• Februari 2018: De boeken- en krantenwereld in de zeventiende eeuw

    Onze studiemiddag ‘De boeken- en krantenwereld in de zeventiende eeuw’ op 26 januari was een informatieve dag, zo lieten bezoekers ons weten. Heeft u niet aan de studiemiddag kunnen deelnemen, maar bent u toch geïnteresseerd in de boekenwereld van de zeventiende eeuw? Of wilt u weten hoe de KB historische kranten digitaal beschikbaar maakt? Of vindt u de taalkunst van P.C. Hooft ook zo mooi? Ga dan naar deze weblog, waar alle powerpointpresentaties van de studiemiddag zijn geplaatst. 

     

     

  • Februari 2018: Al dat gezoen en geflirt tijdens carnaval

    Binnenkort staat een groot deel van Nederland weer gigantisch op zijn kop: het is carnaval! Het feest levert gegarandeerd sterke verhalen en hilarische anekdotes op, die je over een paar jaar nog steeds aan je vrienden vertelt. Misschien ook wel een verhaal over een gedenkwaardige carnavalszoen. Of gebeurt al dat gezoen en geflirt vooral in het hoofd van bevooroordeelde noorderlingen?

    Etnologe Irene Stengs vertelt in RTL Nieuws Weekend Magazine dat dit vooroordelen en stereotyperingen zijn. Maar... toch komt de associatie niet helemaal uit de lucht vallen.
    Benieuwd? Lees verder.

    Foto: Flickr.com, Carnaval magé (CC BY-NC-ND 2.0)

  • Januari 2018: Radiodocumentaire over het Bildts met archiefmateriaal van het Meertens Instituut

    Als een gemeentelijke herindeling de streektaal het Bildts bedreigt, komt Gerard de Jong (1979), hoofdredacteur van de Bildtse Post, de enige krant waarin Bildts wordt geschreven, in actie. Na de dood van zijn opa, ook ooit hoofdredacteur van de Bildtse krant, heeft Gerard zich immers voorgenomen om goed voor de taal te zorgen. Hij reist af naar Baskenland, waar hij andere strijders voor minderheidstalen ontmoet. Maar terug in Noordwest Friesland slaat de twijfel toe. Zitten de 6000 Bilkerts wel op Gerards enthousiasme te wachten? 

    Maartje Duin (1975) is radiomaker en journalist. Ze maakte de radiodocumentaire 'De Redder van het Bildts'. Hiervoor gebruikte ze opnames van het Bildts uit de jaren '70 van het Meertens Instituut, nota bene met de grootvader van de hoofdpersoon. 
     
    De radiodocumentaire werd op 28 januari om 21:00 uur bij RadioDoc (VPRO, NPO Radio 1) uitgezonden en is hier terug te luisteren.
     
  • Januari 2018: Wat moet de taal van het hoger onderwijs zijn?

    Wat moet de voertaal van het hoger onderwijs zijn: Nederlands of Engels? Dat zijn allebei schadelijke wegen, vindt taalkundige Marc van Oostendorp. Hij pleit voor een combinatie van beide talen: 'Als we alleen voor Engels gaan, worden we een soort dependance van Groot-Brittannië en Amerika, zonder eigen identiteit. Maar als we krampachtig aan het Nederlands vasthouden, gooien we de deur naar de hele wereld dicht. En het is ook nog eens slecht voor onze taal. Die gebruiken we dan misschien onderling op hoog niveau, maar hij sluit niet meer aan bij de rest van de wereld.’ Hij vervolgt met: 'We hoeven niet alles in één taal te doen. Het idee dat het ten koste gaat van je eigen taal zodra je een ander taal gaat gebruiken, is wetenschappelijk gezien een misvatting.’
    Lees het hele interview in New Scientist.

    Lees bovendien:
    In februari schreef de Koninklijke Akademie van Wetenschappen (KNAW) in het rapport 'Talen voor Nederland' dat Nederland dringend behoefte heeft aan een taalbeleid.

     

  • Januari 2018: 'Smartphone' of 'le mobile multifonction'?

    In Frankrijk houdt het gebruik van Engelse woorden de gemoederen ook bezig. Daar werd vorige week een nieuwe advieslijst met Franse equivalenten voor woorden als ‘smartphone’ gepubliceerd. In Franse overheidsteksten wordt voortaan le mobile multifonction en internet clandestin (dark web) geschreven. Het zou de taal ‘schoon’ moeten houden. Maar wie bepaalt nu daadwerkelijk welke taal gebezigd wordt? Taalwetenschapper Marc van Oostendorp denkt dat dergelijke initiatieven weinig invloed hebben op het taalgebruik: 'Tegen de tijd dat er uitgebreid ‘gesproken, geluncht en wijn gedronken is’ zijn de nieuwe leenwoorden al opgenomen in het normale taalgebruik.' Lees verder in HP De Tijd.

    Lees meer...
  • Januari 2018: Ouderen ergeren zich aan taalverloedering

    Ouderen beklagen zich massaal over de verloedering van de Nederlandse taal, blijkt uit onderzoek onder het MAX Opinie Panel. Er is grote ergernis over slordige taal als 'die meisje' en 'me moeder', maar ook over chat-, straat- en managementtaal. En niet te vergeten: het gebruik van Engels. Taalwetenschapper Marc van Oostendorp herkent de emoties over veranderende taal, maar wijst erop dat het beklag niet alleen een verschijnsel van alle tijden is, maar dat een gezonde, levende taal verandert. Lees meer bij Omroep MAX.

    Lees meer...
  • Januari 2018: De taal van Ilja Leonard Pfeijffer

    Dichter, schrijver, essayist, criticus, songschrijver, columnist en toneelschrijver Ilja Leonard Pfeijffer werd in januari van dit jaar vijftig. Om deze mijlpaal luister bij te zetten schreef taalwetenschapper Marc van Oostendorp Waar wordt geschreeuwd is taal vacant, een boek over 'taalkunstenaar' Pfeijffer, waarin Van Oostendorp in 50 hoofdstukken een caleidoscopisch beeld geeft van de vele taalgedaanten die de schrijver aanneemt in de talrijke literaire genres die hij beoefent (gedichten, romans, verhalen, essays, toneel et cetera).

    Tijdschrift Onze Taal biedt zijn lezers een voorproefje van Waar wordt geschreeuwd is taal vacant, en opent het artikel ook tijdelijk (tot 15 maart) voor ons.

    Lees meer...
  • Januari 2018: Twee dagen vrij tijdens carnaval

    Wat begon als een reclamestunt nam al snel serieuze proporties aan: de landelijke petitie 'Wil jij ook tijdens #carnavalvrij?' Krijgt heel Nederland straks twee dagen vrij tijdens carnaval? Leonie Cornips, onderzoeker aan het Meertens Instituut voor taal en cultuur in Amsterdam, begrijpt de emoties wel. 'Mensen ontlenen hun lokale identiteit aan carnaval. Net als skûtsjesilen voor de Friezen en Ajax voor de Amsterdammers. Eens per jaar krijgen mensen in de regio de nationale aandacht die normaal naar de Randstad gaat.'

    Lees meer...
  • Januari 2018: De populairste voornamen van 2017

    In januari maakt de Sociale Verzekeringsbank (SVB) jaarlijks bekend welke voornamen het vaakst gegeven zijn aan baby's die in het voorafgaande jaar geboren zijn. We zien na de bekendmaking altijd een stijging van het aantal bezoeken aan de voornamenbank van het Meertens Instituut: hoe vaak komt mijn naam - of die van mijn partner/kinderen/ouders etc. - eigenlijk voor, vragen veel mensen zich af. De regionale kranten vragen zich bovendien af, welke naam in de regio het meeste voorkomt. Zo ook de Leeuwarder Courant, die benieuwd is naar de namen in Friese gemeenten, en de Gelderlander, die constateert dat de populairste naam in Nijmegen een naam is die aan meisjes en jongens gegevens wordt.

    En de naam Ranomi, komt u die wel eens tegen? Ranomi (Kromowidjojo) is niet langer alleen op de wereld. (Dagblad van het Noorden)

    Lees meer...
  • Januari 2018: Het telefoonboek, de gemeenschap in je hand

    Het opheffen van het papieren telefoonboek staat symbool voor een geglobaliseerde samenleving. ‘Met dat boek had je de gemeenschap waartoe je behoorde in je hand’, aldus etnoloog Peter Jan Margry van het Meertens Instituut. Wat betekent het einde van die trouwe, saaie dikkerd voor de gemeenschapszin? Lees verder in Trouw.

    Lees meer...
  • Januari 2018: #MeToo in studentenliederen

    Ouders van een lid van een studentenvereniging lieten de vereniging deze week weten dat zij „furieus” zijn over liederen die tijdens het introductieweekend worden gezongen. „Het seksisme, de vrouwenhaat en de verkrachtingsfantasieën die daaruit spreken zijn walgelijk en ontoelaatbaar”, schreven zij.

    We kijken in dit „tijdperk van MeToo” met andere ogen naar liedteksten, constateert Martine de Bruin. Zij doet bij het Meertens Instituut onderzoek naar liedcultuur. „De meeste studentenliederen zijn geschreven vanuit het mannelijk perspectief.” Er is de afgelopen decennia volgens De Bruin een verschuiving geweest in het taalgebruik in die liederen. „Vroeger was het taalgebruik meestal verhuld. Er ‘barst’ bijvoorbeeld een wijnvat als er actie wordt ondernomen.” De laatste decennia worden liederen explicieter. Lees meer in NRC.