Pagina 5 van 31

  • April 2018: Kortingsactie op zondag wordt religieuze rel

    Een kortingsactie op zondag: pompstation De Haan in het Zuid-Hollandse kustplaatsje Ouddorp hoopte hiermee toeristen te lokken die op weg naar huis nog snel even hun auto voltanken. Maar juist op die dag regeert de zondagsrust en dus voelden gelovigen zich benadeeld. Het conflict dat erop volgde lijkt onderdeel te zijn van een landelijke trend, waarbij gelovigen en ongelovigen lijnrecht tegenover elkaar komen te staan. 

    Lees meer...
  • Maart 2018: Hoe ons taalgebruik op sociale media verraadt wie we zijn

    Even een online persoonlijkheidstestje invullen, of je op Facebook drukmaken over zwerfafval in je wijk. Het lijken onschuldige handelingen maar dat zijn ze niet. Want de gegevens die we op Facebook achter laten kunnen worden gebruikt om ons gedrag te beïnvloeden. Sinds het schandaal met Cambridge Analytica is dat wel duidelijk geworden. Ons taalgebruik speelt daarbij een grote rol. Maar hoe werkt dat? Hoe kun je via taal van alles te weten komen over miljoenen mensen en vervolgens hun gedrag beïnvloeden? Antal van den Bosch, directeur van het Meertens Instituut en hoogleraar Computerlinguïstiek en Spraaktechnologie aan de Radboud Universiteit, geeft een toelichting in het radioprogramma De Taalstaat op NPO1.

  • Maart 2018: Per toeval ontdekte Leidse opera wordt opgevoerd

    De Leidse universiteitsbibliotheek kocht op een online veiling een manuscript over de strijd tussen patriotten en prinsgezinden. Eenmaal bezorgd bleek het een onbekende Leidse opera uit het einde van de achttiende eeuw te zijn. Neerlandici in Leiden transcribeerden en vertaalden de tekst daarna maandenlang. Dit werd afgesloten met een primeur: op 22 maart voerden studenten van Collegium Musicum fragmenten van de opera op.

    Maar hoe zing je de opera eigenlijk? Student Nederlands Julia Duijvekam: 'Het manuscript verwijst naar melodieën van in die tijd bekende volksliedjes, zodat iedereen op straat mee kon zingen. Veel van die liederen zijn uiteraard niet meer bekend, maar het Meertens Instituut heeft gelukkig een liederendatabank, waar je vaak nog wel een notatie kunt vinden. Op twee of drie liedjes na hebben we alle melodieën.' Lees meer over de opera in Leids Universitair Weekblad Mare.

    Lees meer...
  • Maart 2018: 'Niets is zo verandelijk als ritueel'

    De ‘Dutch passion for the Passion’. De aandacht ervoor fascineert antropologe Irene Stengs al jaren: "Te beginnen met de jaarlijkse opvoering van de Matthäus Passion in Naarden. Die van Tegelen is in 2014 zelfs op de nationale inventaris van immaterieel erfgoed geplaatst. En natuurlijk de populariteit van The Passion, het idee loopt door de hele samenleving heen. Nederlanders gaan daar naartoe, bijvoorbeeld naast hun bezoek aan een uitvoering van de Matthäus Passion. De belangstelling is niet eenduidig."

    Lees meer...
  • Maart 2018: Top 25 Romaniwoorden in het Nederlands

    In de Nederlandse taal en in dialecten zijn ruim 130 Romaniwoorden (zigeunerwoorden) in omloop. Wat is de top 25 van Romaniwoorden in het Nederlands, vraagt online geschiedenismagazine Historiek zich af? Klik hier voor de lijst met de 25 woorden en hun herkomst.

    Wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van Romaniwoorden in Nederland vindt hier het artikel 'Zigeunerwoorden in Nederland' uit Geleend en uitgeleend (1995) van etymologe Nicoline van der Sijs, waarop Historiek zich baseert.

    Foto: detail uit 'Groep Roma' van Jacobus Ludovicus Cornet, via Rijksstudio

  • Maart 2018: Wat betekent ‘op z’n elfendertigst’?

    Online geschiedenismagazine Historiek duikt elke maand in de betekenis en de herkomst van een woord of een uitdrukking. Deze keer: wat betekent ‘op z’n elfendertigst’? Het gezegde komt in elk geval sinds 1620 in de Nederlandse taal voor, aldus Nicoline van der Sijs (Meertens Instituut/Radboud Universiteit). Maar waar komt het vandaan? Er zijn meerdere verklaringen, lees verder op Historiek.

  • Maart 2018: Een verwrongen wiel als uiting van rouw

    De dood van sommige publieke figuren zet aan tot massale emoties die soms lang voortduren. De weduwe van Eberhard van der Laan heeft een column in Het Parool over de dood van haar echtgenoot en nog steeds zijn er ieder jaar herdenkingsconcerten voor André Hazes. In deze aflevering verwonderen de Mediadoctoren zich over de uiting van collectieve rouw die opvallende vormen kan aannemen. Dat doen zij samen met Irene Stengs, bijzonder hoogleraar antropologie van ritueel en populaire cultuur aan de VU, en verbonden aan het Meertens instituut. 

    Lees meer...
  • Maart 2018: Nederland houdt van gewoon - blog over de Huishoudbeurs, deel II

    In februari schreef antropologe Irene Stengs in een blog over haar ervaringen op de Huishoudbeurs. 'Onderzoek doen om de hoek' noemden we haar observaties. Als onderzoeker van cultuur in Nederland is Stengs geïnteresseerd in zaken die in het dagelijks leven een rol spelen en juist door hun alledaagsheid nauwelijks opvallen. De Huishoudbeurs, 'de grootste braderie van Nederland', is een goede plek voor onderzoek omdat de beurs in feite een geconcentreerde uitstalling is van allerlei vormen van alledaagse cultuur in Nederland.
    Nu is het vervolg op Stengs eerste blog verschenen. De Huishoudbeurs deel II: Nederland houdt van lekker gewoon.

    Lees hier het eerste deel.

    Foto: Irene Stengs

  • Maart 2018: Tweetalige Limburgse kinderen zijn beter in spelling

    Kinderen die Limburgs en Nederlands praten, zijn beter in spelling dan kinderen die alleen met Nederlands opgroeien. Dat blijkt uit onderzoek van Romy Roumans. Zij is student taalwetenschappen aan de Radboud Universiteit en stagiair van Leonie Cornips van het Meertens Instituut. 

    Lees meer...
  • Februari 2018: De Huishoudbeurs. Antropologisch onderzoek op een steenworp afstand.

    Irene Stengs, antropologisch onderzoeker van ‘cultuur in Nederland’, doet in feite veel van haar onderzoek ‘om de hoek’, middenin de maatschappij. Dat is helemaal het geval bij onderzoek in Amsterdam, de stad waar het Meertens Instituut gevestigd is. Onlangs ondernam Stengs na jaren weer eens een bescheiden veldwerkexpeditie naar de Huishoudbeurs, de grootste braderie van Nederland. Lees Stengs' interessante observaties in haar na afloop vastgelegde verslag.

    Foto: Irene Stengs

     

  • Februari 2018: Zo kwam de Statenvertaling tot stand

    Aan het Meertens Instituut is onlangs religieus erfgoeddeskundige Dirk-Jan de Kooter begonnen aan het samenstellen van een parallel historisch Bijbelcorpus. Dit doet hij in samenwerking met historisch taalkundige Nicoline van der Sijs. Het gaat hierbij om een corpus van Bijbelvertalingen uit minstens vier Germaanse talen, waarbij het streven is om uit elke eeuw een Bijbelvertaling op te nemen. De vertaaldocumenten zijn „redelijk rommelig”, aldus De Kooter. Eerst gaat hij de handschriften ontleden, daarna wil hij notities van andere geleerden verzamelen. Zo moet er ook een totaalbeeld van het vertaalproces ontstaan.

    Lees meer...