Nederlandse Etnologie

  • Activiteiten Nederlandse Etnologie



     

    Het jaar 2012 stond vooral in het teken van de nieuw opgestarte NWO- en KNAW-projecten in het eLaboratorium Orale Cultuur. Binnen de NWO-Catch projecten Folktales As Classifiable Text (FACT) en Cognition Guided Interoperability between Collections of Musical Heritage (Cogitch) worden tools ontwikkeld om de grote hoeveelheden oraal materiaal in de Nederlandse Liederenbank en de Nederlandse Volksverhalenbank nog beter te ontsluiten. In het KNAW-Computational Humanities project Tunes & Tales wordt fundamenteel onderzoek gedaan naar de mondelinge overlevering van zowel liedmelodieën als volksverhalen. Het project Witchcraft+ werd afgesloten met onder andere een crowdsourcing-tool voor het invoeren van muzieknotatie bij liederen in de Nederlandse Liederenbank.
     
    Voorts werden drie aanvragen toegekend: de interne projecten Nederlandsheid (Roodenburg) en Local Language/Local Culture (Cornips & Stengs). In het verlengde van het laatste project werd ook de aanvraag voor een internationale NIAS themagroep gehonoreerd: The Construction of Local Identities through Cultural Practices.
     
    In de zomer verscheen Nieuw in Nederland: Feesten en rituelen in verandering. Deze bundel onder redactie van Irene Stengs levert een bijdrage aan het publieke debat over immigranten, cultuur en nationalisme. Het boek stelt het idee ter discussie dat in Nederland migrantenculturen bestaan met elk hun eigen traditionele feesten en rituelen. De onderliggende aanname dat migranten vastomlijnde gemeenschappen met eigen culturen vormen, wordt aan de hand van etnografisch onderzoek weerlegd.

    Verder vonden er drie Meertens Ethnology Lectures plaats, waarvan twee in Spui 25. In juni sprak professor Elisabeth Timm over erfgoed en populaire genealogie, in september professor Leonard Norman Primiano over katholicisme en medialisering in de Verenigde Staten en in oktober professor Ciraj Rassool over erfgoed en burgerschap in Zuid-Afrika. In oktober spraken 21 wetenschappers uit Europa en de Verenigde Staten met elkaar over talrijke aspecten van de vroegmoderne zangcultuur tijdens de Dutch Songs On Line conferentie Identities, Intertextuality and Performance in Song Culture 1500-1800.

     

    Wetenschappelijke artikelen in tijdschriften

    • Balkenhol, M. (2012). De kotomisi en haar kinderen. Slavernij en erfgoed nieuwe stijl in Nederland. Oso, tijdschrift voor Surinaamse Taalkunde, Letterkunde, en Geschiedenis, 31(2), 55-71.
    • Balkenhol, M. (2012). Introduction. Etnofoor, 24(1), 7-13.
    • Blécourt, W. de (2012). The Problem of Belief Narratives: A Very Short Introduction. ISFNR Newsletter, 6(february), 36-37.
    • Cornips, L., Rooij, V. de & Stengs, I.L. (2012). Carnavalesk taalgebruik en de constructie van lokale identiteiten. Een pleidooi voor taalcultuur als onderzoeksveld. Dutch Journal of Applied Linguistics, 1(1), 15-40.
    • Elpers, S.M. (2012). Tussen twijfel en vastberadenheid. Een bespiegeling over het veelnamenvak volkskunde vanuit Duits/Nederlands perspectief. Volkskunde. Tijdschrift over de cultuur van het dagelijkse leven, 113(2), 176-183.
    • Helsloot, J.I.A. (2012). Culture or Commerce: Framing Heritage in the Context of Municipal Subvention. The Case of the Annual St Nicholas Parade in the Netherlands. Traditiones, 41(1), 137-146.
    • Helsloot, J.I.A. (2012). Zwarte Piet and Cultural Aphasia in the Netherlands. Quotidian. Journal for the Study of Everyday Life, 3, 1-20.
    • Lefeber, M. & Koning, J. (2012). ‘Een fraey staend horlogie speelende differente airtjes’ Hollandse deuntjes in speelklokken en muziekboeken van de betere burgerij. De Achttiende Eeuw, 44(1), 28-53.
    • Lefeber, M., Kranenburg, P. van & Marolt, M. (2012). Identificatie van repertoire van achtiende-eeuwse bellenspeelklokken op basis van automatische vergelijking. Tijdschrift van de Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis, LXI, 147-161.
    • Margry, P.J. (2012). Mary's Reincarnation and the Banality of Salvation: The Millennialist Cultus of the Lady of All Nations/Peoples. Numen, International Review for the History of Religions, 59, 486-508.
    • Margry, P.J. (2012). Volkskunde in verandering. Reflecties bij een disciplinaire status quo. Volkskunde. Tijdschrift over de cultuur van het dagelijkse leven, 113(1), 13-19.
    • Margry, P.J. (2012). Zingeving zoeken bij idolen. TussenRuimte. Tijdschrift voor interculturele theologie, 5(1), 15-19.
    • Meder, T. (2012). Een plaats van wonderen. De artistieke verbeelding van Lourdes door twee hedendaagse regisseurs: Lourdes (2009) van Jessica Hausner en Une femme nommée Marie (2011) van Robert Hossein. Volkskunde. Tijdschrift over de cultuur van het dagelijkse leven, 113(1), 92-105.
    • Roodenburg, H.W. (2012). De 'Nederlandsheid' van Nederland. Een nieuw project aan het Meertens Instituut. Volkskunde. Tijdschrift over de cultuur van het dagelijkse leven, 113(2), 203-212
    • Stengs, I.L. (2012). Bermmonumenten. Nieuwe rouwcultuur in de openbare ruimte. Handelingen. Tijdschrift voor praktische theologie en religiewetenschap, 66-73.
    • Stengs, I.L. (2012). Gedenken op de plek des onheils: bermmonumenten als materiële uitdrukking van veranderende rouwcultuur. Volkskunde. Tijdschrift over de cultuur van het dagelijkse leven, 263-281.
    • Stengs, I.L. (2012). Sacred Singularities: Crafting Royal Images in Present-Day Thailand. The Journal of Modern Craft, 5(1), 51-68.
    • Tigelaar, A.S., Hiemstra, D. & Trieschnigg, D. (2012). Peer to Peer Information Retrieval: An Overview. ACM Transactions on Information Systems, 30(2), 9:1-9:34.
    • Volk, A. & Kranenburg, P. van (2012). Melodic similarity among folk songs: An annotation study on similarity-based categorization in music. Musicae Scientiae, 16(3), 317-339.

    Wetenschappelijke hoofdstukken in boeken

    • Biró, D.P., Kranenburg, P. van, Ness, S.R., Tzanetakis, G. & Volk, A. (2012). Stability and Variation in Cadence Formulas in Oral and Semi-Oral Chant Traditions – a Computational Approach. In Proceedings of the 12th International Conference on Music Perception and Cognition and the 8th Triennial Conference of the European Society for the Cognitive Sciences of Music (pp. 98-105). Thessaloniki: School of Music Studies, Aristotle University of Thessaloniki
    • Biró, D.P., Kranenburg, P. van, Ness, S.R., Tzanetakis, G. & Volk, A. (2012). On Computational Transcription and Analysis of Oral and Semi-Oral Chant Traditions. In Proceedings of the Analytical Approaches to World Music Conference, AAWM 2012. Vancouver.
    • Blécourt, W. de (2012). Wasser des Lebens. In Enzyklopädie des Märchens (14, 2) (pp. 509-514). de Gruyter.
    • Dadvar, M., Jong, F.M.G. de, Ordelman, R. & Trieschnigg, D. (2012). Improved cyberbullying detection using gender information. In Proceedings of the Twelfth Dutch-Belgian Information Retrieval Workshop (DIR 2012) (pp. 23-25). University of Ghent.
    • Dadvar, M., Ordelman, R., Jong, F.M.G. de & Trieschnigg, D. (2012). Towards User Modelling in the Combat Against Cyberbullying. In Proceedings of the 17th International Conference on Applications of Natural Language to Information Systems, NLDB 2012 (Lecture Notes in Computer Science, 7337). Springer Verlag.
    • Demeester, T., Nguyen, D., Trieschnigg, D., Develder, C. & Hiemstra, D. (2012). What Snippets Say About Pages in Federated Web Search. In Proceedings of AIRS 2012 (pp. 250-261).
    • Grijp, L.P. (2012). Te schepe waert. Overwegingen bij de reconstructie van een zot polyfoon lied van Clemens non Papa. In S. van Maas e.a. (Ed.), Liber plurium vocum voor Rokus de Groot (pp. 115-128). Amsterdam: Universiteit van Amsterdam.
    • Helsloot, J.I.A. (2012). Sinterklaas, katholieken en de natie. In J. Jacobs (Ed.), Aan plaatsen gehecht. Katholieke herinneringscultuur in Nederland (pp. 157-175)  Nijmegen: Valkhof Pers.
    • Karsdorp, F.B., Kranenburg, P. van, Meder, T. & Bosch, A. van den (2012). Casting a Spell: Identification and Ranking of Actors in Folktales. In F Mambrini, M Passarotti & C Sporleder (Eds.), Proceedings of the Second Workshop on Annotation of Corpora for Research in het Humanities (ACRH-2) (pp. 39-50). Lisbon: Edicoes Cilibri.
    • Karsdorp, F.B., Kranenburg, P. van, Meder, T., Trieschnigg, D. & Bosch, A. van den (2012). In search of an appropriate abstraction level for motif annotations. In M. Finlayson (Ed.), Proceedings of the 2012 Computational Models of Narrative Workshop (pp. 22-26). Istanbul.
    • Kranenburg, P. van, Volk, A. & Wiering, F. (2012). On Identifying Folk Song Melodies Employing Recurring Motifs. In Proceedings of the 12th International Conference on Music Perception and Cognition and the 8th Triennial Conference of the European Society for the Cognitive Sciences of Music (pp. 1057-1062). Thessaloniki: School of Music Studies, Aristotle University of Thessaloniki
    • Margry, P.J. (2012). Dutch Devotionalisation. Reforming Piety: Grassroots Initiative or Clerical Strategy? In A. Jarlert (Ed.), The Dynamics of Religious Reform in Northern Europe, c. 1780-1920, Vol. 5: Reform of Piety (pp. 125-156). Leuven: University Press of Leuven.
    • Margry, P.J. (2012). Een gedroomd heiligdom voor de Vrouwe van Alle Volkeren. Opmerkelijke Mariaverschijningen in Amsterdam. In J. Jacobs (Ed.), Aan plaatsen gehecht. Katholieke herinneringscultuur in Nederland (pp. 140-155). Nijmegen: Valkhof Pers.
    • Margry, P.J. (2012). European Religious Fragmentation and the Rise of Civil Religion. In U. Kockel, M. Nic Craith & J. Frykman (Eds.), Companion to the Anthropology of Europe (Blackwell Companions to Anthropology) (pp. 275-294). Oxford: Wiley-Blackwell.
    • Margry, P.J. (2012). Gedachtenis ter Heilige Stede. De Stille Omgang in Amsterdam, In J. Jacobs (Ed.), Aan plaatsen gehecht. Katholieke herinneringscultuur in Nederland (pp. 90-105). Nijmegen: Valkhof Pers.
    • Meder, T. & Krawczyk-Wasilewska, V. (2012). Preface. In Shaping Virtual Lives: Online Identities, Representations and Conducts (pp. 7-8). Łódź: Lodz University Press.
    • Meder, T. (2012). Winter, Für den langen W. (AaTh/ATU 1541). In Enzyklopädie des Märchens (pp. 825-828). Berlin: De Gruyter.
    • Meder, T. (2012). ”You have to Make up your own Story Here”. Identities in Cyberspace from Twitter to Second Life. In Shaping Virtual Lives: Online Identities, Representations and Conducts (pp. 9-34). Łódź: Lodz University Press.
    • Muiser, I. E.C., Theune, M. & Meder, T. (2012). Cleaning up and Standardizing a Folktale Corpus for Humanities Research. In Proceedings of the Second Workshop on Annotation of Corpora for Research in het Humanities (ACRH-2) (pp. 63-74). Lisbon: Edicoes Colibri.
    • Nguyen, D., Trieschnigg, D., Meder, T. & Theune, M. (2012). Automatic Classification of Folk Narrative Genres. In Proceedings of the Workshop on Language Technology for Historical Text(s) at KONVENS 2012 (pp. 378-382).
    • Nguyen, D., Demeester, T., Trieschnigg, D. & Hiemstra, D. (2012). Federated Search in the Wild. In Proceedings of CIKM 2012.
    • Roodenburg, H.W. (2012). La tierra de Huizinga: notas sobre la historia cultural en los Países Bajos. In Ph. Poirrier (Ed.), La Historia Cultural: Un Giro Historiográfico Mundial? (pp. 233-244) València: Universitat de València.
    • Roodenburg, H.W. (2012). The visceral pleasures of looking: on iconology, anthropology and the neurosciences. In B. Baert, A.-S. Lehmann & J. van der Akkerveken (Eds.), New Perspectives in Iconology: Visual Studies and Anthropology (pp. 156-170). Leuven: Leuven University Press.
    • Stengs, I.L. (2012). Giving Public Space a Face: The Agency of Monuments and Portraits, Thailand and the Netherlands compared. In Devising Order. Socio-religious Models, Rituals, and the Performativity of Practice. B.Boute & T. Småberg (Ed.) (Religious History and Culture Series, 60) (pp. 61-80). Leiden: Brill.
    • Stengs, I.L. (2012). Inleiding. Nieuwe Nederlandsheid in feest en ritueel. In I.L. Stengs (Ed.), Nieuw in Nederland. Feesten en rituelen in verandering (pp. 9-25). Amsterdam: Amsterdam University Press.
    • Stengs, I.L. (2012). Portraits that Matter: King Chulalongkorn Objects and the Sacred World of Thai-ness. In D. Houtman & B. Meyer (Eds.), Things. Religion and the Question of Materiality (pp. 137-150). New York: Fordham University Press.
    • Stengs, I.L. (2012). Thais nieuwjaar in Waalwijk. Viering van de Thaise eigenheid in een Nederlands-Europese context. In I.L. Stengs (Ed.), Nieuw in Nederland. Feesten en rituelen in verandering (pp. 133-142). Amsterdam: Amsterdam University Press.
    • Tjin-Kam-Jet, K., Trieschnigg, D. & Hiemstra, D. (2012). An analysis of free-text queries for a multi-field web form. In EDS Proceedings of the 4th Information Interaction in Context Symposium (IIIX 2012) (pp. 82-89). New York: ACM.
    • Trieschnigg, D., Hiemstra, D., Theune, M., Jong, F. de & Meder, T. (2012). An Exploration of Language Identification Techniques in the Dutch Folktale Database. In EDS Proceedings of the Workshop on Adaptation of Language Resources and Tools for Processing Cultural Heritage (LREC 2012) (pp. 47-51). Istanbul.
    • Volk, A., Haas, W.B. de & Kranenburg, P. van (2012). Towards Modelling Variation in Music as Foundation for Similarity. In Proceedings of the 12th International Conference on Music Perception and Cognition and the 8th Triennial Conference of the European Society for the Cognitive Sciences of Music (pp. 1085-1094). Thessaloniki: School of Music Studies, Aristotle University of Thessaloniki

    Boeken en boekredactie

    • Blécourt, W. de (2012). Tales of Magic, Tales in Print. On the Genealogy of Fairy Tales and the Brothers Grimm. Manchester: Manchester University Press.
    • Koman, R.A., Oostveen, S. van & Strouken, I. (2012). De geest van Overijssel : een spannende verhalentocht. Bedum, Utrecht: Profiel, Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed.
    • Meder, T. (2012). Avonturen en structuren. Op zoek naar de bouwstenen van volksverhalen (Meertens nieuwjaarsuitgaven, 11). Amsterdam: Meertens Instituut.
    • Meder, T., Krawczyk-Wasilewska, V. & Ross, A. (Eds.). (2012). Shaping Virtual Lives: Online Identities, Representations and Conducts. Łódź: Lodz University Press.
    • Stengs, I.L. (Ed.). (2012). Nieuw in Nederland. Feesten en rituelen in verandering. Amsterdam: Amsterdam University Press.


    Congressen en workshops

    In 2012 zijn de volgende bijeenkomsten (mede-)georganiseerd door de onderzoeksgroep:

    • Monthly Seminar Religion, Media and the Body/Heritage Dynamics.
    • Council for European Studies, Annual Conference, Local Organizing Committee.
    • Symposium Thinking feelings, Affective Attachments, Emotional Sociologies, Aesthetic Formations. Amsterdam, Meertens Instituut, juni 2012
    • Symposium Cultural Politics and the Perils of Belonging. South Africa and the Netherlands in Comparative Perspective, Amsterdam, Meertens Instituut, juni 2012
    • Symposium en Presentatie Nieuw in Nederland: Feesten en rituelen in verandering. Amsterdam, Universiteit van Amsterdam, juni 2012
    • Mobility and the Politics of Place. IMISCOE Conference. Amsterdam, augustus 2012
    • Religion on the Move: How Motion and Migration influence Religion. International Conference of the SIEF Working group Ethnology of Religion. Szeged, Hungary, september 2012
    • Panel 'Themen und Diskurse'. Conferentie: 'Das Soll in die Ausstellung?! Musealisierung der Gegenwart. Von Grenzen und Chancen des Sammelns in Kulturhistorischen Museen. Bonn, oktober 2012
    • Processes of Heritagization along the Camino de Santiago. Final workshop on the Fisterra-Muxia project. Santiago de Compostela, oktober 2012
    • ACCESS-Lecture Arlie Hochschild. Amsterdam, Vrije Universiteit, oktober 2012
    • Symposium Van Kikvors tot Droomprins. De wording van het sprookje. Amsterdam, Meertens Instituut, oktober 2012
    • The Dynamics of Religious Reform in Church State, and Society in Northern Europe: Material Reform. Workshop on the Material Reform during the long Nineteenth Century. Leuven, december 2012
    • Session Populism II. International Conference Culturalization of Citizenship. Amsterdam, december 2012

    Ethnology Lectures

    • Lezing door Leonard Norman Primiano: Visual Catholicism in Contemporary America
    • Lezing door Ciraj Rassool: Heritage, Commemorative Days and the Politics of Citizenship in South Africa
    • Lezing door Elisabeth Timm, Reference and Reverence: Two Modes of Popular Genealogy in Europe since the 19th Century

    Onderwijs

    BA/MA cursus

    • Grijp, L.P.. BA-cursus Music Information Retrieval - Editietechniek Speelmansmuziek. Utrecht: Universteit Utrecht
    • Grijp, L.P. & Wennekes, E.. BA-cursus Muziekwetenschap Nederlandse Muziek- en Liedcultuur. Utrecht: Universteit Utrecht
    • Grijp, L.P. & Janssen, B.. Editietechniek van speelmansmuziek. Utrecht: Muziekwetenschap, Universteit Utrecht
    • Lefeber, M. & Houben, A.. Cursus Contrafactuur. Utrecht: Universiteit Utrecht, Muziekwetenschap
    • Margry, P.J.. Contemporary Popular Religion in Turkey and the Netherlands. Istanbul: Süleyman Şah University, Istanbul and Netherlands Institute in Turkey
    • Meder, T. & Grijp, L.P.. Spoedcursus Oral Culture. Amsterdam: Meertens Instituut
    • Roodenburg, H.W.. The Senses and the Emotions: Historical and Anthropological Approaches. Amsterdam: Vrije Universiteit
    • Stengs, I.L.. Themamodule culturele antropologie "Ritueel en populaire cultuur". Amsterdam: Culturele antropologie en ontwikkelingssociologie,  Universiteit van Amsterdam

    Gastlezing in BA/MA of PhD cursus

    • Balkenhol, M.. Anton de Kom, affect, and the commemoration of slavery in the Netherlands. Amsterdam: Vrije Universiteit
    • Elpers, S.M.. Hoorcolleges 'De "Nederlandsheid" van Nederland'. Hoorcollege-reeks 'Immaterieel erfgoed en volkscultuur', derdejaars studenten (BA). Amsterdam: Reinwardt Academie
    • Kranenburg, P. van. Hoorcolleges Computational Folk Song Research. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam
    • Kranenburg, P. van. Music Information Retrieval. College Music Information Retrieval. Utrecht: Universiteit Utrecht
      Kranenburg, P. van. Music Information Retrieval & Automatic Authorship Ascription. College "Digital Humanities". Amsterdam: Universiteit van Amsterdam
    • Meder, T.. Computational Humanities and Oral Literature. Gastcollege voor studenten van de UvA, in een reeks georganiseerd door Rens Bod en Henkjan Honing. Amsterdam: Universiteit van Amsterdam
    • Meder, T.. Erfgoed met een kleine e: volksverhalen in Nederland. Gastcollege voor studenten Algemene Cultuurwetenschap, Geschiedenis en Media Studies van de Erasmus Universiteit Rotterdam, o.l.v. dr. Stijn Reijnders. Amsterdam: Meertens Instituut
    • Roodenburg, H.W.. Gastcolege Introduction to Cultural History: Historical Anthropology and Microhistory.
    • Roodenburg, H.W.. Hoorcollege voor Ph.D cursus History of Emotions. Amsterdam: Vrije Universiteit
    • Stengs, I.L.. New Public Ritual in Dutch Society; Manifestations of the Sacred? Utrecht: Univversiteit Utrecht, Department of Religious Studies and Theology
       

    Redacties

    Onderzoekers van Nederlandse Etnologie waren betrokken als (gast)-redacteur bij de volgende tijdschriften:
     

    • Apparence(s)
    • Cultural and Social History
    • De Achttiende Eeuw
    • Etnofoor
    • Fabula. Journal of Folktale Studies
    • Fieldwork in Religion
    • Gesture
    • Historical Studies in Witchcraft and Magic
    • Intersections. Yearbook for Early Modern Studies
    • Nederlands Kunsthistorisch Jaarboek
    • Newsletter SIEF
    • Standplaats Wereld
    • Studies in Netherlandish Art and Culture
    • The Senses and Society
    • Vertel Eens...
    • Volkskunde. Tijdschrift over de cultuur van het dagelijkse leven
    • Quotidian. Journal for the Study of Everyday Life
    • Yearbook for Liturgical and Ritual Studies

     

  • Nederlandse Etnologie

    De onderzoeksgroep Nederlandse Etnologie bestudeert verschijnselen van de alledaagse Nederlandse cultuur. Er zijn vier aandachtsgebieden: 'Feest en Ritueel', 'Religieuze Cultuur', 'Materiële Cultuur' en 'Orale Cultuur'. In Dynamische tradities - onderzoeksplan 2006-2010 is ervoor gekozen de samenhang tussen deze vier onderzoeksgebieden verder te versterken door nieuwe, integrerende invalshoeken voor het onderzoek te gebruiken. De invalshoeken zijn 'performance en performativiteit', 'beeld en beeldperceptie' en 'erfgoed'.

    Onder de submenu's 'activiteiten', 'onderzoeksgroep' en 'projecten', is meer informatie te vinden over de activiteiten en output van de onderzoeksgroep Nederlandse Etnologie in 2008.

    alt
      Prentje naar aanleiding van de Mariaverschijningen  aan Hilletje Kok in Volendam in de jaren '90
  • Projecten Nederlandse Etnologie



    De onderzoeksgroep Nederlandse Etnologie laat zich onderscheiden in vier thematische secties of aandachtsgebieden. Deze gebieden – Feest en Ritueel, Religieuze Cultuur, Materiële Cultuur en Orale Cultuur – zijn voortgekomen uit de traditionele volkskunde van de vorige eeuw. Inmiddels richt de etnologie zich op vragen die spelen in de hedendaagse samenleving met al haar culturele gelaagdheid.

    Feest en ritueel

    Feestcultuur in Nederland (2003-2012)

    Onderzoek naar 'Hedendaagse Feestcultuur in Nederland'. Uitgangspunt hierbij is Nederland als multiculturele samenleving. Door middel van etnografische beschrijvingen en analyses van de feesten en vieringen van verschillende groepen en gemeenschappen zullen relevante maatschappelijke, historische en culturele ontwikkelingen aan de orde worden gesteld. Aan de hand van een aantal centrale thema's en vragen zal in verschillende te publiceren bundels worden ingegaan op waarom en op welke wijze de betreffende vieringen voor de betrokkenen betekenisgevend zijn. Afhankelijk van de aard van de viering zullen de bijdragen ingaan op de hedendaagse wijze van vieren, de historische ontwikkeling van het feest, de geografische verspreiding, regionale variaties en de ontwikkeling van het feest in zijn maatschappelijke context. Daarnaast zal een aparte bundel aan thematische verkenningen worden gewijd, met als doel een aantal dwarsverbanden in hedendaagse feestcultuur te kunnen leggen.
    Resultaten in 2012: Dit jaar verscheen de bundel Nieuw in Nederland. Feesten en rituelen in verandering. Amsterdam: Amsterdam University Press onder redactie van I. Stengs. Verder schreef zij twee publicaties in een wetenschappelijk tijdschrift en drie publicaties in een wetenschappelijke bundel (reviewed).
    Medewerker: I. Stengs (projectleider/uitvoerder)

    Sinterklaas en Santa Claus in Nederland. Winterse feestcultuur en nationale identiteit, c.1850 - heden. (2007-2012)

    Een van de momenten waarop veel Nederlanders zich ervan bewust zijn vorm te geven aan 'Nederlands cultureel erfgoed' is tijdens het sinterklaasfeest. Dit neemt niet weg dat Kerstmis tegenwoordig in Nederland als het belangrijkste feest van het kalenderjaar beschouwd wordt. Doel van dit project is het schrijven van een Engelstalige monografie over de complexe verhouding tussen de betekenissen van beide winterfeesten vanaf ongeveer het midden van de 19e eeuw tot heden, niet alleen in Nederland zelf, maar ook in de toenmalige koloniën. Leidende vraag daarbij is hoe de constructie en beleving van 'nationale identiteit' zich verhouden tot concurrerende mechanismen van betekenisgeving en identiteitsvorming, zoals percepties van 'buitenlandse' feestcultuur en van de invloed van de commercie, van stedelijke en plattelandscultuur, de cultuur van de verschillende confessionele denominaties en van maatschappelijke lagen en van de cultuur van nieuwe Nederlanders.
    Resultaten in 2012:  Een artikel in tijdschrift; een artikel in bundel, en een artikel in de digitale nieuwsbrief van het Meertens Instituut. Daarnaast gaf J.I.A. Helsoot drie populair-wetenschappelijke lezingen.
    Medewerker: J.I.A. Helsloot (projectleider/uitvoerder)

    Materiële cultuur

    Erfenis van het verlies? Wederopbouwboerderijen en de culturele omgang met traditie, modernisering en de Tweede Wereldoorlog (2009-2012)

    Het betreft hier een studie naar het spanningsveld tussen traditie en modernisering bij de wederopbouw van de in de Tweede Wereldoorlog verwoeste boerderijen en naar de belevingen daarvan door verschillende generaties. Vragen die hierbij gesteld worden zijn: Hoe ontstond dit spanningsveld tussen modernisering en traditie, welke krachten werkten daarin en in welke vorm kwamen deze tot uitdrukking? Hoe werd het spanningsveld door de direct betrokkenen ervaren? Hoe werden en worden de belevingen door de generaties heen doorgegeven en hoe veranderen de betekenistoekenningen in de perceptie van verschillende generaties? In hoeverre en hoe werd en wordt het spanningsveld tussen traditie en modernisering bij de wederopbouw door de betrokkenen toegeschreven aan de Tweede Wereldoorlog en de dikwijls traumatische ervaringen van verwoesting en verlies? Het project is qua discipline zowel historisch als etnologisch georiënteerd en kent raakvlakken met de architectuurgeschiedenis, de landbouwgeschiedenis en met erfgoedstudies. Project in samenwerking met: NIOD, ICG.
    Resultaten in 2012: Twee wetenschappelijke artikelen, twee lezingen, S. Elpers heeft leiding gegeven aan een podiumdiscussie. Verder heeft zij haar promotieonderzoek afgerond en een volledig manuscript ingediend bij haar promotor. Verder heeft zij deelgenomen aan verschillende masterclasses (Huizinga Instituut en Duitsland Instituut) en regelmatig deelgenomen aan de studiegroep 'Dynamiek van de herinnering' (UvA, VU en NIOD). Er is publiciteit geweest rond het onderzoek. Mede naar aanleiding van de databank 'Wederopbouwboerderijen' heeft S. Elpers regelmatig informatie over wederopbouwboerderijen en historische bronnen over wederopbouwboerderijen verstrekt (o.a. aan monumentenzorg op nationaal [Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed], regionaal en lokaal niveau). Bovendien heeft zij ervoor gezorgd dat een grotere boekencollectie (hoofdonderwerp: platteland) ten behoeve van het instituut is geacquireerd.
    Medewerkers: H. Dibbits (Reinwardt Akademie), S. Elpers (Meertens), P. Romijn (promotor NIOD).

    Orale cultuur

    DOC Volksverhaal (2006-2012)

    Het DOC Volksverhaal (DOC = Documentatie en OnderzoeksCentrum) houdt zich bezig met het documenteren, verzamelen en onderzoeken van volksverhalen en vertelcultuur in Nederland. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de traditionele monocultuur van het platteland maar evengoed naar de moderne multicultuur van het verstedelijkte Nederland. Het DOC ambieert een interdisciplinaire werkgroep 'Homo Narrans' op te richten alsmede een internationale Folktale Database (i.s.m. de International Society for Folk Narrative Research). Voorts zoekt het samen met maatschappelijke partijen naar structurele financiering. Verhaalmateriaal uit de Meertens-collectie zal worden gedigitaliseerd en gearchiveerd in de Nederlandse Volksverhalenbank, en nieuw veldwerk zal dit materiaal verder aanvullen. Project in samenwerking met: International Society for Folk Narrative Research.
    Resultaten in 2012: Vooruitlopend op de reorganisatie van het onderzoek in 2013  is het DOC Volksverhaal opgaan in de themagroep Orale Transmissie.
    Medewerkers: W. de Blécourt (research fellow / vrijwilliger), M. Brouwer (technisch ontwikkelaar), Th. Meder (manager / senior onderzoeker), M. van Zuijlen (documentaliste).


    Orale Transmissie (2011-2016)

    Orale Transmissie is een (koepel)project van het Meertens Instituut dat tot doel heeft onderzoek te verrichten naar de mondelinge overlevering van volksverhalen en liederen (melodieën). In Orale Transmissie participeren drie onderzoeksprojecten: Tunes & Tales (Computational Humanities, KNAW), FACT (Folktales as Classifiable Texts; CATCH/NWO) en COGITCH (CATCH/NWO). Deze projecten hebben een focus op computational humanities, en beogen structuralistisch onderzoek op basis van twee databases: de Nederlandse Volksverhalenbank en de Liederenbank. Voorts is digitalisering van liederen en verhalen voorzien in nog aan te vragen, extern te financieren projecten ("Digi-Tunes" en "Digi-Tales"). Project in samenwerking met: Universiteit Twente, Universiteit van Nijmegen, Fryske Akademy, Universiteit van Utrecht, Universiteit van Amsterdam, Beeld en Geluid (Hilversum).
    Resultaten in 2012: Th. Meder schreef in 2012 het Meertens nieuwjaarsboekje, met structuren van volksverhalen als uitgangspunt: 'Avonturen en Structuren: Op Zoek naar de Bouwstenen van Volksverhalen'. Zie verder de resultaten van de projecten Tunes & Tales (Computational Humanities, KNAW), FACT (Folktales as Classifiable Texts; CATCH/NWO), COGITCH (CATCH/NWO), en TINPOT (KNAW) (deels hier, deels bij Algemene Zaken / Technische Ontwikkeling.
    Medewerkers: M. de Bruin (ontwikkelaar en digi-projectleider), L.P. Grijp (projectleider en onderzoeker), Th. Meder (mede-projectleider en onderzoeker), E. van der Grijn (collectiespecialist), P. van Kranenburg (postdoc), M. van der Peet (technisch ontwikkelaar), M. van Zuijlen (documentaliste).

    Tunes & Tales (2011-2016)

    Het doel van het Tunes & Tales project is tweeledig: 1. Het ontwikkelen van een formele representatie van melodieën en volksverhalen als (gelaagde) sequenties van motieven (elementaire bouwstenen). De kernvraag in dit subproject is: wat zijn melodische en narratieve motieven, en hoe kunnen melodieën en verhalen zo gerepresenteerd worden als een gelaagde opeenvolging van motieven in een data-structuur, dat het mogelijk wordt om de gegevens op een adequate manier computationeel te verwerken en analyseren. Een tweede vraag is of het mogelijk is om verhalen en melodieën uit de mondelinge overlevering automatisch te laten herkennen op basis van de motieven waaruit ze zijn opgebouwd. 2. Een model ontwerpen dat de variatie verklaart en voorspelt die optreedt in melodieën en verhalen gedurende het proces van mondelinge overlevering. Het project-team bestaat uit twee aio's, een post-doc en een wetenschappelijk programmeur. Project in samenwerking met: Fryske Akademy, Universiteit van Amsterdam, Universiteit Twente, Universiteit Utrecht, Radbout Universiteit.
    Resultaten in 2012: P. van Kranenburg (postdoc) deed onderzoek naar de betekenis van 15 expliciet gedefinieerde melodiemotieven voor de identiteit van volksliedmelodieën. Het blijkt dat in het overgrote deel van de gevallen volksliedmelodieën in "Onder de groene linde" geïdentificeerd kunnen worden puur op basis van het al dan niet voorkomen van één of meerdere van deze motieven, waarbij de volgorde van belang is. Dit ondersteunt de hypothese van het project als geheel dat motieven een belangrijke rol spelen in de mondelinge overlevering. Verder publiceerde hij een tijdschriftartikel in het Journal of New Music Research en presenteerde hij zijn onderzoek tijdens verschillende conferenties en symposia. F. Karsdorp (aio Tales) deed onderzoek naar motiefsequenties in volksverhalen, verdiepte zich in automatische actorendetectie en presenteerde een paper op het LREC-symposium te Istanbul In Search of an Appropriate Abstraction Level for Motif Annotations- dit paper is inmiddels gepubliceerd. Op The Second Workshop on Annotation of Corpora for Research in the Humanities in Lissabon presenteerde hij de paper Casting a Spell: Actor Retrieval in Folktales, en ook dit paper is ondertussen gepubliceerd. B. Janssen (aio Tunes) onderzocht de relatie tussen herhaalde melodiepatronen en stabiliteit in de mondelinge overlevering. Dit onderzoek geeft aanwijzingen voor correlaties tussen melodiepatronen en patronen in melodische verwachting volgens het model van Eugene Narmour. Janssen implementeerde verschillende melodische gelijkenismaten en algoritmes voor melodische segmentatie.
    Medewerkers: L.P. Grijp (projectleider / promotor), Th. Meder (projectleider / co-promotor), A. van den Bosch (adviseur / promotor Radboud Universiteit), M. de Bruin (database administrateur), E. van der Grijn (collectiespecialist), H. Honing (adviseur / promotor Universiteit van Amsterdam), B. Janssen (aio Tunes), F. de Jong (Universiteit Twente), F. Karsdorp (aio Tales), P. van Kranenburg (postdoc / co-promotor), M. Theune (adviseur / co-promotor Universiteit Twente), R. Veltkamp (Universiteit Utrecht), A. Versloot (adviseur / promotor Fryske Akademy), F. Wiering (Universiteit Utrecht), M. van Zuijlen (collectiespecialist).

    FACT: Folktales as Classifiable Texts (2011-2015)

    In het FACT project wordt er software ontwikkeld die het mogelijk maakt om de Nederlandse Volksverhalenbank automatisch te verrijken met meta-data als taal, namen, trefwoorden, genre, een samenvatting en een catalogus-classificatie als volksverhaal-type. Er zullen tools worden ontwikkeld die zullen worden geïntegreerd in de database. Daarnaast zal er onderzoek worden verricht naar classificatie-systemen en de mogelijkheid om de computer corpora aan volksverhalen automatisch te laten classificeren en clusteren, bij voorkeur op inzichtelijker manieren dan het voorheen door mensen is gedaan. De classificatie-algoritmes die in dit project worden ontwikkeld zullen als gebruiksvriendelijke tools worden toegevoegd aan de database om annotatie en onderzoek van het volksverhaal-corpus te vergemakkelijken. Door van de verschillende tools gebruik te maken, wordt het mogelijk om de variabiliteit in mondelinge en schriftelijke overlevering te bestuderen, en kan er meer inzicht verkregen worden in de voor- en nadelen van menselijke en geautomatiseerde classificatie en clustering. Het project-team zal bestaan uit een aio, een post-doc en een wetenschappelijk programmeur. Project in samenwerking met: Universiteit Twente.
    Resultaten in 2012: Naast post-doc D. Trieschnigg en programmeur I. Muiser is dit jaar ook aio D. Nguyen aangenomen. In 2012 heeft de programmeur veel werk aan het opschonen en standaardiseren van de Nederlandse Volksverhalenbank. Het softwarepakket Omeka 2.0 gaat de nieuwe basis vormen voor de database. Over zijn werkzaamheden presenteerde Muiser op een conferentie in Lisabon een paper getiteld 'Cleaning up and Standardizing a Folktale Corpus for Humanities Research' dat inmiddels ook is gepubliceerd. D. Trieschnigg maakte een analyse van de bezoekers van de Volksverhalenbank, werkte aan de automatische taaldetectie en naamdetectie, en hij bezocht het LREC-symposium in Istanbul, waar hij het volgende paper presenteerde: 'An Exploration of Language Identification for the Dutch Folktale Database'. Deze lezing is inmiddels ook gepubliceerd. D. Nguyen heeft aan de detectie van (sub)genres gewerkt en daarover een paper geschreven: 'Automatic Classification of Folk Narrative Genres'. Dit paper is gepresenteerd tijdens de KONVENS workshop in Wenen en gepubliceerd.
    Medewerkers: A.van den Bosch (co-promotor Radboud Universiteit Nijmegen), D. Hiemstra (Universiteit Twente), F. de Jong (promotor Universiteit Twente), Th. Meder (senior onderzoeker), I. Muiser (wetenschappelijk programmeur), D. Nguyen (AiO), M. Theune (co-promotor Universiteit Twente), D. Trieschnigg (postdoc), M. van Zuijlen (documentalist).

    COGITCH: COgnition Guided Interoperability beTween Collections of musical Heritage

    COGITCH (COgnition Guided Interoperability beTween Collections of musical Heritage) heeft tot doel om de muziekarchieven van het Meertens Instituut en het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid (Hilversum) en andere verspreide bronnen beschikbaar te maken in een interoperabel zoeksysteem, waar zowel het grote publiek als muziekwetenschappers gebruik van kunnen maken. Hiervoor moeten opnames worden gedigitaliseerd en geannoteerd met semantische metadata. Een essentieel onderdeel van COGITCH is een vorm van 'content-based retrieval' waarmee naar muziek gezocht kan worden op basis van muzikale kenmerken die door de beoogde gebruikers als relevant worden gezien. In de ontwikkeling van de retrieval methodes wordt een top-down benadering gebruikt, van muzikale kennis en cognitieve psychologie naar het identificeren en verwerken van geluidskenmerken. COGITCH kent drie met elkaar verweven doelstellingen: * het ontwerpen en ontwikkelen van een nieuwe 'crowdsourcing' infrastructuur waarin luisteraars annotaties kunnen aanbrengen, waaruit relevante kenmerken kunnen worden afgeleid; * de ontwikkeling en implementatie van nieuwe muzikale 'thumbnail extractors' en muziekgelijkenis-methodes, gebaseerd op deze cognitief relevante kenmerken; * de ontwikkeling van een generieke, interoperabele zoekinfrastructuur om de collecties van beide instellingen te ontsluiten, met gebruikmaking van 'content-based retrieval'-methodes. Deelproject van ‘Orale Transmissie’, in samenwerking met: Universiteit Utrecht-Informatica, Universiteit van Amsterdam-Muziekcognitie, Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid en de Nederlandse Publieke Omroep.
    Resultaten in 2012: Voor het Meertens Instituut is de interoperabiliteit van de Nederlandse Liederenbank met het archief van Beeld & Geluid een belangrijk doel. Programmeur D. Bountouridis en aio J. van Balen hebben de overlap van de collecties in kaart gebracht. Het relevante historische materiaal bij Beeld & Geluid bleek niet gedigitaliseerd en slecht ontsloten. Overleg met Beeld & Geluid heeft geresulteerd in een gehonoreerde digitaliseringsaanvraag voor 5000 78-toerenplaten uit de middelen van Beelden voor de Toekomst.
    Medewerkers: J. van Balen (aio), D. Bountouridis (wetenschappelijk programmeur), M. Brinkerink (Beeld en Geluid), M. de Bruin (projectleiding Nederlandse Liederenbank), A. Burgoyne (Universiteit van Amsterdam), L.P. Grijp (expert Muziekwetenschap), E. Herder (NPO), H. Honing (UvA), P. van Kranenburg (expert Computational Musicology), J. Oomen (Beeld en Geluid), R. Veldkamp (UU Computer Science), A.Volk (UU Computer Science), F. Wiering (UU Computer Science).

    Verhaalrepertoires en vertelcultuur (1995-...)

    Onderzoek naar vertelcultuur en verhaalrepertoires in Nederland, van individuele personen en van groepen, in heden en verleden.
    Resultaten in 2012: In het kader van dit project gaf Th. Meder twee lezingen en een gastcollege en schreef hij vier artikelen. Samen met W. de Blécourt en M. van Zuylen organiseerde Th. Meder op 26 oktober 2012 het drukbezochte symposium 'Van Kikvors tot Droomprins. De wording van het sprookje'. De sprekers waren S. Praet, L. Jongen, D. Hoogenboezem, R. van Leeuwen, W. de Blécourt, Th. Meder en V. Joosen. Voor een impressie van het symposium zie http://www.docvolksverhaal.nl/images/stories/Sprookjessymposium%20verslag.pdf.
    Medewerkers: Th. Meder (uitvoerder).

    Popularization and media strategies (1700-1900) (2010-2014)

    Het project analyseert het proces van selectie en aanpassing in Nederlandse populaire literatuur uit de achttiende en negentiende eeuw. Doel is onder meer om vast te stellen of veranderingen in de productie en distributie samenvielen met inhoudelijke veranderingen. Liedjes en centsprenten staan bij dit onderzoek centraal. Een belangrijke achterliggende vraag van dit project is of het populariseringsproces heeft geleid tot een toenemende eenvormigheid of juist een grotere diversiteit van de populaire cultuur in Nederland. Project in samenwerking met: UU-OGC.
    Resultaten in 2012: Tijdens een congres in Glasgow (april 2012) is een expertmeeting georganiseerd met drie leden van de advisory board van het project: Prof. P. Fumerton (Santa Barbara), Dr. A. McShane (Londen) en Dr. J. Hinks (Leicester). Aio T. Verheij coördineerde aan de UU een BA-cursus "Zwervende verhalen" over centsprenten. Er is overleg gevoerd met de hoofdconservator van de afdeling Bijzondere Collecties van de UB Amsterdam over de geplande tentoonstelling ter afsluiting van het project in het najaar van 2014.
    Medewerkers: J. Salman (projectleider OGC), L.P. Grijp (promotor), R. Harms (OGC), T. Verheij (OGC).

    Achttiende-eeuwse bellenspeelklokmuziek in Nederland (2009-2014)

    Dit onderzoek richt zich op het muziekrepertoire van bellenspeelklokken in achttiende-eeuwse Nederlandse huiskamers en daarmee ook op het achttiende-eeuwse muziekrepertoire in Nederland in algemenere zin. In deze periode hadden steeds meer mensen een klok in hun bezit, die elk (half) uur een melodie speelde. Een groot aantal van zulke klokken is overgebleven; deze vormen een belangrijke bron in onderzoek naar achttiende-eeuwse muzikale smaak in Nederland. Er wordt geïnventariseerd welke melodieën door de klokken gespeeld werden en hoe dit zich verhoudt tot andere achttiende-eeuwse repertoires. Daarbij wordt ook aandacht besteed aan wie de eigenaren van de klokken waren en wat hun invloed was op de muziekkeuze. Bovendien wordt gekeken naar hoe bestaande melodieën gearrangeerd werden voor de speelklokken en naar wat we kunnen leren over historische uitvoeringspraktijk van deze muziekprogramma's.
    Resultaten in 2012: M. Lefeber schreef een artikel voor het tijdschrift De Achttiende Eeuw en publiceerde in het Tijdschrift van de Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis. Daarnaast hield zij enkele lezingen, onder meer op de Conference on Interdisciplinary Musicology (CIM12).
    Medewerkers: Prof. dr. L.P. Grijp (promotor, begeleider), M. Lefeber MA (OiO).


    Religieuze cultuur

    Apparitions in Contestation (2006-2015)

    Onderzoek naar rand-katholieke groepen en bewegingen die zich met name concentreren rond (niet-erkende) devoties en Mariaverschijningen en die zich op contestatief-heterodoxe wijze articuleren in geschriften, via boodschappen of door optredens en zich daarbij vooral verzetten tegen modernistische thema's en ontwikkelingen in kerk en samenleving. Deelproject van ‘Shrines and Pilgrimage’.
    Resultaten in 2012: Margry, P.J. (2012). Mary's Reincarnation and the Banality of Salvation: The Millennialist Cultus of the Lady of All Nations/Peoples. Numen, International Review for the History of Religions, 59, 486-508.
    Medewerkers: P.J. Margry.

    De dynamiek van religieuze hervormingen in kerk, staat en samenleving in Noord-Europa, c. 1780-c.1920 (2007-2013)

    Dit project creëert een platform waarmee vier academische instellingen een internationale en interdisciplinaire samenwerking tot stand brengen op het terrein van de religieuze geschiedenis. Het doel is om vanuit verschillende invalshoeken de wijzen waarop de kerkelijke hervormingsagenda werd uitgevoerd in Engeland, Ierland, Nederland, België, Scandinavië en Duitsland tussen 1780 en 1920 te onderzoeken, alsmede de impact die dit had op de verhoudingen tussen kerk en staat en op de invloed die de kerken hadden, als resultaat daarvan, op de samenleving als geheel. Project in samenwerking met: VU University (Amsterdam), Centre for the Comparative Study of Modern British and European Religious History, University of Wales (Lampeter), Documentation and Research Center for Religion, Culture and Society, KADOC-K.U. Leuven (Leuven).
    Resultaten in 2012: Een hoofdstuk in een bundel: Margry, P.J. (2012). Dutch Devotionalisation. Reforming Piety: Grassroots Initiative or Clerical Strategy? In Anders Jarlert (Ed.), The Dynamics of Religious Reform in Northern Europe, c. 1780-1920, Vol. 5: Reform of Piety (pp. 125-156). Leuven: University Press of Leuven. Verder hield P.J. Margry een lezing tijdens de conferentie The Dynamics of Religious Reform. en organiseerde i.s.m. J. De Maeyer een workshop tijdens deze conferentie.
    Medewerkers: J. van Eijnatten (VU Amsterdam), J. De Maeyer (Kadoc Leuven), P. J. Margry (coordinator).

    Implicit Religion (2006-2015)

    Onderzoek naar min of meer verborgen of impliciete vormen van religiositeit in het dagelijks leven, welke niet uit traditionele, kerkelijke vormen van religie (lijken te) voort te komen (bijv. civil religion, stilte, nrm's).
    Resultaten in 2012: P.J. Margry schreef een artikel voor TussenRuimte. Tijdschrift voor interculturele theologie en publiceerde een hoofdstuk in de Companion to the Anthropology of Religion.
    Medewerkers: P.J. Margry.

    Memorialization, Self and Society (2006-2015)

    Binnen dit project wordt onderzoek gedaan naar de betekenissen en de religieus-rituele en politieke dimensies van processen van 'memorialisering' rond personen, zaken of gebeurtenissen in de hedendaagse Westerse samenleving.
    Resultaten in 2012: geen gegevens.
    Medewerkers: P.J. Margry (MI), C. Sánchez-Carretero (Spanish National Research Council).

    Shrines and Pilgrimage (2006-2015)

    Etnologisch en historisch onderzoek naar heilige plaatsen, de verering van personen en objecten en bedevaart en pelgrimage en de samenhangende materiële cultuur in de Nederlandse en Westerse samenleving.
    Resultaten in 2012: P.J. Margry publiceerde een artikel in Numen, International Review for the History of Religions en schreef twee hoofdstukken in de bundel Aan plaatsen gehecht. Katholieke herinneringscultuur in Nederland.
    Medewerkers: P.J. Margry.

    Vererfgoediseringsprocessen langs de Camino naar Santiago de Compostela: routedeel Santiago-Fisterra-Muxia. Processes of Heritagization along the Camiño of Santiago de Compostela: route branch Santiago-Fisterra-Muxia (2010-2012)

    Dit project behelst een interdisciplinair samenwerkingsverband vanuit de etnologie, geschiedenis en cultureel erfgoed studies. Binnen de context van cultureel erfgoed processen wordt onderzoek gedaan op drie hoofdthema's: 1. De identificatie van cultureel erfgoed langs het 'laatste' deel van de Camino en de vaststelling van vergoediseringsprocessen. 2. Analyse van de effecten van de bedevaart op het gebied langs de route. 3. Analysis van de Fisterra/Muxia mythe als zijnde de ultieme bestemming van de pelgrimage, alsmede van de productie van nieuwe kennis over het cultuur landschap. Het antropologisch/etnologische deel van het project is gewijd aan: 1. het vaststellen of specifieke elementen van cultureel erfgoed door de bevolking wordt beschouwd als het 'hunne'; 2 identificeren van de rituele praktijken, de oudere, maar juist ook de nieuw gecreëerde, al dan niet in samenhang met New Age spiritualiteiten; 3 identificatie van elementen die ingezet kunnen worden bij de valorisatie van de impact van de bedevaart op de regionale cultuur en zijn vertegenwoordigers. Project in samenwerking met: Heritage Laboratory (LaPa) Santiago (Es).
    Resultaten in 2012: P.J. Margry hield drie lezingen en organiseerde de workshop Processes of Heritagization along the Camino de Santiago. Final workshop on the Fisterra-Muxia project: Santiago de Compostela (2012, oktober 09).
    Medewerkers: C. Sánchez-Carretero (Projectleider LaPa research center P. Sarmiento, Santiago), P. J. Margry (onderzoeker).

    Overige projecten

    'The Crying Dutchman'. Een historische etnologie van de Nederlanders en hun emoties (2009-2012)

    Nederlanders zien zichzelf graag als nuchter, zelfs 'calvinistisch', en ze worden door buitenlanders dikwijls met dezelfde ogen bezien. Maar zijn ze zo calvinistisch, laten ze hun emoties zo zelden gaan? Of het nu de media, de sport of de huidige politiek betreft, het geroemde nuchtere 'volkskarakter' lijkt voorgoed verdwenen. Of heeft het misschien niet eens bestaan? In dit project wordt het spoor terug gevolgd, wordt een emotionele geschiedenis van de Nederlanders geschreven, met bijzondere aandacht voor de dominees en het kerkvolk, voor acteurs en schilders en hun publiek en voor het achttiende-eeuwse sentimentalisme dat veel langer aanhield in Nederland dan altijd is aangenomen en nagenoeg overvloeide in de romantiek. Wat zagen Weber en Huizinga verkeerd? En wat levert een blik van onderen op?
    Resultaten in 2012: H.R. Roodenburg droeg bij aan de bundel New Perspectives in Iconology: Visual Studies and Anthropology (Leuven: Leuven University Press) en hield vier lezingen. Onderzoekscentrum ACCESS (VU/Meertens) organiseerde een aantal internationale lezingen. In maart sprak professor U. Frevert (Max Planck, Berlijn), in oktober professor A. Hochschild (UC Berkeley).
    Medewerkers: H.W. Roodenburg (onderzoeker).

    Heritage Dynamics: Politics of Authentication and Aesthetics of Persuasion in Brazil, Ghana, South Africa and the Netherlands (2008-2012)

    Dit interdisciplinaire, internationale NWO-project richt zich op a) de situering van cultureel erfgoed in multi-culturele arena's b) de vervlechting van cultureel erfgoed met burgerschap en identiteit c) strategieën om cultureel erfgoed als 'authentiek' en 'werkelijk' te doen overkomen ('politics of authentication') d) de mate waarin cultureel erfgoed al of niet als zodanig ervaren wordt ('aesthetics of persuasion'). Het betreft een vergelijkend project (Nederland, Ghana, Brazillië, Zuid-Afrika). Door de combinatie van 1) een diepgaande analyse van de processen waarin culturele canons in ontwikkeling worden gemedialiseerd, met 2) empirisch onderzoek hoe cultureel erfgoed door mensen wordt geïnternaliseerd en zelfs letterllijk geïncorporeerd, wil dit project 3) een comparatief raamwerk ontwikkelen en 4) het cultuurwetenschappelijke onderzoek nieuwe mogelijkheden laten verkennen buiten de geijkte constructivistische en essentialiserende benaderingen van cultureel erfgoed. Het project omvat drie promotieplaatsen, gefinancieerd door NWO. Samenwerking met de Vrije Universiteit en de Amsterdam School for Social Research (ASSR).
    Resultaten 2011: Zie de resultaten bij het project 'Past Matters'.
    Medewerkers: M.P. Adinolfi (Brazilïe), M. Balkenhol (promovendus), D. Jethro (Zuid Afrika), B. Meyer (Vrije Universiteit Amsterdam), M. van der Port (ASSR), H. Roodenburg (coördinator), M. Witte (Vrije Universiteit Amsterdam).

    Past matters - Slavery, emplacement and the body politic in the Netherlands (2008-2012)

    In de afgelopen decennia is de trans-atlantische slavernij steeds meer onderdeel geworden van de geformaliseerde nationale herinneringscultuur in Nederland. Er zijn nu een aantal monumenten, de slavernij is onderdeel van een nieuw samengestelde historische canon, en er is een onderzoeksinstituut voor onderzoek naar slavernij. Dit project onderzoekt hoe en waarom deze omwentelingen plaats hebben gevonden. Specifiek wordt in het project gekeken naar de manieren waarop het verleden vorm krijgt. Aan de ene kant refereert dat aan de veranderende belangstelling voor slavernij in politieke dynamieken van representatie, of de manier waarop slavernij vormt krijgt in het politieke domein. Aan de andere kant staat in deze processen de vraag centraal hoe het verleden materiële vorm aanneemt - in specifieke gebouwen of, in een bredere zin, de architectuur en de ordening van de urbane ruimte in de voormalige koloniale metropool, in monumenten, en begraafplaatsen, maar ook in het eten, in kleding, of in het lichaam zelf en in emoties. Door te kijken naar de manieren waarop het verleden vorm krijgt in Nederland draagt het project bij aan recent onderzoek naar materiele cultuur. Het zal tot een beter begrip komen van hoe nieuwe vormen politieke subjectiviteit voort komen uit een ensemble van processen van dekolonisatie, de formatie van cultureel erfgoed en een veranderende politics of belonging in Nederland. Dit PhD project is onderdeel van het onderzoeksprogramma 'Heritage Dynamics. Politics of Authentication and Aesthetics of Persuasion in Brazil, Ghana, South Africa and the Netherlands', een cooperatie tussen de Vrije Universiteit Amsterdam, het Meertens Instituut en internationale partners in Ghana, Zuid-Afrika en Brasilie. Het project wordt gefinancierd door de NWO. Project in samenwerking met: Vrije Universiteit Amsterdam.
    Resultaten in 2012: M. Balkenhol schreef een artikel voor Oso, tijdschrift voor Surinaamse Taalkunde, Letterkunde, en Geschiedenis en een inleiding voor Etnofoor 24(1). Daarnaast hield hij diverse lezingen.
    Medewerkers: M. Balkenhol (promovendus), H.R. Roodenburg (coördinator). 

    Constructie van regionale identiteit in Limburg: een onderzoek naar taalcultuur (2011-...)

    Dit project onderzoekt a) de inzet van taal (dialect, regiolect, Nederlands, hybride vormen) en cultuur (ritueel, feesten) in de constructie van lokale identiteit(en) in Limburg, b) de contexten waarin lokale identiteit(en) worden beleefd en uitgedragen, en c) de betrokken actoren en hun publiek. Hierbij is het niet zozeer de vraag of er - zoals het begrip dialectrenaissance suggereert - sprake is van een opleving van dialectgebruik in kwantitatieve zin: het gaat om de betekenissen die aan taalgebruik worden toegekend. Een belangrijk theoretisch uitgangspunt is dat 'de plaats', 'de regio' of 'de streek' geen geografisch afgebakende gebieden zijn met vastomlijnde culturele, linguïstische en historische eigenschappen, maar tijdsgebonden dynamische producten van collectief handelen en sociale verbeelding. Het onderzoek zal daarom zowel gericht zijn op de discursieve aspecten van de uitdrukking en vormgeving van lokale identiteit(en) als op de praxis waarbinnen deze identiteit(en) (in de zin van performance) vorm krijgen en worden beleefd (vgl. Bell 1997; Bourdieu 1984, 1991; Eckert 2000; Eckert & McConnell-Ginet 1999; Lave & Wenger 1991; Meinhof & Galasinski 2005). Project in samenwerking met: UvA: dr. V. de Rooij, MU: Prof. dr. W. Kusters, UvA: Prof. dr. J.Leerssen, Radboud: Prof. dr. E. Venbrux, MU: drs L. Thissen.
    Resultaten in 2012: L. Cornips sprak op 11 mei 2012 haar oratie Talen in Beweging uit aan de Universiteit van Maastricht. Verder publiceerde zij met V. de Rooij en I. Stengs een artikel in Dutch Journal of Applied Linguistics. Zij hield diverse lezingen, waaronder vijf keynote lezingen en organiseerde het symposium 'Taalcultuur in Limburg'  ter gelegenheid van de inaugurele rede Bijzondere leerstoel Taalcultuur in limburg: Maastricht, MU. Tevens schrijft L. Cornips vanaf 2012 tweewekelijks een column voor Dagblad de Limburger.

    Theorie en geschiedenis van de etnologie (2006-...)

    Naast de projecten die direct verbonden zijn met de verschillende aandachtsgebieden schrijven verschillende medewerkers regelmatig artikelen of houden lezingen op het gebied van de theorie of geschiedenis van de etnologie.
    Resultaten in 2012: H.R. Roodenburg schreef een artikel in Volkskunde. Tijdschrift over de cultuur van het dagelijkse leven en in de bundel La Historia Cultural: Un Giro Historiográfico Mundial? (València: Universitat de València.). Hij gaf college aan onder meer de Vrije Universiteit van Amsterdam en begeleidde twee masterscripties.
  • Nederlandse Etnologie

    De onderzoeksgroep Nederlandse Etnologie richt zich op het dagelijks handelen van mensen in Nederland en de beeldvorming van dit handelen. Het doel van het onderzoek is inzicht te krijgen in het leven van alledag en de daarmee samenhangende cultuurverschijnselen. Het gaat daarbij niet alleen om tradities maar ook om opkomende en verdwijnende rituelen. Deze tradities en rituelen zijn op het eerste gezicht vertrouwd en vanzelfsprekend maar hebben grote effecten op de samenleving waarin wij leven. De bestudering van oude en nieuwe cultuurverschijnselen in Nederland draagt bij aan een beter inzicht in de dynamiek van de multiculturele samenleving.

    Er zijn vier aandachtsgebieden: 'Feest en Ritueel', 'Religieuze Cultuur', 'Materiële Cultuur' en 'Orale Cultuur'. In het onderzoeksplan is ervoor gekozen de samenhang tussen deze vier onderzoeksgebieden verder te versterken door nieuwe, integrerende invalshoeken voor het onderzoek te gebruiken. De invalshoeken zijn 'performance en performativiteit', 'beeld en beeldperceptie' en 'erfgoed'.

    Onder de submenu's 'activiteiten', 'onderzoeksgroep' en 'projecten', is meer informatie te vinden over de activiteiten en output van de onderzoeksgroep Nederlandse Etnologie in 2012.