elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: paal 

paal , paal , grenspaal of scheidspaal, een steen of kei die de grens bepaalt. Ook bij Kiliaen is paal hetzelfde als paalsteen.
Bron: Panken, P.N. (1850) Kempensch taaleigen, Idioticon I, A-Z, Idioticon II, H-Z, red. Johan Biemans, 2010, Bergeijk.
paal , paol , (mannelijk) , päole , paal: binnen de päole blîven, te huis blijven: ût de päole, buiten de grenzen.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
paal , poal , poale , Spreekwoord: Men ken zōk an gijn voele poal schoon vrieven (wrijven) = van lasteraars moet men geene voldoening trachten te verkrijgen; Oostfriesch An ’n fule pâl kann man sük nêt schôn schüren.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
paal , paal , (zelfstandig naamwoord mannelijk) , vgl. schurftpaal, tiempaal, verlospaal.
Bron: Boekenoogen, G.J. (1897), De Zaanse Volkstaal. Deel II: Zaans Idioticon - Aanvullingen. Zaandijk (herdruk 1971)
paal  , paol , pöölke , paal, Hae is euver de pööl, hij is over de grens.
Bron: Daelen-Meuter, Jos. van (ca. 1937), Venloos waordebook, ongepubliceerd typoscript, Venlo.
paal , paol , mannelijk , päöle , päöltien , paal. Achter de päöle, het noordelijkste deel van de gemeente. In 1789 liet het gemeentebestuur in de veengronden een rij palen plaatsen op een afstand van acht akkers van elkaar in de richting oost-west. Dit geschiedde om vast te stellen, bij welk
Bron: Jonker, L. & H.G. van Grol (z.j., ca 1940), Woordenboek dialect van Vriezenveen
paal , [lang stuk hout, soort brood] , paal , lang brood (1935).
Bron: Beets, A. (1954), ‘Leidse woorden en uitdrukkingen’, in: Bicker Caarten, A. (red.), Leids Volksleven, Leiden: Sijthoff
paal , poal , zelfstandig naamwoord, mannelijk , pùele , pùelken , 1 paal, 2 fles jenever
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
paal , poal , m , pèûl, paole , pölleke, pùlleke(s) , paal, palen, paaltje(s); dun pölleke(s) dunne beentje(s) (paaltjes) [Lan]
Bron: Kerkhoff, Chris (1970 ev), Dialectwoordenlijst van het Land van Cuijk, Cuijk
paal , páal , zelfstandig naamwoord de , in de zegswijze voor paal staan, voor gek, voor schut staan. Mogelijk staat paal hier voor ‘pispaal’.
Bron: Pannekeet, J. (1984), Westfries Woordenboek, Wormerveer
paal , pöäl , grens; de pöäl oaver: ovver de grens.
Bron: Kuipers, Cor e.a. (1993), Zò bót ás en hiëp. Plat Hôrster, Horst.
paal , paal , zelfstandig naamwoord , in de grienden een grote, in de grond geslagen paal, waarop de diverse maten van het hout aangegeven staan, gebruikt voor het snoeien en het sorteren van het hout (LPW: IJss) Zie het artikel De griendcultuur rond IJsselstein in hoofdstuk 5.
Bron: Scholtmeijer, H. (1993), Zuidutrechts Woordenboek – Dialecten en volksleven in Kromme-Rijnstreek en Lopikerwaard, Utrecht
paal , poale , pöaltie , paal.
Bron: Werkgroep Dialekt van het Cultuur Historisch Genootschap Raalte (1995), Nieuw Sallands Woordenboek, Raalte
paal , paol , de , paolen , 1. paal Allemaole even anpakken, dan horte wij die paol der zo uut (Bro), Hej de paol al tusken de pèerde daon? hangende paal (Oos), Die koe stiet as een paol staat stokstijf (Sle), Hij is zo stief as een paol (Die), Dat möt binnen de paolen blieven binnenskamers (Dwi), Hij stiet veur paol voor gek (Hgv), Zij hebt hum lillijk an de paol ebunden vastgelegd (Ruw), Daor moej paol en park an stellen (Scho), Doe de meer mor even achter de paol gezegd als het dekken niet lukte; dan konden hengst en merrie, ieder aan een kant van een paal, met de hoofden naar elkaar toe, aan elkaar wennen voor het dekken (Sle), Alles komp an de paol alles wordt verkocht (Hijk), (fig.) Daor slaoj de paole mis plank (Bei), Hij is lillijk an de paol emönnen zit in een benarde positie (Koe) 2. offerblok (md) ‘de paal of het blok is de armekist’ *An een smerige paol kun ie joe nich schone wrieven (Bov); Het stiet as een paol boven water (Klv); As puntie bie paoltie komp... als het erop aankomt (Ros); Men mot gien olde paolen verzetten oude bomen verplanten (Coe)
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
paal , pool , paal. mv. peul. verkl. pölleke.
Bron: Zegers, A. (1999), Het dialect van het land van Ravenstein, in het bijzonder van Uden en Zeeland, Uden.
paal , paole , paal
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
paal , paol , peultien , paal.
Bron: Dialectwârkgroep Heerde/Waopmvelde (2004), Nieje Heerder Woordnboek, Heerde.
paal , pôltjes , paaltjes , De baauwplak moet worre ûtgepôld, zuuk’tes 'n dèl kléén pôltjes dan begiene we. De fundering moet worden uitgezet, zoek eens wat piketpaaltjes dan beginnen we.
Bron: Hendriks, W. (2005), Nittersels Wóórdenbuukske. Dialect van de Acht Zaligheden, Almere
paal , paol , paole , zelfstandig naamwoord , de 1. paal 2. telefoonpaal, paal waarover draden van het electriciteitsnet zijn gespannen 3. funderingspaal e.d. 4. meerpaal voor schepen 5. losse balk, bij het sluiten van de baanderdeuren daarachter aangebracht 6. lange ronde balk die horizontaal was neergehangen voor het hek op de hekkedam 7. in veur paol staon voor aap, voor joker staan 8. in park en paol stellen paal en perk 9. in as puntien bi’j paoltien komt als het erop aankomt, op de keper beschouwd 10. (bij schutjassen, d.i. een bep. kaartspel:) het getal één
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
paal , paol , zelfstandig naamwoord , [Hei] hypotheek D’r staod een paol in Er rust een hypotheek op dat huis; er staat een zilveren dak op; Een paol in je rug werreke [Phk] Heel hard werken Je ken je aaige een paol in je rug werreke en nóg niks verdiene
Bron: Werkgroep Dialecten Hoeksche Waard (2006), Hoekschewaards woordenboek, Klaaswaal.
paal , pool , péúl , poole , paal
Bron: Bergh, N. van den, e.a. (2007), Um nie te vergeete. Schaijks dialectboekje, Schaijk.
paal , paole , (zelfstandig naamwoord) , pööltien , paal.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
paal , pôl , pùlleke , paal
Bron: Laat, G. de (2011), Zoo prôte wèij in Nuejne mi mekaâr, Nuenen
paal , paol , (mannelijk) , päöl , päölke , 1. paal 2. grenspaal, grens , Emes de päöl oppe kop sjerp make: iemand treiteren. Päöl en draod óm de wei róndjóm aaf te make. Paol haoje: standhouden, niet opgeven. : standhouden, niet opgeven.
Bron: Tonnaer, M. en Har Sniekers (eindred.), (2012), Thoears Woeardebook, Thorn
paal , paol , zelfstandig naamwoord , paal; verkleinwoord: pòltje; Dialectenquête 1879: paol - poltje; Interview Hermans - 1978 - “Die kètting die was nat èn die moes gedrêûgd wòrre…èn dan han ze ene paol op meej ene zwarte paol derop èn dan stond er ammel spèèkers èn pinne op …èn dè was van dieje bridte èn daor wier dan…”. (transcriptie Hans Hessels, 2013); Interview Hermans - 1978 - “…èn dè is halfwèg den Heuvel, dèddis van de Veejmèrtstraot tòt òn de Sporlaon toe, hòdde midde op et plein, hòdde wirskaante ene wèg daor ge dur kost rije meej de koetsjes òf die enen autoo han enen autoo, mar autoo nie veul, èn in de midde ston ammel paole, èèzere paole èn dòr bonde ze die koeje ammel aon…dè hèk nòg meejgemòkt… dè was mist……dinsdags!” (transcriptie Hans Hessels, 2013); De Bont, Dialect v. Kempenland (1958): zelfstandig naamwoord m. 'pool' - paal; WBD (Hasselt) waajpaol - weidepaal; WBD II 601: paol - spanstok, een der palen waaraan een huid wordt bevestigd bij het uitspannen in de stroom
Bron: Sterenborg, W. en E. Schilders (2014), Woordenboek van de Tilburgse Taal (WTT), Tilburg: Stichting Cultureel Brabant
paal , paal , aan de paal lopen; werkloos zijn
Bron: Oudenaarden, Jan (2015), Wat zeggie? Azzie val dan leggie! Aspecten van het dialect van Rotterdam, Rotterdam.
paal , paol , päöl , pölke , paal
Bron: Arts, Jan (2015), Brónsgreun Bukske, Editie Veldes dialek, Velden.


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op www.meertens.knaw.nl/ewnd/,
gehost door het Meertens Instituut