• Maart 2019: Onderzoek naar provinciegevoel

    Friezen zijn het meest van alle Nederlanders trots op hun provincie. Driekwart van de inwoners zegt dat ze zeer trots zijn op Friesland. Op enige afstand volgen Zeeuwen, Drenten en Groningers. De inwoners van Zuid-Holland zijn het minst trots op hun provincie, blijkt uit een onderzoek van I&O Research in opdracht van de NOS en de regionale omroepen.
    Hoe kan het dat het provinciegevoel zo verschilt per provincie? En op welke karakteristieken zijn inwoners per provincie het trotst, en waar schaamt men zich ook wel voor? Etnoloog Peter Jan Margry van het Meertens Instituut duidt de uitkomsten van het onderzoek bij NPO Radio 1.

    Foto: Simone Wolff

  • Maart 2019: Onderzoek naar de beginperiode van het Standaardnederlands

    Binnenkort, voor het eerst in de geschiedenis van het Nederlands, komt er een ware goudmijn beschikbaar voor onderzoek naar de beginperiode van het Standaardnederlands, zo schrijft taalcolumnist Ewoud Sanders in NRC. Dit is onder meer te danken aan de historisch taalkundige Nicoline van der Sijs van het Meertens Instituut. Zij vond ruim 200 vrijwilligers die graag wilden helpen met het overtikken van 80.000 artikelen uit twaalf zeventiende-eeuwse kranten.
    Van der Sijs deed ook zelf onderzoek naar de beginperiode van het Standaardnederlands, samen met haar collega Marc van Oostendorp. Zij schreven hierover het boek 'Een mooie mengelmoes.' Meertaligheid in de Gouden Eeuw.
    Lees verder in de column van Ewoud Sanders

     

  • Maart 2019: Voed ik mijn kind in het Standaardnederlands op?

    Het wekelijkse dilemma in het Vlaamse dagblad De Standaard is deze keer gewijd aan de vraag of je kinderen het beste in het Standaardnederlands kunt opvoeden. In het artikel geeft Leonie Cornips, taalkundige aan het Meertens Instituut, een antwoord op deze vraag. 'Als ouder kies je het best de taal waarin je je het gemakkelijkst voelt. Je doet je kind niet tekort door het in het dialect of in een tussentaal op te voeden, net zomin als je je kind kansen ontzegt door het in het Turks op te voeden, ook al woon je in Nederland. Het belangrijkste is dat je kind in aanraking komt met een volwaardig taalsysteem.' Lees verder.  
     

    Foto: Flickr.com, Language (CC BY-NC 2.0)

  • Maart 2019: Scholieren maken profielwerkstuk bij het Meertens Instituut

    Het Meertens Instituut helpt regelmatig scholieren die een profielwerkstuk schrijven aan informatie. Pasgeleden waren Youri, Ricardo en Daan van het Keizer Karel College in Amstelveen bij ons bezoek met vragen over een taalkundig onderwerp. Voor hun profielwerkstuk onderzochten zij hoe de taal van nieuwslezers is veranderd in de afgelopen veertig jaar. Spreken de nieuwslezers van het NOS-journaal vandaag de dag nog hetzelfde als de nieuwslezers in de jaren zeventig?

    Om dit uit te zoeken gingen de scholieren in gespek met hoogleraar historische taalkunde Nicoline van der Sijs en met Kristel Doreleijers, initiatiefneemster van de website ProfielwerkstukTaalkunde. Het heeft een erg leuk interview opgeleverd, bekijk hier het filmpje dat Youri, Ricardo en Daan gemaakt hebben.

     

  • Maart 2019: Wij schreven op Het Bureau trouw aan Blok Drente zonder h

    Precies 40 jaar geleden werd Leendert Brouwer, naamkundige aan het Meertens Instituut, na een kortstondige universitaire studie door de toenmalige directeur Dick Blok als documentalist aangenomen. In deze column haalt Leendert herinneringen op aan werken met Blok, die afgelopen maand op 94-jarige leeftijd overleed. Dick Blok was ook de baas van J.J. Voskuil bij het Meertens Instituut. Een leuke terugblik met achtergrondinformatie over naamkundige projecten, niet alleen voor liefhebbers van Het Bureau.
    Lees verder.
     
  • Maart 2019: Kaasjongens in Alkmaar

    Ze is met het witte traditionele mutsje en enthousiasme voor kaas een bekend gezicht op de kaasmarkt: het kaasmeisje. Maar dat beeld gaat in Alkmaar iets veranderen. Dit jaar lopen daar voor het eerst ook kaasjongens rond. Waarom was het tot nu altijd een meisje, en geen jongen? Etnoloog Sophie Elpers van het Meertens Instituut: 'De klederdracht van het meisje is het interessantst, die is het meest pittoresk. Maar het is wel van deze tijd dat er nu een jongen komt.' Lees verder bij Editie NL.

    Foto: Flickr.com, Kaasmarkt (CC BY-NC-ND 2.0)

  • Februari 2019: Welke dialecten lopen gevaar om uit te sterven?

    Zijn dialecten aan het verdwijnen, vroeg Nu.nl aan taalonderzoeker Frans Hinskens. Om de verandering van dialecten te onderzoeken, gebruiken wetenschappers verschillende onderzoeksmethoden. Ze kiezen een paar honderd dorpen en steden uit en laten telkens een groep plaatselijke dialectsprekers een lijst met woorden uitspreken. De opnames vergelijken ze met ouder geluidsmateriaal. Of ze laten in hetzelfde onderzoek jonge vrouwen en oude mannen aan het woord. Met de berg gegevens die de onderzoeken opleveren, kun je vaststellen dat het ene dialect sneller verandert dan het andere. "Dialecten die in een klein geografisch gebied gesproken worden, zijn kwetsbaar", zegt Hinskens.

    Welk dialecten lopen het meest gevaar om uit te sterven? Lees hier het verrassende antwoord.
     

     

  • Februari 2019: Zeg je áuto of óto?

    Voor de juiste spelling van een woord hebben we de spellingwet of het Groene Boekje, maar voor de uitspraak van woorden hebben we zoiets niet. Zeven of zeuven, Monopólie of Monópoly: hoe je het uitspreekt is vaak een kwestie van smaak. Maar zeg je nou áuto of zeg je óto? Taalkundige Marc van Oostendorp geeft in de BNR Nationale Autoshow uitsluitsel

    Foto: Simone Wolff

     

  • Januari 2019: Gele Hesjes-beweging in Nederland niet groot

    In Frankrijk zorgde de Gele Hesjes-beweging voor veel onrust, in Nederland probeerde een groep hesjesdragers hetzelfde te bereiken maar bleven grote demonstraties uit. Ligt dat aan de Nederlandse cultuur? Vice vroeg dit aan Peter Jan Margry, hoogleraar etnologie aan het Meertens Instituut. Margry houdt zich bezig met onderzoek naar brede cultuurverschijnselen. Lees verder.

    Foto: Flickr.com, Gilets Jaunes / Yellow vests in Metz (CC BY 2.0)

  • Januari 2019: Friese boerderijen kwamen relatief ongeschonden uit de oorlog

    Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden in Nederland ruim negenduizend boerderijen verwoest. In Friesland was de minste schade. Herbouw van de boerderijen en hoe ze er uit moesten komen te zien, leidde desondanks tot een spagaat. ‘Wederopbouw ervan werd bepaald door een spanningsveld tussen behoud van waarden en innovatie’, schrijft Sophie Elpers, etnoloog aan het Meertens Instituut. De nieuwe gebouwen moesten toegerust zijn voor de opdracht om meer en beter voedsel te produceren en dat stond vaak in gespannen verhoudingen met hoe de stallen en schuren voorheen waren gebouwd.
    Lees verder in het Friesch Dagblad

  • Januari 2019: Wat gebeurt er als straks niemand meer Nederlands wil studeren?

    De studentenaantallen bij de opleidingen Nederlands lopen terug. Marc van Oostendorp, hoogleraar aan de Radboud Universiteit en onderzoeker bij het Meertens Instituut, merkt bij iedere voorlichtingsronde hoe weinig populair het schoolvak Nederlands is. Iedere keer moet hij weer uitleggen dat het universitaire vak weinig te maken heeft met wat je op de middelbare school doet bij Nederlands. ‘Laten we even een doemscenario schetsen’, zegt Van Oostendorp. ‘Wat gebeurt er als straks niemand meer Nederlands wil studeren?’ Lees verder in de Groene Amsterdammer.

    Foto: Simone Wolff