• Oktober 2019: Luisteren naar de stem van een Brabants meisje van 100 jaar geleden

    Op de website van Brabants Erfgoed kunnen we meer lezen over het leven van 'een doodgewoon' Brabants meisje, dat 100 jaar geleden leefde. De website maakt daarbij gebruik van de Dialectenbank van het Meertens Instituut, waar het meisje zelf meer vertelt over haar leven. Een aanrader, zo zegt Brabants Erfgoed: in de Dialectenbank zijn veel meer verhalen van 'normale' mensen te beluisteren. Naar het verhaal van het meisje bij Brabants Erfgoed


    Foto: Brabants meisje met koe. (Bron: Uitgeverij Weenenk & Snel, Baarn en Collectie Nederlands Openluchtmuseum, Inv.nr.: 173015, 1920-1940)
  • Oktober 2019: Halloweenhoofdstad Zoetermeer

    Zoetermeer is de zelfverklaarde Halloweenhoofdstad van Nederland. NRC-columnist Christiaan Weijts is dieper in de traditie van Halloween gedoken en stelt na het lezen van het Halloween-dossier op de website van het Meertens Instituut: "Het is geen toeval dat Zoetermeer zich als horrorhoofdstad profileert." Lees verder in NRC

    Foto: Flickr.com, Meanwhile in my garden - Chris (CC BY-NC-ND 2.0)

  • Oktober 2019: Bang zijn voor de wolf: het 'Roodkapje-syndroom'

    De definitieve vestiging van de wolf in Nederland wordt niet door iedereen met open armen ontvangen: er heerst een angst voor dit dier. Dit wordt het Roodkapje-syndroom genoemd: veel mensen zijn bang voor de wolf omdat ze uit verhalen zoals Roodkapje hebben begrepen dat het dier gewelddadig is. "De wolf heeft in volksverhalen al eeuwenlang de reputatie van het wilde, bloeddorstige beest", zegt Theo Meder, etnoloog bij het Meertens Instituut. "In sprookjes is de wolf vaak de domme, maar gevaarlijke sterke doder. Hij is regelmatig de rivaal van de slimme, maar minder sterke vos. Daarnaast geloofde men vroeger ook in weerwolven, daar was grote angst voor." Lees verder bij nu.nl.


    Foto: Simone Wolff, wolf in Artis

  • Oktober 2019: Platteland versus stad: is er sprake van wantrouwen?

    De stikstofcrisis en het daaropvolgende boerenprotest legt de diepe kloof tussen stad en platteland bloot. Is dit de wraak van door de Randstad vergeten gebieden? ‘Er is enorm wantrouwen, beide kanten op', zo zegt Sophie Elpers, onderzoeker naar materiële cultuur aan het Meertens Instituut in Trouw. Voorbeelden van structurele onmin tussen de stedelijke bevolking en de mensen die buiten de stad wonen zijn er genoeg. Maar: 'We staan aan het begin van de discussie.'
    Lees verder in het Parool

    Foto: Evy van Schelt 

     

  • Oktober 2019: Wie is de eigenaar van het platteland?

    Boeren trekken in deze weken boos naar Den Haag voor het boerenprotest. De boosheid van boeren op de 'rest van de maatschappij' is tekenend voor wat er aan de hand is, zegt Sophie Elpers, onderzoeker naar materiële cultuur aan het Meertens Instituut. "Ik denk dat er een strijd woedt over de vraag wie er eigenlijk eigenaar is van het platteland. Wie is eigenaar en wie heeft de kennis en kunde om zich eigenaar te mogen noemen?"
     
    Een waardeoordeel wil Elpers er niet aan verbinden, maar ze ziet wel van alles gebeuren. “De verantwoordelijkheid voor het platteland wordt vaak weggenomen bij de boer. Het zijn stedelingen die zeggen hoe het eruit moet zien. Zij vinden dat we de manier waarop we het platteland vormgeven niet langer moeten overlaten aan boeren." 
    Lees verder in Trouw

    Foto: Simone Wolff
  • September 2019: Genderneutraal speelgoed?

    De oproep voor minder seksistisch speelgoed in Nederland kwam emancipatieminister Ingrid van Engelshoven (D66) op felle kritiek te staan. Volgens antropoloog Irene Stengs van het Meertens Instituut zullen critici er maar aan moeten wennen: de geest is allang uit de fles als het gaat om stereotype speelgoed. Fabrikanten als Lego en Mattel spelen daar al jaren op in, nemen afscheid van de man als typische avonturier en de vrouw als verzorgende. Stengs: "Het is goed dat we daarover in gesprek zijn. Maar de reacties zijn hevig bij dit soort thema’s, zoals bij meer cultuurtradities die veranderen. Kijk naar Zwarte Piet, of neem de discussie rond het vuurwerk." Lees verder in het AD.

    Foto: Simone Wolff

  • September 2019: Herdenking monstertruckdrama

    Het monstertruckdrama in Haaksbergen eiste deze maand vijf jaar geleden, drie levens en 28 zwaargewonden. Toch herdenkt het dorp het ongeluk nu niet officieel. Begrijpelijk, vindt Irene Stengs, antropoloog aan het Meertens Instituut. Zij verdiept zich in hedendaagse herdenkingsrituelen, zoals stille tochten en bermmonumenten, maar ook massale herdenkingen rond André Hazes, Theo van Gogh en de MH17-ramp.
    Lees verder in Tubantia.

    Foto: Irene Stengs

  • September 2019: Sinterklaasjournaal zonder Zwarte Piet

    De laatste Zwarte Piet is uit de draaiboeken voor de landelijke Sinterklaasintocht verwijderd, maakte de NTR bekend. In het jaarlijkse kinderprogramma, dat op 11 november weer begint, komen voortaan alleen nog roetveegpieten voor. Sinds de televisie in 1955 de aankomst van Sinterklaas filmde, en zo de traditie van de landelijke intocht begon, is dit de eerste keer dat Zwarte Piet niet op de nationale televisie zal verschijnen. Eerder stopten de sinterklaasprogramma’s van commerciële zenders RTL en Nickelodeon al met Zwarte Piet.

    Antropoloog Markus Balkenhol, onderzoeker aan het Meertens Instituut te Amsterdam, acht het goed mogelijk dat Zwarte Piet bij regionale intochten blijft bestaan: "Televisie is niet altijd leidend meer. In de sociale wetenschappen geldt het idee dat massamedia - kranten in de negentiende eeuw en televisie in de twintigste eeuw - cruciaal zijn in het verbeelden van de natie. Dat blijkt niet altijd te kloppen. Het kan zijn dat mensen buiten de Randstad Zwarte Piet juist nog meer gaan omarmen, als onderdeel van hun regionale identiteit."

    Lees verder in NRC

    Foto: Flickr.com, Photo RNW.org (CC BY-ND 2.0)
     

  • September 2019: Het Nederlands voert nog altijd de boventoon – behalve in de wetenschap

    De Nederlandse taal staat er prima voor in Nederland, Vlaanderen en Suriname, zo blijkt uit een pas verschenen rapport van de Taalunie. Alleen in het hoger onderwijs en de wetenschap wordt de taal bedreigd door het Engels. ‘Dat is met name in Nederland een punt van zorg.’

    'Met dit onderzoek willen we inzicht krijgen in wanneer en in welke mate Nederlanders, Vlamingen en Surinamers het Nederlands gebruiken', vertelt Kathy Rys, onderzoeker aan het Meertens Instituut, dat het onderzoek heeft uitgevoerd. Lees verder bij Kennislink.

    Foto: Flickr.com, Tobias Mikkelsen - Language diversity (CC BY-NC-SA 2.0)

  • September 2019: Het gaat goed met de Nederlandse taal

    Elke twee jaar laat de Taalunie, de beleidsorganisatie die het Nederlands ondersteunt, het gebruik van het Nederlands onderzoeken in verschillende sociale situaties onder de naam De Staat van het Nederlands. Het Meertens Instituut voert dit onderzoek uit. Uit de nieuwste versie van dit tweejaarlijkse onderzoek, dat onlangs verscheen, blijkt dat het goed gaat met de Nederlandse taal. Wel wordt er een aantal opmerkelijke conclusies getrokken, zo schrijft het AD. Lees verder.

    Foto: Flickr.com, Language? (CC BY-NC-ND 2.0)

  • September 2019: De computer krijgt (nog) geen tien voor taal

    Computers kunnen lezen en schrijven, luisteren en praten. Maar begrijpen ze daarmee taal? Nog niet echt. Het Financieel Dagblad beantwoordt de vraag waarom vertalers en journalisten nog niet bang hoeven te zijn voor de komst van taaltechnologische systemen zoals Google Translate en Siri. Aan het woord komt onder anderen Antal van den Bosch, hoogleraar taaltechnologie aan de Radboud Universiteit en directeur van het Meertens Instituut. En passant gaat het dagblad dieper in op de ontwikkeling van taalcomputers. Waar in de jaren '80 nog taalkundige theorieën aan de basis van de taaltechnologie stonden, maakt de taaltechnologie tegenwoordig gebruik van statistiek, big data en neurale netwerken. "Wie weet gaan de neurale netwerken ons meer leren over hoe de mens taal leert als de neurale netwerken nog krachtiger worden." 

    Foto: Flickr.com, Poetic AI (CC BY-NC-ND 2.0)