elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: lat 

lat , latje , (onzijdig) , latjes , zijdgeweer. Hij droeg het latje op zij, de man met het latje. Van daar het spreekwoord, “hij krijgt van ’t latje.”
Bron: Bouman, J. (1871), De Volkstaal in Noordholland, Purmerend.
lat , latte , (vrouwelijk) , latten , lat.
Bron: Gallée, J.H. (1895). Woordenboek van het Geldersch-Overijselsch Dialect. Deventer: H.P. Ter Braak
lat , lat , lang, dun en smal stuk hout, wordt hier ook als soortnaam gebruikt; doar mou’k lat toe broeken (of: bruken) = daarvoor ben ik latten (of: eene lat) noodig. Zoo zegt men dit eveneens van: daklat, panlat, reeplat en vraklat, (vrakke lat voorwerpsnaam).‒ Bij ’t kruisjassen zegt men: dei (troef) is weer van de lat; bin drei troeven van de lat = er zijn drie troeven gevallen. (Men zal hier bij: lat zooveel als aan een kerfstok te denken hebben.)
[meervoud] latten, ladden, in de zegswijs: hij kropt’r mit onder de latten = hij maakt er zich heimelijk meester van en gaat den buit verbergen. Zal ontleend zijn van dieren die met hun roof onder het dak kruipen. Zie ook: swalfke.
Bron: Molema, H. (1895), Woordenboek der Groningsche Volkstaal in de 19e eeuw (handschrift met aanvullingen op gedrukte editie uit 1887)
lat , lat , (zelfstandig naamwoord vrouwelijk) , Zie de wdbb. – Een enkelde lat, ook een lang, mager persoon, een bezemsteel. – Iets op de lat halen, het op de kerfstok halen, op de borg kopen. || Ze haalt alles op de lat. – Bij timmerlieden. Een enkelde lat, smalle lat, in tegenstelling met dubbelde latten, die de dubbele breedte hebben. – Vgl. de samenst. roeflat, stormlat, tochtlat.
Bron: Boekenoogen, G.J. (1897), De Zaanse Volkstaal. Deel II: Zaans Idioticon - Aanvullingen. Zaandijk (herdruk 1971)
lat , lat , zie reeplat * en vgl. daarmede “lat” bij v. Dale.
Bron: Ganderheyden, A.A. (1897), Groningana – Supplement op H. Molema’s Woordenboek der Groningsche Volkstaal, Groningen (reprint 1985)
lat , latte , Lat. (Hi)ee (h)ef alles an de latte emaakt, d.i. opgemaakt, er door gebracht.
Bron: Draaijer, W. (2e druk 1936), Woordenboekje van het Deventersch Dialect, Deventer: Kluwer.
lat  , lat , latte , letje , lat.
Bron: Daelen-Meuter, Jos. van (ca. 1937), Venloos waordebook, ongepubliceerd typoscript, Venlo.
lat , lätte , vrouwelijk , lätten , lättien , lat. Hei hef et ån de lätte: hij is luidruchtig
Bron: Jonker, L. & H.G. van Grol (z.j., ca 1940), Woordenboek dialect van Vriezenveen
lat , latte , zelfstandig naamwoord, vrouwelijk , latn , latjen , lat. An de latte maakng, er door brengen; an de latte zetn, boeken als vordering, poffen
Bron: Schönfeld Wichers, K.D. (1959), Woordenboek van het Rijssens dialect, herdruk 1996, z.pl.
lat , latte , 1. in vroegere tijd een lat in de winkel, waarop niet betaalde posten werden genoteerd. 2. failliet (hé is aan de latte). 3. lat als een dun stuk hout.
Bron: Bos-Vlaskamp, G. e.a. (1994), Olster woorden, Olst.
lat , [vermoeid] , latte , vermoeid, doodop.
Bron: Bos-Vlaskamp, G. e.a. (1994), Olster woorden, Olst.
lat , latte , latten , lat; latten latten; * an de latten: 1. failliet; 2. heel moe; lange latte: lang iemand.
Bron: Werkgroep Dialekt van het Cultuur Historisch Genootschap Raalte (1995), Nieuw Sallands Woordenboek, Raalte
lat , lat , latte, ladde , de , latten , (Zuidoost-Drenthe, Noord-Drenthe). Ook latte (Zuidwest-Drenthe, Zuidoost-Drents veengebied), ladde (Veenkoloniën, Zuidoost-Drents veengebied) = 1. lat Ik zal der een ende lat an spiekern (Row), Even de lat er over holden, dan wait wai hou groot het stuk is meetlat (Eev), Die jong möt wat met de lat hebben een pak slaag (Sle), Hij hef flink wat op de latte staon staat flink in de schuld (Bco), De veldwachter hef der de blanke latte aover ehölden sabel (Ruw), Hie is an latten failliet (Zwig), Hie schit over de latten (Sle), ...hum van de latten heeft diarree (Hgv), Hij is zo mager as een lat (Coe), ...zo dunne as een latte (Dwi) 2. dun persoon Die vrouw dat is een lat (Nor) 3. in Daor komp e nou pas met op de latten dat brengt hij pas nu naar voren (Klv) *Leikster katten schieten op de latten (N:Rod)
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
lat , latte , (Gunninks woordenlijst van 1908) lat. Gunninks woordenlijst van 1908: An de latte ‘uitgeput’
Bron: Fien, A., Ph.C.G.M. Bloemhoff-de Bruijn en J. Gunnink (2000), Woordenboek van de Kamper Taal, Kampen
lat , latte , lat.
Bron: Dialectwârkgroep Heerde/Waopmvelde (2004), Nieje Heerder Woordnboek, Heerde.
lat , latte , zelfstandig naamwoord , de 1. lat: lang, dun stuk hout 2. meetlat 3. lange, dunne persoon
Bron: Bloemhoff, H., J. Withaar, A. Bloemhoff en T. Bontekoe (2005), Stellingwarfs-Nederlands Verklarend Handwoordenboek (SNVH), Berkoop/Oldeberkoop: Stichting Stellingwarver Schrieversronte.
lat , lat , uitdrukking , De lat d’r op legge Duur verkopen; Op de lat kôôpe Op krediet kopen, poffen Zie ook klis
Bron: Werkgroep Dialecten Hoeksche Waard (2006), Hoekschewaards woordenboek, Klaaswaal.
lat , lètjes , latjes
Bron: Bergh, N. van den, e.a. (2007), Um nie te vergeete. Schaijks dialectboekje, Schaijk.
lat , latte , (zelfstandig naamwoord) , lättien , lat, dun en smal stuk hout. Uitdr.: IJ is skone an de latte ‘hij is doodop.
Bron: Kraijer, M., H. Mulder, D. Visscher en Ph. Bloemhoff (2009), Op zien Zwols: Woordenboek van de Zwolse Taal, Kampen: IJsselacademie
lat , lètje , latje
Bron: Laat, G. de (2011), Zoo prôte wèij in Nuejne mi mekaâr, Nuenen
lat , lat , (vrouwelijk) , latte , letje , lat , Ane lat zeen: doodop zijn. Sjrief ’t mer oppe lat, ich betaal aan ’t inj vanne waek waal.
Bron: Tonnaer, M. en Har Sniekers (eindred.), (2012), Thoears Woeardebook, Thorn
lat , lètje , zelfstandig naamwoord, verkleinwoord , latje; WBD rietlatjes, rietlètjes (II:982) - rietlatjes (v.d. rietkam); WBD lètjes, krôonlètjes (II:1032) - kroonlatjes; ook: kroonspèèle
Bron: Sterenborg, W. en E. Schilders (2014), Woordenboek van de Tilburgse Taal (WTT), Tilburg: Stichting Cultureel Brabant


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op www.meertens.knaw.nl/ewnd/,
gehost door het Meertens Instituut