• September 2019: De computer krijgt (nog) geen tien voor taal

    Computers kunnen lezen en schrijven, luisteren en praten. Maar begrijpen ze daarmee taal? Nog niet echt. Het Financieel Dagblad beantwoordt de vraag waarom vertalers en journalisten nog niet bang hoeven te zijn voor de komst van taaltechnologische systemen zoals Google Translate en Siri. Aan het woord komt onder anderen Antal van den Bosch, hoogleraar taaltechnologie aan de Radboud Universiteit en directeur van het Meertens Instituut. En passant gaat het dagblad dieper in op de ontwikkeling van taalcomputers. Waar in de jaren '80 nog taalkundige theorieën aan de basis van de taaltechnologie stonden, maakt de taaltechnologie tegenwoordig gebruik van statistiek, big data en neurale netwerken. "Wie weet gaan de neurale netwerken ons meer leren over hoe de mens taal leert als de neurale netwerken nog krachtiger worden." 

    Foto: Flickr.com, Poetic AI (CC BY-NC-ND 2.0)

  • Augustus 2019: Inspirobot, de quotes spuwende inspiratiebron

    'Always underestimate your thoughts.' En: 'You can not and must not allow mannequins to eliminate your relationship with other people.' De Inspirobot genereert een onbeperkte hoeveelheid quotes, sommige inspirerender en geslaagder dan andere. Ondanks dat de quotes uit de computer komen, kunnen mensen er wel degelijk betekenis in vinden. Het is niet gek dat je op zoek gaat naar een betekenis bij de woorden, zegt Marc van Oostendorp, als taalkundige verbonden aan de Radboud Universiteit en het Meertens Instituut. Volgens hem zijn mensen ‘interpretatiemachines’ die continu de wereld en mensen om zich heen proberen te begrijpen.
    Lees verder in NRC.  (Let op: dit artikel is niet in alle gevallen vrij toegankelijk.)

    Foto: Flickr.com, Clouds (CC BY-SA 2.0)

  • Augustus 2019: Onderzoeker Meertens Instituut duidt tweet van Wilders op Britse radio

    Het Britse radiostation Voice of Islam vroeg onze onderzoeker Sakina Loukili om Geert Wilders' tweet te duiden, waarin hij het offerfeest Eid-al-Adha walgelijk noemde. Luister hier naar het radio-interview (vanaf 1:07:40).

  • Augustus 2019: Kunnen we de Nederlandse taal makkelijker maken?

    Zou het kunnen dat het Nederlands uiteindelijk op het Rotterdams gaat lijken? Het is een grappige vraag maar er zit een interessante uitleg over de ontwikkeling van talen achter. Terloops komt ook de spraakontwikkeling bij kinderen aan de orde. Luister hier naar het leuke interview van BNR en Quest met taalwetenschapper Marc van Oostendorp.

  • Juli 2019: Un(nen) oma: mannelijke, vrouwelijke en onzijdige woorden in het Brabants

    Kristel Doreleijers studeerde Nederlands in Utrecht en werkte daarna op het Meertens Instituut. In september gaat ze in Tilburg werken aan een proefschrift onder begeleiding van professor Jos Swanenberg. Dat proefschrift zal gaan over de manier waarop jongere sprekers van het Brabants omgaan met het verschil tussen mannelijke, vrouwelijke en onzijdige woorden. Wat vertelt ons dat over taal? Kijk naar de uitleg van Kristel in deze video op YouTube.

  • Juli 2019: Esperanto in nood

    Het gaat niet goed met de universele taal Esperanto. De Wereld-Esperantovereniging in Rotterdam staat op omvallen. Hoogleraar taalkunde en Esperanto-liefhebber Marc van Oostendorp van het Meertens Instituut luidt de noodklok: 'De beweging vergrijst, er heerst al heel lang een nostalgisch gevoel, maar Esperanto is taalkundig interessant.' Luister naar het radio-interview op NPO Radio1.

  • Juli 2019: Bermmonumenten ook voor incidenten buiten het verkeer

    Bermmonumenten zijn versierde gedenkplekken langs de weg die de herinnering aan - meestal - verkeersslachtoffers levend houden. Vaak waarschuwen ze bovendien de passerende reizigers voor de risico's van de plek. Irene Stengs, antropoloog aan het Meertens Instituut, ziet daarnaast dat het verschijnsel in de 21ste eeuw nog veel breder wordt getrokken. 'Monumenten komen er ook voor andere slachtoffers die op een gewelddadige manier in het publieke domein om het leven komen, niet alleen in het verkeer. Denk aan zinloos geweld of ongevallen op het werk.'

    Omdat de regels per gemeente verschillen wil Vereniging Verkeersslachtoffers nu graag richtlijnen voor het plaatsen van bermmonumenten. Begrijpelijk, vindt Stengs, maar een complex vraagstuk waar lastig beleid op te maken is.

    Lees verder in twee artikelen van de Gelderlander: hier en hier. (Let op: de artikelen zijn niet in alle gevallen vrij toegankelijk.)



    Foto: Irene Stengs

  • Juli 2019: Kinderverjaardagen, een nieuw businessmodel, of een nieuw ritueel?

    Doen kinderverjaardagen jullie het zweet uitbreken, vraagt de Volkskrant zich af? Kinderpartijtjes worden een steeds grotere sociale manifestatie, waarbij kosten noch moeite gespaard worden. De Volkskrant gaat hierover in gesprek met antropoloog Irene Stengs, bijzonder hoogleraar antropologie van ritueel en populaire cultuur en onderzoeker aan het Meertens Instituut. Lees verder in de Volkskrant.

    Ook het AD doet een beroep op de expertise van Stengs, en dan met name over het verschijnsel van de sweet-sixteenparty. Stengs ziet hierbij niet alleen de invloed van commercie en Amerikaanse tradities, maar plaatst de toenemende populariteit van sweet sixteen in een breder kader van levensloopvieringen die de afgelopen tijd aan het Nederlandse repertoire zijn toegevoegd. Denk bijvoorbeeld aan de genderonthulling van je baby, het middelbare-schoolgala, 21-diner, of scheidingsfeesten. Lees verder in het AD.

    Foto: Simone Wolff

  • Juni 2019: De jeugd maakt trots muziek in eigen taal

    Nederlanders zijn gehecht aan hun taal, blijkt uit een SCP-onderzoek. Ook jonge muzikanten omarmen het Nederlands, zoals de studenten van de Herman Brood Academie in Utrecht die Trouw geïnterviewd heeft. Ook in de Top 40 scoren Nederlandse popnummers goed. 

    "Nederlanders hebben de reputatie achteloos om te gaan met de Nederlandse taal, maar als we het mensen vragen blijken ze zich er juist aan te hechten", zegt Marc van Oostendorp, onderzoeker van de Nederlandse taal bij het Meertens Instituut. "In de muziek komt het Nederlands juist goed tot zijn recht, je kunt er je diepste gevoel en emotie mee vertalen. Zo zegt ‘ik hou van je’ veel meer dan ‘I love you’."
    Lees verder in Trouw.

    Foto: Simone Wolff

  • Juni 2019: Hoe het Nederlands Dagboekarchief uitgroeide tot een verzameling vol levensverhalen

    Verhuisdozen vol zielenroerselen en hersenspinsels worden liefdevol opgevangen in het Nederlands Dagboekarchief, dat gehuisvest is in het Meertens Instituut. Op 14 juni bestond het archief tien jaar. Wat begon met 37 dagboeken groeide uit tot een collectie van 3000 dagboeken, memoires, agenda’s, briefwisselingen en reisjournaals. Het archief verzamelt en beheert de dagboeken voor onderzoek en wetenschap. Vooral cultuurhistorici zijn erin geïnteresseerd. Lees verder in Het Parool.

     
    Foto: Nederlands Dagboekarchief
  • Juni 2019: Taalwetenschapper onderzoekt communicatie met dieren

    Leonie Cornips is bijzonder hoogleraar taalcultuur in Limburg aan de Universiteit Maastricht en als taalonderzoeker verbonden aan het Meertens Instituut voor onderzoek en documentatie van de Nederlandse taal en cultuur in Amsterdam. Ze doet sinds kort onderzoek naar de taal van koeien. Het eerste wetenschappelijke artikel is al geschreven:

    "Nog niet zozeer over koeien, maar wel over waarom we überhaupt naar dieren zouden moeten kijken in de taalwetenschap. We definiëren als mensen wat taal is op basis van het geluid dat we voortbrengen. Maar je kunt bij taal ook denken aan lichaamshouding of hoe iemand kijkt. Deze zaken kun je in elke taal bestuderen en dus ook in de dierentaal. Eigenlijk is elke taal gedefinieerd als mensentaal. Maar is het wel terecht om een grens te trekken tussen mensentaal en dierentaal, omdat dieren niet precies op dezelfde manier communiceren als wij?"
    Lees verder in Nieuwe Oogst.

    Lees meer...