Pagina 2 van 34

  • Maart 2019: Positie en de waarde van de dialecten worden onderschat

    Het is verbazingwekkend hoeveel verschillende dialecten er in een klein land als Nederland worden gesproken. Toch staan dialecten momenteel onder druk en lijken ze te verdwijnen. Alle inspanningen om het tij te keren ten spijt, want taal laat zich niet sturen. Hoogleraar historische taalkunde Nicoline van der Sijs en hoogleraar Taalcultuur in Limburg Leonie Cornips vinden dat de positie en de waarde van de dialecten worden onderschat. Lees verder in het Reformatorisch Dagblad.

    Foto: Simone Wolff

  • Maart 2019: 'Plat proat'n' meerwaarde in de zorg

    De streektaal heeft een positief effect op het geestelijk welzijn van bewoners van verpleeg- en verzorgingshuizen. Doordat senioren ‘plat’ kunnen praten, kunnen ze hun klachten en gevoelens beter onder woorden brengen. Bovendien ontstaat eerder een klik met dialectsprekend personeel. De streektaal kan met het oog op de vergrijzing die ons land de komende jaren te wachten staat een prominente rol gaan spelen in de zorg. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van de Universiteit Maastricht en het Meertens Instituut, dat zich bezighoudt met studie naar de Nederlandse taal en cultuur. Onderzoeker Jolien Makkinga kwam tot haar conclusies na onderzoek in een verzorgingshuis in Maastricht. Er kleven echter ook risico's aan het gebruik van dialect in verzorgingshuizen. Lees verder bij RTV Oost.

     

  • Maart 2019: 'The Dutch Belt' in Amerika bleef 200 jaar Nederlands praten

    Vanaf 1609 bevolkten Nederlandse kolonies de Amerikaanse Hudson Valley alsook delen van de (huidige) staten New Jersey, Pennsylvania, Maryland, Connecticut en Delaware. Zij noemden dit Nieuw Nederland. In 1664 nam Engeland de macht over - Nieuw Amsterdam werd New York - maar de Hudson Valley, ook wel The Dutch Belt, bleef daarna nog ruim 200 jaar Nederlands praten. Hoogleraar historische taalkunde Nicoline van der Sijs van de Radboud Universiteit en het Meertens Instituut wordt door het Engelstalige tijdschrift Hudson Valley Magazine geïnterviewd over deze historische ontwikkelingen. 

    Foto: Rijksmuseum, Kaart van Noord-Amerika, anoniem 1735

  • Maart 2019: Nieuwe feiten over naamswijzigingen

    Onlangs was in het nieuws dat het aantal naamswijzigingen opmerkelijk vermeerderd is. Maar is dit wel zo? Naamkundige Leendert Brouwer (CBG, Meertens Instituut) zet daar zijn vraagtekens bij. En passant geeft hij in zijn blog achtergrondinformatie over naamswijzigingen die minstens zo interessant is. Lees verder op Neerlandistiek.

  • Maart 2019: Onderzoek naar provinciegevoel

    Friezen zijn het meest van alle Nederlanders trots op hun provincie. Driekwart van de inwoners zegt dat ze zeer trots zijn op Friesland. Op enige afstand volgen Zeeuwen, Drenten en Groningers. De inwoners van Zuid-Holland zijn het minst trots op hun provincie, blijkt uit een onderzoek van I&O Research in opdracht van de NOS en de regionale omroepen.
    Hoe kan het dat het provinciegevoel zo verschilt per provincie? En op welke karakteristieken zijn inwoners per provincie het trotst, en waar schaamt men zich ook wel voor? Etnoloog Peter Jan Margry van het Meertens Instituut duidt de uitkomsten van het onderzoek bij NPO Radio 1.

    Foto: Simone Wolff

  • Maart 2019: Onderzoek naar de beginperiode van het Standaardnederlands

    Binnenkort, voor het eerst in de geschiedenis van het Nederlands, komt er een ware goudmijn beschikbaar voor onderzoek naar de beginperiode van het Standaardnederlands, zo schrijft taalcolumnist Ewoud Sanders in NRC. Dit is onder meer te danken aan de historisch taalkundige Nicoline van der Sijs van het Meertens Instituut. Zij vond ruim 200 vrijwilligers die graag wilden helpen met het overtikken van 80.000 artikelen uit twaalf zeventiende-eeuwse kranten.
    Van der Sijs deed ook zelf onderzoek naar de beginperiode van het Standaardnederlands, samen met haar collega Marc van Oostendorp. Zij schreven hierover het boek 'Een mooie mengelmoes.' Meertaligheid in de Gouden Eeuw.
    Lees verder in de column van Ewoud Sanders

     

  • Maart 2019: Voed ik mijn kind in het Standaardnederlands op?

    Het wekelijkse dilemma in het Vlaamse dagblad De Standaard is deze keer gewijd aan de vraag of je kinderen het beste in het Standaardnederlands kunt opvoeden. In het artikel geeft Leonie Cornips, taalkundige aan het Meertens Instituut, een antwoord op deze vraag. 'Als ouder kies je het best de taal waarin je je het gemakkelijkst voelt. Je doet je kind niet tekort door het in het dialect of in een tussentaal op te voeden, net zomin als je je kind kansen ontzegt door het in het Turks op te voeden, ook al woon je in Nederland. Het belangrijkste is dat je kind in aanraking komt met een volwaardig taalsysteem.' Lees verder.  
     

    Foto: Flickr.com, Language (CC BY-NC 2.0)

  • Maart 2019: Scholieren maken profielwerkstuk bij het Meertens Instituut

    Het Meertens Instituut helpt regelmatig scholieren die een profielwerkstuk schrijven aan informatie. Pasgeleden waren Youri, Ricardo en Daan van het Keizer Karel College in Amstelveen bij ons bezoek met vragen over een taalkundig onderwerp. Voor hun profielwerkstuk onderzochten zij hoe de taal van nieuwslezers is veranderd in de afgelopen veertig jaar. Spreken de nieuwslezers van het NOS-journaal vandaag de dag nog hetzelfde als de nieuwslezers in de jaren zeventig?

    Om dit uit te zoeken gingen de scholieren in gespek met hoogleraar historische taalkunde Nicoline van der Sijs en met Kristel Doreleijers, initiatiefneemster van de website ProfielwerkstukTaalkunde. Het heeft een erg leuk interview opgeleverd, bekijk hier het filmpje dat Youri, Ricardo en Daan gemaakt hebben.

     

  • Maart 2019: Wij schreven op Het Bureau trouw aan Blok Drente zonder h

    Precies 40 jaar geleden werd Leendert Brouwer, naamkundige aan het Meertens Instituut, na een kortstondige universitaire studie door de toenmalige directeur Dick Blok als documentalist aangenomen. In deze column haalt Leendert herinneringen op aan werken met Blok, die afgelopen maand op 94-jarige leeftijd overleed. Dick Blok was ook de baas van J.J. Voskuil bij het Meertens Instituut. Een leuke terugblik met achtergrondinformatie over naamkundige projecten, niet alleen voor liefhebbers van Het Bureau.
    Lees verder.

    Foto: Leendert Brouwer 
  • Maart 2019: Kaasjongens in Alkmaar

    Ze is met het witte traditionele mutsje en enthousiasme voor kaas een bekend gezicht op de kaasmarkt: het kaasmeisje. Maar dat beeld gaat in Alkmaar iets veranderen. Dit jaar lopen daar voor het eerst ook kaasjongens rond. Waarom was het tot nu altijd een meisje, en geen jongen? Etnoloog Sophie Elpers van het Meertens Instituut: 'De klederdracht van het meisje is het interessantst, die is het meest pittoresk. Maar het is wel van deze tijd dat er nu een jongen komt.' Lees verder bij Editie NL.

    Foto: Flickr.com, Kaasmarkt (CC BY-NC-ND 2.0)

  • Februari 2019: Lopen dialecten gevaar om uit te sterven?

    Zijn dialecten aan het verdwijnen, vroeg Nu.nl aan taalonderzoeker Frans Hinskens. Om de verandering van dialecten te onderzoeken, gebruiken wetenschappers verschillende onderzoeksmethoden. Ze kiezen een paar honderd dorpen en steden uit en laten telkens een groep plaatselijke dialectsprekers een lijst met woorden uitspreken. De opnames vergelijken ze met ouder geluidsmateriaal. Of ze laten in hetzelfde onderzoek jonge vrouwen en oude mannen aan het woord. Met de berg gegevens die de onderzoeken opleveren, kun je vaststellen dat het ene dialect sneller verandert dan het andere. "Dialecten die in een klein geografisch gebied gesproken worden, zijn kwetsbaar", zegt Hinskens.

    Welk dialecten lopen het meest gevaar om uit te sterven? Lees hier het verrassende antwoord.