Pagina 24 van 32

  • 19 september 2015: Leidse corpsstuko

    Wat betekent AVG, biba, kwarrel en VVV? Lees alles over studententaal in de laatste column van Leonie Cornips in Dagblad de Limburger.

    Foto via Flickr.com, Jirka Matousek, CC BY 2.0

  • 3 september 2015: Verjaardagsliedjes

    In de muziekbibliotheek van de Universiteit van Louisville in Amerika is per toeval het manuscript van het liedje Happy Birthday gevonden. Gijs Staverman vraagt zich af: hoe lang zingen we in Nederland eigenlijk al verjaardagsliedjes? Nicoline van der Sijs geeft antwoord op Radio 2.

    Foto door Raw Herring, David verjaardag 2011-29 (bron: Flickr.com, CC BY-SA 2.0)

  • 26 augustus 2015: Potato, Potahto? Het taalkundig onderscheid tussen patat en friet geduid

    Gisterenmiddag explodeerde – zo noem je dat tegenwoordig – Twitter. Het Meertens Instituut, waakhond der Nederlandse taal, had een kaart gepubliceerd waarin Nederland en België rigoureus werden opgedeeld in twee kampen: kamp Patat, en kamp Friet. De rivier de Maas lijkt op die kaart het verschil uit te maken in de uitspraak van de vette hap die o zo populair is in de Lage Landen. Maar waaraan ligt die al dan niet juiste maatschappelijke opdeling ten grondslag? Artikel van HP de Tijd

    De 'patatkaart' van Jan Stroop is te vinden in de Kaartenbank van het Meertens Instituut. Volg ook het Meertens Instituut op Twitter via @meertens_knaw. 

  • 4 augustus 2015: Onvermijdelijke koeien

    In de gangen van het Meertens Instituut hangt kunst die past bij het jongste onderzoek. Deze zomer staat de vraag centraal: wat is nou typisch Nederlands? Artikel in Trouw (pdf) door Joost van Velzen.

  • 1 augustus 2015: ‘Zingen in dialect maakt van je zwakte een kracht’

    Hoogleraar taalcultuur in Limburg Leonie Cornips deed onderzoek naar de muziekbeleving van Rowwen Hèze. ‘Via die liedjes lukt het een man met zijn dementerende moeder te communiceren.’ Artikel in het Parool (pdf) van 1 augustus 2015, tekst door Jim Jansen. 

    Foto via Flickr.com, TEDx Roermond (cc by 2.0)

  • 22 juni 2015: Is Europe een christelijke continent?

    Debating Europe is een online platform opgezet door Friends of Europe en Europe's World. Zij stellen namens Europese burgers vragen aan beleidsmakers en invloedrijke denkers. Peter Jan Margry kreeg de vraag voorgelegd of Europa een christelijk continent is. Bijdrage in het Engels. 

    Foto geraadpleegd via de Nederlandse Bedevaartbank

     

  • 25 juli 2015: Hoge vijf voor het Nederlands

    Een transporteur biedt tegenwoordig ‘logistics solutions’, iemand van personeelszaken werkt voortaan bij ‘human resources’. Is die verengelsing van onze samenleving erg? Nee, zegt taalwetenschapper Nicoline van der Sijs. Het gebruik van leenwoorden is iets van alle tijden. „Het wordt alleen een probleem als hele groepen uitsluitend nog Engels met elkaar praten.” Bron: Dagblad de Limburger

    Foto via Flickr.com: Gerard Stolk, 'sale soldes uitverkoop' ((CC BY-NC 2.0). 

  • 27 juni 2015: Functiewoorden

    Leonie Cornips gaat in haar column voor Dagblad de Limburger (pdf) in op het verschil tussen functiewoorden en inhoudswoorden.

  • 22 juni 2015: Woordenbank van de Nederlandse dialecten

    In Nuenen in Noord-Brabant zeggen sommige mensen, als een vrouw zwanger is: zij is aangeteld. Op de Veluwe zegt men, om hetzelfde uit te drukken: zij heeft een grote aardappel ingeslikt. Of: zij heeft van de nieuwe aardappels gesnoept. En in het land van Ravenstein in Noord-Brabant zegt men over een zwangere vrouw: zij heeft wat besteld.

    Of, om preciezer te zijn: in twee dorpen in het land van Ravenstein is in 1999 door een dialectoloog opgetekend dat sommige mensen dan zeggen: ze hi wa besteld.

    Ik weet dit dankzij een databank die het Meertens Instituut vorige week heeft gelanceerd: de elektronische Woordenbank van de Nederlandse dialecten, afgekort eWND. In die databank, die is samengesteld door Nicoline van der Sijs, kun je tientallen dialectwoordenboeken op verschillende manieren doorzoeken. Zo kun je zoeken op de gestandaardiseerde, Nederlandse vorm van het woord en op de dialectvorm. Maar ook op betekenis (zwanger bijvoorbeeld) en op grammaticale informatie.

    Er zijn woordenboeken en artikelen uit 40 verschillende dialecten te doorzoeken, van het Aalburgs tot het Zwols. Je kunt door alle dialecten tegelijk zoeken of door een selectie. Er zitten bronnen bij over dialecten van lang geleden – het Haags in de 18de eeuw bijvoorbeeld – maar ook veel recente studies. Bijzonder is dat je de bronnen apart kunt downloaden, in pdf-formaat.

    In de databank zijn zelfs drie dialectstudies toegankelijk gemaakt die niet eerder zijn gepubliceerd. Zoals een Drents woordenboek van H. Molema uit 1889 en een Venloos woordenboek van Jos. van Daelen-Meuter van omstreeks 1937. Bijzonder is dat je kunt zoeken naar Jiddische woorden die in de eerste helft van de 20ste eeuw door Joden in Groningen werden gebruikt.

    Dat je op de ‘Standaardnederlandse’ vorm van een woord kunt zoeken, is een grote sprong voorwaarts. Veel dialectwoordenboeken hebben geen index. Bovendien zijn dialectologen het nooit met elkaar eens geworden over een standaardspelling. Dialectwoordenboeken kunnen een ware goudmijn zijn, maar je zoekt je vaak een ongeluk. Wie bijvoorbeeld in het dialectwoordenboek van het Prinsenbeeks het woord hooiboom wil opzoeken, moet erop bedacht zijn dat je dit woord vindt onder de w van woojbwôôm. Dat is wellicht logisch voor Prinsenbekers, maar niet voor meeste buitenstaanders.

    Er zijn nu 40 dialectwoordenboeken toegankelijk gemaakt in de eWND, met dank aan de vrijwilligers van de Stichting Vrijwilligersnetwerk Nederlandse Taal. Er bestaan tussen de 100 en 150 dialectwoordenboeken – waaronder enkele grote en dikke reeksen. Het is de bedoeling dat de dialectwoordenbank de komende jaren flink wordt uitgebreid.

    Nicoline van der Sijs lanceerde eerder, in 2010, de zogenoemde etymologiebank. Die is een groot succes gebleken. Vorig jaar trok de etymologiebank, waarin tientallen publicaties over de herkomst van woorden en uitdrukkingen zijn te doorzoeken, ruim 4 miljoen unieke bezoekers.

    Overigens staan er in de Woordenbank van de Nederlandse dialecten alleen dialectwoordenboeken uit Nederland. De universiteit van Gent maakt een tegenhanger met dialectwoordenboeken uit Vlaanderen en Zeeland (zie woordenbank.be).

    Bron: Woordhoek van Ewoud Sanders in NRC Handelsblad (22 juni 2015).

    Foto door il-young ko, 'pregnant' (Flickr.com, CC BY-NC-ND 2.0)

  • 27 juni 2015: Fostedina, een Friese volksvertelling

    Een nieuwe Taalschat van het radioprogramma de Taalstaat is het verhaal over Fostedina. Een Friese volksvertelling die niet Fries is en geen volksvertelling. Het verhaal werd in de 19e eeuw geschreven door de Amsterdamse dominee Jan de Liefde. Anna Langenberg en Theo Meder vertellen over de herontdekking van het verhaal.

  • 18 juni 2015: Je weet niks, waarom praat je?

    Marc van Oostendorp schrijft over het taalcynisme van de Jeugd van Tegenwoordig. Bron: Mare, Leids Universitair Weekblad.

    Foto door dwimp: De Jeugd Van Tegenwoordig - Casa Blanca 06.08.2011 (Flickr.com, CC BY-NC-ND 2.0)