elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten (eWND)

Woord: strekel

strekel , strekel , (vrouwelijk) , speen, tepel.
Bron: Panken, P.N. (1850) Kempensch taaleigen, Idioticon I, A-Z, Idioticon II, H-Z, red. Johan Biemans, 2010, Bergeijk.
strekel , strekel , (zelfstandig naamwoord mannelijk) , Zie de wdbb. – 1) Strijkhout, stok waarmede bij het meten van graan, zaad enz. de maat van boven wordt gelijkgestreken. Synon. streek. || 1 Schepel, 1 Halvschepel en Strekel, Invent. pelmolen (Koog a° 1793), Zaanl. Oudhk. – Evenzo reeds bij HADR. JUNIUS, Nomencl. 241 a: “Hostorium, radius, lignum teres, quo mensurae aequantur, Al(amannis) Streichholz, streiche, Bel(gis) Strijckstock, streeckel” . Ook elders bekend. 2) Scherper, aanzetter van een zeis. Zo ook elders (VAN DALE). 3) Mal, model, waarnaar iets wordt gemaakt; vooral bij metselaars, molenmakers en timmerlieden. Synon. strek. || De molen sal onder wijt wesen drie en dertich voeten, na de strekel te meten, Hs. bestek watermolen (a° 1634), archief v. Assendelft. Dat bovenwiel sal groot wesen thien voet na de strekel te meten, idem. Men sal de Mr. Timmerluyden leveren diameters ofte strekels tot die wiels, met patroonen vande kammen ende staven, welcke patronen ende mallen gemaect sullen werden by Jan Adriaensz. Leechwater inde Ryp, idem. – Zo ook elders in N.-Holl. || Dat niemant binnen deser stede voortan zall moeten deckpannen backen noch maicken, dan alleen nae den yseren pan die an tstadthuys … int openbair ghehangen zall worden, wairnae … de panbackers een vorm zullen laeten maicken, opten canten met yser beslagen. Ende zullen die panbackers laeten maicken eenen yseren streeckel ten eynde de pannen duer tslyten van den streeckell niet te dunn vallen (keur v. Hoorn, a° 1550), Wfri. Stadr. 2, 145.
Bron: Boekenoogen, G.J. (1897), De Zaanse Volkstaal. Deel II: Zaans Idioticon - Aanvullingen. Zaandijk (herdruk 1971)
strekel , strekel , m , pestkop.
Bron: Kerkhoff, Chris (1970 ev), Dialectwoordenlijst van het Land van Cuijk, Cuijk
strekel , strekel , zelfstandig naamwoord de , Zie streeksel. Het woord is een afleiding van strijken.
Bron: Pannekeet, J. (1984), Westfries Woordenboek, Wormerveer
strekel , strekel , guut, bengel. (WLD III 1.4, 106)
Bron: Kuipers, Cor e.a. (1989), È maes inne taes. Plat Hôrster, Horst.
strekel , strikkel , persoon die allerlei streken uithaalt met kwade bedoelingen.
Bron: Crompvoets, H. en J. van Schijndel (1991), Mééls Woordeboe:k. Meijel: Medelo.
strekel , strekel , streksel, streeksel , zelfstandig naamwoord , (KRS: Lang; LPW: Lop), streksel (KRS: Lang), streeksel (KRS: Werk) strijksel; houten latje met teer en zand om een zeis te wetten (scherp te maken) De vorm strekel komt ook in de Vechtstreek voor (Van Veen 1989, p. 125). Zie hoofdstuk 4, punt 5: gereedschap .
Bron: Scholtmeijer, H. (1993), Zuidutrechts Woordenboek – Dialecten en volksleven in Kromme-Rijnstreek en Lopikerwaard, Utrecht
strekel , strekel , de , strekels , (Kop van Drenthe, Veenkoloniën, Zuidwest-Drenthe, zuid) = voorwerp om zeis te scherpen De strekel is vervangen deur een pik om de zwao te strieken (Een), z. ook strieker(d)
Bron: Kocks, G.H. (1996-1997), Woordenboek van de Drentse Dialecten (WDD), Assen: Van Gorcum
strekel , strikkel , 1) plankje om de zeis te wetten; 2) speen van een melkbeest.
Bron: Zegers, A. (1999), Het dialect van het land van Ravenstein, in het bijzonder van Uden en Zeeland, Uden.
strekel , streekels , spenen , Die koej hi goej streekels, daor héd'de nog haauwvaast ôn, duu ze mér schefiere. Die koe heeft goede spenen, daar heb je nog houvast aan, ben er maar zuinig op.
Bron: Hendriks, W. (2005), Nittersels Wóórdenbuukske. Dialect van de Acht Zaligheden, Almere
strekel , [speen] , streekel , speen (uier van koe)
Bron: Bergh, N. van den, e.a. (2007), Um nie te vergeete. Schaijks dialectboekje, Schaijk.
strekel , strikkel , speen van een koe
Bron: Laat, G. de (2011), Zoo prôte wèij in Nuejne mi mekaâr, Nuenen
strekel , streeksel , latje dat gebruikt wordt om een zeis scherp te maken.
Bron: Scholtmeijer, H. (2011), Veluws handwoordenboek, Almere.
strekel , streekel , strikkel , zelfstandig naamwoord , slijpsteen (Land van Cuijk); streekel; tepel van een koe (Den Bosch en Meierij; Eindhoven en Kempenland); strikkel; vervelend persoon (Helmond en Peelland)
Bron: Swanenberg, A.P.C. (2011), Brabants-Nederlands: Nederlands-Brabants: Handwoordenboek, Someren
strekel , straekel , strekel
Bron: Arts, Jan (2015), Brónsgreun Bukske, Editie Veldes dialek, Velden.


<< vorige pagina

Gelieve als bronverwijzing te gebruiken:
Sijs, Nicoline van der (samensteller) (2015-), eWND, op www.meertens.knaw.nl/ewnd/,
gehost door het Meertens Instituut