nóddeg. Goed werk heeft tijd nodig. Werd gezegd door iemand die in andermans ogen te langzaam werkte.
Bron: Hendriks, W. (2005), Nittersels Wóórdenbuukske. Dialect van de Acht Zaligheden, Almere
tijd , tied , zelfstandig naamwoord , de 1. tijd (waarin de voortgang der dingen wordt geplaatst) 2. schema waarnaar men de tijd indeelt 3. tijdstip, moment, bijv. nao de tied later 4. het juiste moment, het vastgestelde tijdstip, bijv. op ’e tied tijdig, op tijd 5. tijdsspanne, poos, bijv. de hiele tied steeds 7. tijdperk, tijdvak 8. omstandigheden van een bep. tijdperk, bijv. minne tieden slechte tijden 9. seizoen, terugkerende periode 10. werkwoordstijd
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
tijd , tijd , uitdrukking , Mè passe en meete wor’ tijd veul versleete Door ergens veel over te praten wordt de beslissing vaak vertraagd, een goede voorbereiding kost veel tijd; Uitte tijd Overleden Meu Añtjie is al jaere uitte tijd Oud-tante Antje is al jaren overleden; Alle tije hebbe d’r weertije Alle tijden hebben hun weertijden, alle dingen veranderen door de tijd
Bron: Werkgroep Dialecten Hoeksche Waard (2006), Hoekschewaards woordenboek, Klaaswaal.
tijd , tèìjd , tijd
Bron: Bergh, N. van den, e.a. (2007), Um nie te vergeete. Schaijks dialectboekje, Schaijk.
tijd , ‘n hillen tèèd geleje , een hele tijd geleden
Bron: Peels-Mollen, J. met werkgroep Weerderheem in Valkenswaard (Ed.) (2007), M’n Moederstaol. Zôô gezeed, zôô geschreeve. Almere/Enschede: Van de Berg.
tijd , tèèd , tèèj-je, tèèje , tijden
Bron: Peels-Mollen, J. met werkgroep Weerderheem in Valkenswaard (Ed.) (2007), M’n Moederstaol. Zôô gezeed, zôô geschreeve. Almere/Enschede: Van de Berg.
tijd , tied , (zelfstandig naamwoord) , tietien , tijd. Uut de tied raken ‘overlijden’.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
tijd , uit de tijd gaon , overlijden , dieje miens is uit de tijd
Bron: Gast, C. de (2011), ’t Boekske van de Aolburgse taol, Wijk en Aalburg: Stichting behoud Aalburgs dialect.
tijd , tied , tijd; nao tied, na afloop (Oldebroek, Wezep); heur tied (hebben), ongesteld (wezen); uut de tied raken, dood (gaan).
Bron: Scholtmeijer, H. (2011), Veluws handwoordenboek, Almere.
tijd , tied , (mannelijk) , tieje , tiedje , tijd , Alles haet zienen tied behalve vluue vange. De gansen tied. De langsten tied gegadj höbbe. D’n halven tied. Tied maaktj graas, zón maaktj hui: men moet niet overhaast te werk gaan.
Bron: Tonnaer, M. en Har Sniekers (eindred.), (2012), Thoears Woeardebook, Thorn
tijd , tèèd , zelfstandig naamwoord , tije , tèdje , tijd; 'n Tèdje gelejen... (Kubke Kladder; ps. v. Pierre van Beek; NTC; Uit ‘t klokhuis van Brabant 6; 21-11-1929); Frans Verbunt -  den halven tèèd - zo nu en dan; Uitdrukking: Ge gaot nie vur oewen tèèd. - Je sterft niet voor je tijd. R öt de tèèd zèèn = dood zijn; R De tèèd òn oew èège hèbbe - volop tijd hebben; WBD oover tèèd zèèn - de drachtigheidsperiode overschreden hebbend; men zegt ook ... 'draogt oover'; Kees en Bart - in Tilburgsche Post 1922-193? - tije = tijden; Kees en Bart - in Tilburgsche Post 1922-193? - tèds genóg - tijd genoeg = tèds zat - idem; Cees Robben – Man ge bent nie bij den tèèd... (19580315); Cees Robben – Waor de tèèd is blèèven steken (19590905) ; Cees Robben – Waor is de tèèd gebleven... (19591219); Cees Robben – D’n tèèd die zal ’t oe leere (19600916); Henk van Rijen - hij heej de tèèd òn zenèege - hij heeft niets te verletten; A.A. Weijnen; Onderzoek dialectgrenzen in Noord-Brabant (1937) - tèèd (krt. 24); Henk van Rijen - 'Hallef zunne tèèj', waar ie nie op tèèt' - Meestentijds was hij niet op tijd; Jan Naaijkens - Dès Biks – (1992) - tèèd zelfstandig naamwoord  – tijd; WBD III.1.4:5 'iets beheersen' = 'bij de tijd zijn'; WBD III.4.4:130 ' tijd', 'tijdje', 'tij' = poosje; GD08 Waor is de tèèd gebleeve dètter …; tèdje; verkleinwoord poosje, tijdje; Kees en Bart - in Tilburgsche Post 1922-193? - en tèdje; verkleinwoord van 'tèèd', met vocaalkrimping; A.A. Weijnen; Onderzoek dialectgrenzen in Noord-Brabant (1937) - Kaart 101 sluit 'tèdje' niet uit, evenmin als 'wèltje' en 'èfkes'. Jan Naaijkens - Dès Biks – (1992) - tèdje zelfstandig naamwoord - tijdje, poos; tije; meervoud van 'tèèd'; tijden; Kees en Bart - in Tilburgsche Post 1922-193? - tije; Cees Robben – Dè paast nie in dee’z dure tijen! (19541127); Cees Robben – In nuuwe beter tije... (19571102); Cornelissen & Vervliet - Idioticon van het Antwerpsch dialect - 1899 - TIJ zelfstandig naamwoord m. - wordt soms gehoord voor 'tijd': tij genoeg hebben.; tèds; tweede naamval van tèèd; tijds; Kees en Bart - in Tilburgsche Post 1922-193? - tèds genóg - tijd genoeg; tèds zat - tijd genoeg; met genitief-s (gen. partitivus); Piet van Beers – ‘oope klosterdag’: Ik heb tèds genog, ik heb al lang pesjoen... (Spoeje doemmeniemer; 2009)
Bron: Sterenborg, W. en E. Schilders (2014), Woordenboek van de Tilburgse Taal (WTT), Tilburg: Stichting Cultureel Brabant
tijd , tie~d , tijd
Bron: Arts, Jan (2015), Brónsgreun Bukske, Editie Veldes dialek, Velden.


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op www.meertens.knaw.nl/ewnd/,
gehost door het Meertens Instituut