• Juni 2019: De jeugd maakt trots muziek in eigen taal

    Nederlanders zijn gehecht aan hun taal, blijkt uit een SCP-onderzoek. Ook jonge muzikanten omarmen het Nederlands, zoals de studenten van de Herman Brood Academie in Utrecht die Trouw geïnterviewd heeft. Ook in de Top 40 scoren Nederlandse popnummers goed. 

    "Nederlanders hebben de reputatie achteloos om te gaan met de Nederlandse taal, maar als we het mensen vragen blijken ze zich er juist aan te hechten", zegt Marc van Oostendorp, onderzoeker van de Nederlandse taal bij het Meertens Instituut. "In de muziek komt het Nederlands juist goed tot zijn recht, je kunt er je diepste gevoel en emotie mee vertalen. Zo zegt ‘ik hou van je’ veel meer dan ‘I love you’."
    Lees verder in Trouw.

    Foto: Simone Wolff

  • Juni 2019: Hoe het Nederlands Dagboekarchief uitgroeide tot een verzameling vol levensverhalen

    Verhuisdozen vol zielenroerselen en hersenspinsels worden liefdevol opgevangen in het Nederlands Dagboekarchief, dat gehuisvest is in het Meertens Instituut. Op 14 juni bestond het archief tien jaar. Wat begon met 37 dagboeken groeide uit tot een collectie van 3000 dagboeken, memoires, agenda’s, briefwisselingen en reisjournaals. Het archief verzamelt en beheert de dagboeken voor onderzoek en wetenschap. Vooral cultuurhistorici zijn erin geïnteresseerd. Lees verder in Het Parool.

     
    Foto: Nederlands Dagboekarchief
  • Juni 2019: Taalwetenschapper onderzoekt communicatie met dieren

    Leonie Cornips is bijzonder hoogleraar taalcultuur in Limburg aan de Universiteit Maastricht en als taalonderzoeker verbonden aan het Meertens Instituut voor onderzoek en documentatie van de Nederlandse taal en cultuur in Amsterdam. Ze doet sinds kort onderzoek naar de taal van koeien. Het eerste wetenschappelijke artikel is al geschreven:

    "Nog niet zozeer over koeien, maar wel over waarom we überhaupt naar dieren zouden moeten kijken in de taalwetenschap. We definiëren als mensen wat taal is op basis van het geluid dat we voortbrengen. Maar je kunt bij taal ook denken aan lichaamshouding of hoe iemand kijkt. Deze zaken kun je in elke taal bestuderen en dus ook in de dierentaal. Eigenlijk is elke taal gedefinieerd als mensentaal. Maar is het wel terecht om een grens te trekken tussen mensentaal en dierentaal, omdat dieren niet precies op dezelfde manier communiceren als wij?"
    Lees verder in Nieuwe Oogst.

    Lees meer...
  • Juni 2019: Meerderheid Nederlanders wil alternatieve zorg in basispakket

    Meer dan de helft van de Nederlanders ziet graag dat een of meer alternatieve geneeswijzen worden vergoed vanuit het basispakket van de zorgverzekering. In de ogen van een kwart van de bevolking heeft alternatieve zorg ‘evenveel waarde’ als reguliere gezondheidszorg.

    Peter Jan Margry, hoogleraar etnologie aan de Universiteit van Amsterdam, deed bij het Meertens Instituut eerder onderzoek naar de aantrekkingskracht van het alternatieve circuit. Hij is niet verbaasd over de positieve houding van een substantieel deel van de bevolking ten opzichte van behandelmethoden die niet bewezen effectief zijn. Hij noemt in de Volkskrant een aantal redenen voor de toegenomen populariteit. Lees verder.

    Foto: Flickr.com, fragment van Suzie's Farm - Wellness Fair (CC BY-NC-ND 2.0)

  • Juni 2019: Streektalen ontwikkelen zich nog door ze te appen

    De traditionele streektalen zijn aan erosie onderhevig. Steeds minder mensen spreken het Limburgs, het Nedersaksisch, Zeeuws, Brabants of het Fries. Peuterspeelzalen lijken zelfs soms de doodsteek te geven. Toch blijft Leonie Cornips, onderzoeker variatielinguïstiek aan het Meertens Instituut, hoopvol gestemd: "De streektalen ontwikkelen zich nog steeds. Er is nog nooit zoveel in streektalen geappt als nu." En dat kan steeds makkelijker. Microsoft heeft bijvoorbeeld sinds vorig jaar het Limburgs toetsenbord toegevoegd aan Microsoft SwiftKey keyboard.

    Lees verder in het artikel in het Fries Dagblad, dat ook interessant is voor de lezer die meer achtergrondinformatie wil over de officiële erkenning van streektalen.

    Foto: Flickr.com, Don Crowley (CC BY-SA 2.0)

  • Juni 2019: Uitkomsten van project rondom hiphopgenerator

    Ruim 700 Lowlands-festivalgangers testten afgelopen zomer de rapbot die ontwikkeld werd binnen het project Deepflow. Bezoekers aan Lowlands Science zagen een tekst op een beeldscherm. Van elke tekst moesten ze beoordelen of de tekst een echte rap was of nep. Taaltechnoloog Folgert Karsdorp wilde daarbij vooral weten: waar letten mensen op? En: werkt het bij iedereen hetzelfde?

    Het antwoord op de laatste vraag is nee. Karsdorp praat ons bij over de resultaten. Lees verder in E-Data (pag 7).

     

  • Juni 2019: Podcastclub met huisgeluiden

    Podcastclub is de avond voor podcastfans, makers en bingeluisteraars. Een boekenclub, maar dan voor Podcasts. Iedere maand staat een andere podcast centraal. 
     
    In april vond de meest audio-kunstzinnige podcastclub tot nu toe plaats. Elise ’t Hart was te gast, een geluidskunstenaar die zich met haar Instituut voor Huisgeluid richt op geluiden uit de huiselijke omgeving. Afgelopen half jaar dook 't Hart in het audioarchief van het Meertens Instituut en maakte ze haar eigen podcast 'Hoe Klinkt de Tijd'. Tijdens de podcastclub vertelde ze over haar werkwijze én het archief van het Meertens Instituut. Leuke huisgeluiden inbegrepen! Naar de aflevering.
  • Mei 2019: Liedjes van Elvis en Bløf in plaats van psalmen

    Wie aan Elvis denkt, denkt aan rock-’n-roll. Of misschien aan zijn glimmende vetkuif of roerige leven. Een kerkdienst zal in elk geval voor velen niet het eerste zijn wat bij ze opkomt. Toch is ‘The King’ regelmatig te horen in kerkdiensten, net als Johnny Cash, Bløf en U2. Al meer dan tien jaar organiseren drie Nederlandse dominees speciale diensten waarin traditionele psalmen en gezangen worden vervangen door popmuziek: "De muziek uit de traditionele kerkcultuur sluit niet aan bij het dagelijks leven. Popmuziek voor veel mensen wel. Daarom kan het een brug zijn tussen de kerk en het dagelijkse leven."

    Lees meer...
  • Mei 2019: Dertig en nog vrijgezel? Pas dan maar op in Zeeland

    In een Zeeuws dorp belanden vrijgezelle mannen op hun dertigste nog wel eens ‘in de ossewei’. De ossewei? Wat is dat? In NRC legt etnoloog Peter Jan Margry uit wat deze traditie inhoudt.

    Foto: Simone Wolff

  • Mei 2019: Te snel sprekende radiopresentatoren, een probleem?

    In de Volkskrant: het verslag van meneer Rogge (90), een trouwe radioluisteraar, die in de afgelopen tien jaar steeds meer moeite heeft gekregen met het goed verstaan van radiopresentatoren. Natuurlijk speelt ouderdom hierbij een rol, erkent hij, maar vroeger leken presentatoren duidelijker te articuleren, met zorgvuldige dictie. De Volkskrant toetste deze waarneming bij Marc van Oostendorp, als taalkundige verbonden aan het Meertens Instituut. Een bekende klacht, aldus Van Oostendorp. 'Toch is er in Nederland nog geen serieus onderzoek gedaan naar het verschil met vroeger.' In het buitenland wel, zegt hij. ‘Maar daaruit is nooit een groot verschil gebleken.’ Lees verder.

    Foto: Simone Wolff

  • Mei 2019: Scam-mails uit Nigeria zijn moderne varianten van vertelcultuur

    Broodje-aapverhalen, sagen, legenden, sprookjes en moppen: hoogleraar volksverhalen en vertelcultuur Theo Meder (Rijksuniversiteit Groningen/Meertens Instituut) weet er alles van. Maar naast het bestuderen van oude volksverhalen gaat hij ook op zoek naar nieuwe geschiedenissen. In de Utrechtse wijk Lombok interviewde hij autochtone en allochtone bewoners, hij schreef een boek over de graancirkel-hype uit de vorige eeuw en begaf zich in New Age-kringen. 'Door de geschiedenis heen zijn volksverhalen de barometers van stemmingen in de samenleving', aldus Meder. Moderne varianten van de vertelcultuur zijn tegenwoordig te vinden op internet, Twitter of in de eigen mailbox. Zoals de scam-mails uit Nigeria, waarin bedriegers te-mooi-om-waar-te-zijn verhalen ophangen met het doel de lezer geld afhandig te maken.

    Lees verder over oude volksverhalen, moderne varianten en nieuwe technieken om verhalen te ontrafelen in dit blogbericht van Rijksuniversiteit Groningen

    Foto: Simone Wolff