Pagina 5 van 11

  • Juli 2017: Yankee komt van Jan-Kees

    "Het Nederlands heeft veel woorden overgenomen uit andere talen. Niet alleen uit het Engels – momenteel de grootste aanvoerbron – maar ook uit het Duits, Frans, Grieks en Latijn. Tegelijkertijd heeft het Nederlands de afgelopen eeuwen veel woorden uitgeleend aan andere talen, en dat is minder algemeen bekend. Taalkundige Nicoline van der Sijs schreef er verschillende boeken over, met als voornaamste Nederlandse woorden wereldwijd."

    Lees verder in de taalcolumn van Ewoud Sanders in NRC voor enkele leuke voorbeelden van woorden die het Nederlands heeft uitgeleend aan andere talen, zoals het Japans.  

    Foto: Flickr.com, Yankee Stadium - Shinya Suzuki (CC BY 2.0)

  • Juli 2017: Waarom heet een theedoek, een theedoek?

    Waarom heet een theedoek, een theedoek? Deze vraag werd gesteld aan de makers van het populair-wetenschappelijke radioprogramma Bureau Kijk in de Vegte. Zij belden met taalkundige Nicoline van der Sijs van het Meertens Instituut. Luister mee.

  • Juli 2017: Wat is de historische achtergrond van het woord bandiet?

    Het woord ‘bandiet’ betekent boef, slechterik, struikrover, misdadiger of crimineel. Wat is de historische achtergrond van dit woord, dat het Nederlands geleend heeft en oorspronkelijk uit het Italiaans komt?

    Het online geschiedenistijdschrift Historiek.net raadpleegt voor het antwoord op deze vraag onder meer Nicoline van der Sijs, etymologe aan het Meertens Instituut. 

    Afbeelding: Beeldbank Rijksmuseum, Roodbaard de bandiet - Monogrammist G.J., 1894 - 1959

  • Juli 2017: 'Waarom herdenken weinigen de slavernij?'

    Dat maar weinig mensen weten dat op 1 juli wordt stilgestaan bij de afschaffing van de slavernij probeert wetenschapper Markus Balkenhol, antropoloog bij het Meertens Instituut, te zien als een gegeven. "Er is kennelijk bij veel Nederlanders niet de behoefte om dat te doen, zoals wel met 4 mei. Hoewel voor verandering druk nodig is, heeft dat weinig zin. Het is wachten totdat Nederlanders daar open voor gaan staan." Maar als Nederlanders echt willen begrijpen hoe hun land in elkaar zit, kunnen ze niet om het koloniale hoofdstuk heen.

    Lees meer...
  • Juni 2017: Plat Amsterdams is bijna kassiewijle

    Ooit had je Zeedijks, Kattenburgs, Nieuwendijks en Gebed-zonder-ends. Maar het Amsterdamse dialect wordt met uitsterven bedreigd. In oude volksbuurten klinkt nauwelijks nog plat Mokums. Amsterdams was altijd al een minder stabiel dialect dan de dialecten die in meer gesloten gemeenschappen ontstonden. Amsterdam was als haven- en handelsstad en als plaats waar door de eeuwen heen veel mensen van buitenaf naartoe trokken, een 'hogedrukpan voor taalontwikkeling', zegt taalkundige Frans Hinskens, verbonden aan het Meertens Instituut.

    Lees verder in Het Parool: "Het platte Amsterdams is bijna kassiewijle." (Gratis na registratie.)

    Foto: Beeldbank Stadsarchief Amsterdam

  • Juni 2017: Giphart schrijft verhaal met literaire robot

    Aan simpele chat- en twitbots is de mens inmiddels gewend, maar wat gebeurt er als de techniek voortschrijdt en met literatuur aan de slag gaat? Dat is de vraag bij een robotexperiment dat auteur Ronald Giphart samen met het CPNB, Meertens Instituut en de Universiteit Antwerpen aangaat.

    Kom meer te weten over de literaire robot, Asibot, en het verhaal dat Ronald Giphart samen Asibot zal schrijven via deze selectie van nieuwsberichten:

    Lees meer...
  • Juni 2017: Nederland, waterland

    "Het is geen toeval dat één op de honderd familienamen in Nederland het woord 'dijk' bevat." Nederland is een waterland. Lees hoezeer Nederland met het water verbonden is in het artikel "Van bedorven rivier tot bron voor drinkwater" in de Gelderlander.

    Afbeelding: Dijk komt in Nederland ook enkele keren voor als mannelijke voornaam. Nederlandse Voornamenbank.

     

  • Juni 2017: Burgers actief bij het onderzoek van het Meertens Instituut

    De onderzoeksmethode citizen science zet burgers actief in bij wetenschappelijk onderzoek. Resultaat: overal tellen natuurliefhebbers vogels en vlinders, houden slapelozen slaapdagboeken bij en digitaliseren amateurhistorici eeuwenoude documenten. Het Meertens Instituut doet al decennialang beroep op vrijwilligers om data te verzamelen over Nederlandse dialecten en taalgebruik. Wat is het potentieel van deze methode voor de sociologie? 

    Lees verder in het artikel "Citizen science" in Sociologie Magazine van juni 2017.

    Lees meer...
  • Juni 2017: Seculiere blik nodig op feestdagen

    De vraag of het Suikerfeest een nieuwe nationale feestdag moet worden is niet nieuw. En nationale vrije dagen tegen het licht houden, kan geen kwaad. Maar houd religie dan buiten de deur, betoogt Peter Jan Margry, hoogleraar Europese etnologie aan de UvA en het Meertens Instituut, op de opiniepagina van Trouw.

    Foto: Flickr.com, Suikerfeest op Zanzibar (CC BY-NC-ND 2.0)

  • Juni 2017: Wat is de herkomst van het woord compagnie?

    Een compagnie is een soort handelsonderneming of vennootschap die meerdere eigenaren heeft, zodat er risicospreiding is, en een winstoogmerk kent. Bekende voorbeelden zijn de Vereenigde Oost-Indische Compagnie (VOC, 1602) en de West-Indische Compagnie (WIC, 1621). Denk ook aan de Engelse term company: bedrijf. Maar een compagnie kan ook een legereenheid zijn. Waar komt dit begrip vandaan?

    Het online geschiedenistijdschrift Historiek.net raadpleegt voor het antwoord op deze vraag onder meer Nicoline van der Sijs, etymologe aan het Meertens Instituut. 

    Afbeelding: Beeldbank Rijksmuseum, Portret van een militair - Photo Compagnie Belge, ca. 1905

  • Juni 2017: "Spelling is eigenlijk ook maar een keuze"

    Op de populair-wetenschappelijke nieuwssite Scientias.nl lezen we: "Hoewel taalpuriteinen daar ongetwijfeld niet aan willen, hangt onze spelling van toevalligheden aaneen. Helemaal niet erg. Maar moeten we er dan misschien ook niet wat minder krampachtig mee omgaan?" Nicoline van der Sijs (Radboud Universiteit/Meertens Instituut) beantwoordt deze vraag voor Scientias.nl en geeft en passant een interessant inkijkje in de geschiedenis van spellingregels.

    Foto: kader uit het artikel van Scientias.nl

    Lees meer...