elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: lijn 

lijn , lien , lijnolie. Vergel. raap.
Bron: Molema, H. (1889), Proeve van een woordenboek der Drentsche volkstaal in de 19e eeuw, handschrift
lijn , liene , vee an de liene hebben = ten verkoop hebben, bv. van koeien op eene markt; ook Gron.
Bron: Molema, H. (1889), Proeve van een woordenboek der Drentsche volkstaal in de 19e eeuw, handschrift
lijn , [langzaam, traag] , lîn , (bijvoeglijk naamwoord) , [weinig gebruikelijk] langzaam, traag.
Bron: Gallée, J.H. (1895), Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect, aanhangsel Twents
lijn , lîn , (onzijdig) , lijnzaad, linum.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
lijn , lîne , (vrouwelijk) , lînen , leidsel der paarden.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
lijn , lîne , (vrouwelijk) , lînen , lijn, streep.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
lijn , lîn , (bijvoeglijk naamwoord) , langzaam, traag.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
lijn , lien , liene , leisel. Ook: het touw waaraan op eene veemarkt de beesten gebonden worden; hij het twei koien an de lien = twee zijner koeien staan ten verkoop op de markt; ook Drentsch. Zegswijs: dat gait al ʼn slap lientje = die zaak wordt niet meer met denzelfden ijver gedreven omdat zij niet genoeg voordeel oplevert. Zie: laide, en: lijf.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
lijn , lîne , liende , Lijn (touw), toom. Peerdelîne. W.-Vl. liende – dun touw.
Bron: Draaijer, W. (1896). Woordenboekje van het Deventersch Dialect. ’s-Gravenhage: Martinus Nijhoff
lijn , lijn , (zelfstandig naamwoord vrouwelijk) , Zie de wdbb. en vgl. de samenst. kralijn, slaglijn, staartlijn en stormlijn. – Ook als naam van verschillende stukken land te Assendelft. – De halve lijn, Polderl. Assend. I f° 95 v° (a° 1600). Maerten Huyghen burgemeester, de lijn; Arent Engelsz., genaemt de lijn; Jan Dirck Martes, de lijn genaemdt; Trijn Engels, mede de lijn, Maatb. Assend. (a° 1635). Die breelijnnen, Polderl. Assend. I f° 87 r° (a° 1600). Thans kent men nog: de Lijnen en de Breelijnen. Dit zijn lange stroken land, en lijn is hier dus synon. met streep; zie aldaar. – In Waterland is lijn ook gebruikelijk in de zin van weer lands, d.i. de verzameling van landerijen gelegen tussen twee grote sloten, die gezamenlijk belast zijn met het onderhoud van het stuk dijk langs het hoofdbreed van dat weer. In de Middeleeuwen en later heet zulk een dijkvak lijn, b.v. in een verslag der stoeling van een deel van een dijk bij Bakkum in Kennemerland (a° 1466), in H. v. Egmond D, f° 9 vlgg. (afgedrukt in O. Vad. R., Versl. en Meded. I, 293-296). Deze dijk werd telkens in 10 lijnen verdeeld, wier onderhoud dan bij loting aan 1/10 der dijkplichtige landen werd toegewezen. De lengte der lijnen was verschillend. Was b.v. van het ene tiental lijnen elke lijn ruim 15½ roede groot (“item die x lijnen daer an, geheten die quade dijck reckende by die sluys, waren xv½ roe ende een quartier”, ald., f° 9 r°), van een ander tiental wisselde de grootte af van 4 tot 5½ roede (ald., f° 10 r°). – Zie ook LAMS 463 (keur v. Heemskerk, a° 1660): “Wert mede gekeurt den Sint Aechten-dijck, beginnende van ’t schou-end af, vervolgende soo verde de verstoelinge van Heemskerk streckt, te maken dat laegste naer het hoogste, tot prijs van Dijck-graef en Heemraden van Heemskerck, wel verstaende dat een yder lijn-Heer (de hoofdman van een lijn, die voor zijn lijn opkomt), soo ’t hem goet dunckt, zijn lijn magh verhogen en verbeteren, ende daer op ontbieden, op eenen bestemden dage, allen den gene die in zijn lijn is verstoelt, ende soo daer yemant onwillig ware ’t selve te doen, het ongemaeckte werck … te besteeden, ende dat op dijck-recht tot koste vande gebreeckige”. Vgl. voorts Mnl. Wdb. IV, 655. – Lijn schijnt in deze opvatting aan de Zaan niet voor te komen.
Bron: Boekenoogen, G.J. (1897), De Zaanse Volkstaal. Deel II: Zaans Idioticon - Aanvullingen. Zaandijk (herdruk 1971)
lijn , liendĕ , touw.
Bron: Ebbinge Wubben, C.H. (1907), ‘Staphorster Woordenlijst’, in: Driemaandelijkse Bladen 6, 61-94
lijn , lîne , liende , Lijn (touw), toom. Peerdelîne. W.-Vl.: liende – dun touw.
Bron: Draaijer, W. (2e druk 1936), Woordenboekje van het Deventersch Dialect, Deventer: Kluwer.
lijn  , lien , lijn.
Bron: Daelen-Meuter, Jos. van (ca. 1937), Venloos waordebook, ongepubliceerd typoscript, Venlo.
lijn , leende , vrouwelijk , lijn, touw. De vüurleende en ächterleende zijn de touwen, waarmee de wiiezeboom wordt aangetrokken en vastgemaakt. zie ook: tüügleende
Bron: Jonker, L. & H.G. van Grol (z.j., ca 1940), Woordenboek dialect van Vriezenveen
lijn , liine , vrouwelijk , liinen , lientien , lijn
Bron: Jonker, L. & H.G. van Grol (z.j., ca 1940), Woordenboek dialect van Vriezenveen
lijn , lijn , de lijn trekken, een werk rekken (1895).
Bron: Beets, A. (1954), ‘Leidse woorden en uitdrukkingen’, in: Bicker Caarten, A. (red.), Leids Volksleven, Leiden: Sijthoff
lijn , lien , zelfstandig naamwoord, onzijdig , vlas
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
lijn , liene , zelfstandig naamwoord, vrouwelijk , lienn , lientjen , 1 lijn, 2 gespannen draad, 3 leidsel. An de lange liene hebm, niet streng in toom houden; de liene strak hòoln, de teugels strak houden
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
lijn , lien , leis.
Bron: Kuipers, Cor e.a. (1993), Zò bót ás en hiëp. Plat Hôrster, Horst.
lijn , liende , liene , 1. leidsel. 2. waslijn.
Bron: Bos-Vlaskamp, G. e.a. (1994), Olster woorden, Olst.
lijn , liene , lientie , lijn, leidsel.
Bron: Werkgroep Dialekt van het Cultuur Historisch Genootschap Raalte (1995), Nieuw Sallands Woordenboek, Raalte
lijn , lien , liene, liende, lijn , de , lienen , (Midden-Drenthe, Kop van Drenthe, Zuidoost-Drents zandgebied). Ook liene (Zuid-Drenthe, Midden-Drenthe, Veenkoloniën), liende (Zuidoost-Drents zandgebied, Zuidwest-Drenthe, Midden-Drenthe), in sommige modernere toepassingen ook lijn (Zuidwest-Drenthe, Midden-Drenthe, Veenkoloniën) = 1. lijn In die koe zit een mooie lien in (Sle), Dei vrouw is te dik, dei dut an de lijn (Bov) 2. streep Op pepier trek ie een lien en op de grond een streep (Eev), Je moet achter de lien staon (Bal) (fig.) Op ien lijn kommen (Dwi), Ze moet mor één lijn trekken (Hijk) 3. touw Aj de was an de liende hebt, hej gien verlet um regen waslijn (Scho), Hij hef een sikke an de liende (Bei), Langs een liene een sloot oetritsen (Pdh), De messelers messelt an de liende (Dwi), De schipper löp in de liende de jaaglijn om het schip te trekken (Dwi), (fig.) Iene an het lientien holden aan het lijntje houden (Sle) 4. spoorlijn Ze bint mit een köppel volk op de lijn an het wark spoorlijn (Ruw) 5. leidsel, teugel Hij wol mennen man kön de liene nog nich vastholden (Bov), Het pèerd trök ien de liende (Hgv), Dat peerd mut ie strak in de liene holden (Geb), (fig.) Hij hef daor de liene in de haande de teugels (Pdh), zie ook leide
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
lijn , lien , het , (Zuidoost-Drents zandgebied, wh) = vlaszaad Lien zèeien (Sle, veroud.)
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
lijn , liende , 1. lijn; 2. touw; 3. waslijn
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
lijn , liende , 1. lijn, touw. De wasse hank an de liende. 2. leidsel.
Bron: Dialectwârkgroep Heerde/Waopmvelde (2004), Nieje Heerder Woordnboek, Heerde.
lijn , lijn , lientien , zelfstandig naamwoord , de; lijn
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
lijn , liende , liene , zelfstandig naamwoord , de 1. lijn, touw, draad waarlangs men een pad, tuin, sloot etc. uitzet, een pad afsteekt etc., ook metseldraad 2. lijn om mee vast te binden, aan vast te houden 3. waslijn 4. lijn waaraan een schip wordt voortgetrokken, jaaglijn 5. hetz. als leide, d.i. leidsel 6. hetz. als liendeboom, bet. 1
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
lijn , liende , (zelfstandig naamwoord) , 1. lijn; 2. waslijn, drooglijn. Zie ook: dreugliende, wasliende; 3. leidsel.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
lijn , liende , lient , 1. lijn, touw; 2. teugel.
Bron: Scholtmeijer, H. (2011), Veluws handwoordenboek, Almere.
lijn , leengt , zelfstandig naamwoord , vislijn (Helmond en Peelland)
Bron: Swanenberg, A.P.C. (2011), Brabants-Nederlands: Nederlands-Brabants: Handwoordenboek, Someren
lijn , lien , (vrouwelijk) , liene , lienke , 1. lijn 2. touw, teugel , Wae mótte allebei ein lien trèkke.
Bron: Tonnaer, M. en Har Sniekers (eindred.), (2012), Thoears Woeardebook, Thorn
lijn , Lijn, de , spoorwegovergang; overweg. ‘De tweede lijn was dich’ betekent dat de overweg op de Krommedijk gesloten was; hetgeen graag door de schoolgaande jeugd als smoesje werd gebruikt voor het te laat komen. De ‘eerste lijn’ was de overgang op de Dubbeldamseweg bij het voormalige Paviljoen, die lange wachttijden kende. Zie ook: ’t tunneltie
Bron: Grauw, Sibrand de en Gerard Gast (2014), ABC Dordt. Dordtse woorden en uitdrukkingen, dialect, verhalen en versjes, gedichten en straattypes, Asaprint Uitgeverij, Dordrecht.
lijn , lèèn , zelfstandig naamwoord , lèntje , lijn, spoorlijn; et Bèls lèntje, de lèèn nòr Den Bosch; R Et Bèls lèntje ister mar en bisje bij (schamper gezegd van iets kleins; R.J. 'ze hield van slanke lèn' of onbeduidends); WBD III.3.1:409 'lijn' = spoorweg; - waor ik iedere lèèn van kèn
Bron: Sterenborg, W. en E. Schilders (2014), Woordenboek van de Tilburgse Taal (WTT), Tilburg: Stichting Cultureel Brabant
Lijn , Lijn, de , Holland-Amerika Lijn
Bron: Oudenaarden, Jan (2015), Wat zeggie? Azzie val dan leggie! Aspecten van het dialect van Rotterdam, Rotterdam.
lijn , lie~n , lie~ne , lienke , lijn; teugel
Bron: Arts, Jan (2015), Brónsgreun Bukske, Editie Veldes dialek, Velden.


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op www.meertens.knaw.nl/ewnd/,
gehost door het Meertens Instituut