• 28 december 2014: Radio Swammerdam bespreekt dialecten

    De redactieleden en gasten van Radio Swammerdam zijn na de Kerst uit hun windstreken teruggekeerd naar Amsterdam en maken deze week dialecten bespreekbaar. Te gast zijn Frans Hinskens en Etske Ooijevaar,  werkzaam aan het Meertens instituut. 

  • 27 juni 2014: Een identiteit is heel hard werken

    "Een identiteit is hard werken, daar moet je iets voor doen. Je bent niet een Limburger omdat je er geboren bent. Je zult ook iets moeten doen om Limburger te worden." Aldus Leonie Cornips in haar column in Dagblad de Limburger.

  • 29 november 2014: ’t Mestreechs is online

    Onlangs is de website gelanceerd van de Dictionair vaan de Mestreechter Taol. De Maastrichtenaar Roger Weijenberg heeft deze website ingericht en visueel vormgegeven. De naam Dictionair is veel te bescheiden want wat er op deze site te zien valt, is veelomvattender dan een woordenboek doet vermoeden. Bron: Dagblad de Limburger (pdf).

  • 11 juni 2014: 'Geforceerde nieuwe Piet gedoemd te mislukken'

    Hij heeft zijn oorbellen afgedaan, een stijltang door zijn haren gehaald en zijn lippen wat minder rood gestift. Maar de nieuwe Zwarte Piet is nog steeds zwart. Peter Jan Margry geeft zijn mening. Bron: Volkskrant.nl.

  • 1 november 2014: Que sera, sera

    De column van Leonie Cornips in Dagblad de Limburger (pdf) gaat deze keer over dialectgebruik in zorginstellingen.

    Read more...
  • 4 juni 2014: Waarom zij niet netjes hebben leren spreken

    Marc van Oostendorp is te gast bij Radio 1 (B), n.a.v. een artikel in Onze Taal. Dit jaar is het 75 jaar geleden dat de ‘commissie-Bolkestein’ met aanbevelingen kwam om Nederlandse leerlingen ook een ‘beschaafde uitspraak’ van het Nederlands bij te brengen. Waarom is er nooit zo’n officiële uitspraakregeling gekomen? En moeten we daarom treuren?

  • 3 november 2014: Frau Antje: een bijzonder (kaas)meisje

    Wat schuilt er achter de blonde vlechten en de witte hul van Frau Antje? En wat maakte haar toen, en nu, tot zo’n groot succes? Etnologe Sophie Elpers van het Meertens Instituut in Amsterdam over de symboliek van Frau Antje. Artikel op themilkstory.nl

    Zie ook Hollandser dan Kaas. De geschiedenis van Frau Antje.

    Foto: Screenpunk, Flickr.com (cc)

  • 2 juni 2014: Van stoer strijdlied tot 'suf' volkslied

    De melodie kennen we allemaal wel, maar we hebben vaak geen idee wat de woorden betekenen. Dat het Wilhelmus ons volkslied is, is algemeen bekend, maar waar komt het eigenlijk vandaan? Hoogleraar liedcultuur Louis Grijp legt de oorsprong van het Wilhelmus uit. Bron: Spitsnieuws.

  • 27 oktober 2014: Behoud het Spokaans

    Marc van Oostendorp in Woordhoek (NRC Handelsblad): "ik vind het Spokaans een van de fascinerendste kunstwerken die in Nederland gemaakt zijn: een compleet land van zeven miljoen mensen met hun eigen taal, inclusief allerlei dialecten en standsverschillen en een in het Nederlands geschreven grammatica van 1500 bladzijden lang, die volledig op internet staat.

  • 21 mei 2014: Njet njet njet!

    Waarom zeggen wij 'njet' in het Nederlands als we 'nee' bedoelen? En kon het dan even goed in het Spaans, Japans of Servo-Kroatisch? Is het Russisch zo krachtig dat we in die taal moeten ontkennen? En zijn er dan nog Russische woorden in het Nederlands geslopen? Vragen voor Nicoline van der Sijs, taalkundige en slavisten (bron: Radio 1, Be).

  • 20 oktober 2014: Trucjes voor taalvaardigheid

    Wat is het fijn om geen eindexamen Nederlands meer te hoeven doen, in ieder geval als je over gezond verstand beschikt. Marc van Oostendorp over het eindexamen in Woordhoek, NRC Handelsblad (pdf).

  • 7 mei 2014: Op zoek naar het Nederlandse zelf

    Waar staan wij als Nederlanders voor? En wat zeggen Nederlandse tradities zoals Koningsdag en het Sinterklaasfeest over ons als volk? Volgens Peter Jan Margry, hoogleraar Europese Etnologie aan de UvA en onderzoeker aan het Meertens Instituut, verkeert Nederland al ruim een decennium in de verwarring over waar Nederland voor staat en wie Nederlanders zijn. Wat heeft deze zelfreflectie ons gebracht? Bron: de Kennis van Nu.

  • 18 oktober 2014: Rowwen Hèze

    Het dialect waarin Rowwen Hèze zingt heeft een nieuwe status en prestige gekregen dankzij Rowwen Hèze, aldus Leonie Cornips in haar column voor Dagblad de Limburger (pdf).

  • 3 mei 2014: Grenstalen

    De nieuwste column van Leonie Cornips gaat over Limburg als grensgebied tussen Nederland en Duitsland. Bron: Dagblad de Limburger.

  • 18 oktober 2014: Zwarte Piet heeft z'n glans verloren

    De argumenten zijn al uitentreuren uitgewisseld en toch is de discussie nog lang niet uitgewoed. Maar heeft het zwartepietendebat het afgelopen jaar ook iets opgeleverd? En waar loopt het op uit? Artikel in Trouw met een bijdrage van Peter Jan Margry. Bron: Trouw.nl.

  • 25 april 2014: Tien^Taal met Mathilde Jansen

    Deze keer in de Tien^Taal, een interview met Mathilde Jansen. Ze is o.a. redacteur Taalwetenschap op Kennislink.nl en werkt als redacteur van de website en nieuwsbrief van het Meertens Instituut. Bron: de Taalpassie van Milfje.

  • 4 oktober 2014: Meertalig.nl

    Leonie Cornips in haar column in Dagblad de Limburger (pdf): "De vraag die bij deze vader leeft is: ‘moet ik het wel ambiëren om Jonas (zijn zoon) in het Twents op te voeden? En zo ja, welke vorm kies ik daarvoor?"

  • 18 april 2014: 10^Taal met… Leonie Cornips

    10^Taal met… Leonie Cornips: "Taal is voor mij iets fascinerends. Iemand zegt iets en bij het horen van hoe iemand spreekt, vliegen er onmiddellijk laatjes in je hoofd open. En in die laatjes zitten etiketjes als op jampotjes: hoog opgeleid, oosten van het land, Jordanees en ga zo maar door." Bron: De taalpassie van Milfje.

  • 20 september 2014: Dialect en zelfbeeld

    De column van Leonie Cornips in Dagblad de Limburger gaat over jonge dialectsprekers en hun zelfbeeld:  "Ik ben altijd nieuwsgierig geweest of negatieve oordelen over dialectsprekers en hun taalvaardigheid in het Nederlands juist zijn en wat het effect van die oordelen is op hoe de leerling zichzelf waardeert. "

    Read more...
  • 9 april 2014: Digitale Taal

    Is de taalkundige van de toekomst een ICT-er? De toekomst van het taal- en letterkundig onderzoek ligt namelijk niet in de bibliotheek, maar online. Teksten worden data en woorden enen en nullen. Te gast is Nicoline van der Sijs, hoogleraar historische taalkunde in de digitale wereld aan de Radboud Universiteit Nijmegen en onderzoeker aan het Meertens Instituut. Recent sprak zij haar oratie uit. Bron: De Kennis van Nu, Radio.

  • 12 en 13 september: Louis Grijp over het aanpassen van Sinterklaasliedjes

    Louis Grijp werd twee maal geïnterviewd wegens de aankondiging van politiek gecorrigeerde Sinterklaasliedjes: op 12 september door Editie-NL (RTL4) en op 13 september voor KRO De Taalstaat (radio 1, ca. 11:10 uur). De aankondiging betreft het boek "Sinterklaasje, kom maar binnen met je Piet". De Sinterklaasliedjes van nu, bewerkt door Paul Passchier en Thedo Keizer.

  • 5 april 2014: Do you love me?

    De nieuwste column van Leonie Cornips gaat over het gebruik van 'doen' als hulpwerkwoord. Bron: Dagblad de Limburger.

  • 7 september 2014: Vieze liedjes van vroeger

    En wij maar denken dat die rappers te ver gaan. Nee dus, als het gaat om onwelvoeglijk taalgebruik en schunnigheden kunnen ’50 Cent’ en Jay-Z  op cursus bij onze voorouders uit de 17e en 18e eeuw. Want die konden er wat van, althans als het ging om het zingen van vunzigheden. Zo blijkt uit het boek ‘Vieze liedjes uit de 17 en 18e eeuw’. Orale seks, impotentie, homoseksualiteit, voyeurisme, schaamhaarcoiffures, bestialiteiten, en nog veel meer komt aan de orde in de liedjes die zowel oud en jong zongen, bij gebrek aan ander vermaak. Een gesprek met Annemieke Houben op Radio 1, OVT.

  • 2 april 2014: Honderd jaar geleden heette u zeer waarschijnlijk Maria of Johannes

    Tot 1980 waren Nederlanders redelijk constant in het kiezen van een naam voor hun kind: Maria en Johannes waren een eeuw lang de meest populaire namen. De laatste twintig jaar zijn namen veel trendgevoeliger geworden, vooral in grote Nederlandse steden. Maria en Johannes zijn uit, Tess, Sem en Levi zijn in. Dat blijkt uit een vandaag gepubliceerd onderzoek van het Meertens Instituut. Bron: Parool.nl.

  • 11 augustus 2014: Taalbrokken

    Hoe kon de Nederlandse taal ook weer bestaan vóór Vijftig tinten grijs? Hoe legden we uit wat we bedoelden toen die drie woorden nog niet in die volgorde waren gezet? Die vraag bekruipt je wanneer je de kranten van de afgelopen weken doorneemt: overal glinsteren de tinten je tegemoet. Vermoedelijk blijven ze nog lang in onze taal nagloeien nadat E.L. James’ trilogie allang vergeten is.

    Read more...
  • 27 maart 2014: Statenvertaling was bij verschijning al ouderwets

    In de media veel aandacht voor de oratie van Nicoline. Via deze link het artikel in het Reformatorisch Dagblad.

  • 4 augustus 2014: Macht van het schoolplein

    Toen ik over het Nederlands Kampioenschap ‘kuiltje knikkeren’ las, werd ik weer even kind. Dat toernooi is ooit begonnen als grap, maar beleefde afgelopen vrijdag zijn 38ste editie in het Zuid-Hollandse dorp Noordeloos. Bij het bestuderen van de aankondiging viel me ineens een naam van een bepaalde knikker in: chineesje. En daarna nog een: spikkel. En plotseling kletterden de woorden tevoorschijn uit een sinds mijn jeugd gesloten schatkistje. Bonk. Superbonk. Kattenoog.

    Read more...
  • 25 maart: Voorspellend dialect?

    Kunnen verandering in dialecten voorspeld worden? Sjef Barbiers, onderzoeker variatielinguïstiek aan het Meertens Institutuut en bijzonder hoogleraar variatielinguïstiek aan de Universiteit Utrecht, geeft het antwoord. Bron: de Kennis van Nu.

  • 28 juli 2014: Vaarwel, spinvisite

    De 22 kasten hebben ieder 20 laden, en in iedere lade staan 400 volbeschreven kaartjes. Diep verscholen in de archiefruimtes van het Meertens Instituut in Amsterdam pronkt het beroemdste kaartsysteem van Nederland. Het bevat de talloze fiches die J.J. Voskuil en zijn medewerkers decennialang nijver uittikten over bijna ieder onderwerp dat ze tegenkwamen – samen het uitgebreidste, nooit uitgegeven, culturele woordenboek in onze taal.

    Read more...
  • 21 maart 2014: Groene en rode volgorde van werkwoorden

    Maakt het voor een bijzin uit of de werkwoorden in een rode of groene volgorde staat? Is er bijvoorbeeld een verschil tussen: 'ik wist niet dat zij zo hadden gelachen' en 'ik wist niet dat zij zo gelachen hadden'? Het antwoord komt van Marc van Oostendorp, onderzoeker bij het Meertens instituut voor Nederlandse taal. Kettingvraag op de Kennis van Nu (wetenschap24).

  • 21 juli 2014: Achteroetkalle

    Langzaamaan verdwijnt een bijzondere taalvaardigheid uit Nederland: de kunst van het achterstevoren praten. Ik ken twee plaatsen waar oudere mensen het nog vloeiend kunnen – IJmuiden in Noord-Holland en Stramproy in Limburg –, al zijn er misschien meer. Als jongeren het niet snel oppakken, kan binnenkort niemand het meer.

    Read more...
  • 8 maart 2014: Echte Rotterdammers

    De één vindt het prachtig authentiek, de ander vindt het niet om aan te horen: plat Rotterdams. Wie het havenstad-accent hoort weet meteen: deze persoon is recht door zee en prikt overal doorheen. Of dat klopt en hoe dat komt vragen we aan Marc van Oostendorp. Marc heeft zijn eigen taalkubus op de tentoonstelling ‘Echte Rotterdammers’, in het Museum Rotterdam. Deze expositie over de identiteit van de Rotterdammers is al door meer dan 35 duizend mensen bezocht. Bron: Tros Nieuwsshow, Radio 1.

  • 14 juli 2014: Lekker woord, desalniettemin

    Het beweeglijkste orgaan van je lichaam is een mals stuk vlees in je mond: je tong. Geen andere spier is zo soepel, geen lichaamsdeel kan zoveel kanten op bewegen. Heb je weinig ruimte in huis en toch behoefte aan lichaamsbeweging? Praat! Trek je niets aan van de mensen die vinden dat er al te veel gesproken wordt, maar spreek woorden uit en voel ze in je mond.

    Read more...
  • 15 februari: Nicoline van der Sijs over de Kaartenbank van het Meertens Instituut

    Al ruim een week staat de Kaartenbank van het Meertens Instituut on line. En wat daarop allemaal niet te zien is: kaarten waarop de verspreiding van het woord hem staat, een kaart met de belangrijkste klankgrenzen in ons land, een zingende kaart met liedteksten. Bron: de Taalstaat, Radio 1.

  • 7 juli 2014: Antiekste belediging uit onze taal

    Veel mensen denken dat een dromerig zinnetje uit een liefdesliedje het oudste Nederlands is – iets over vogels die nesten begonnen zijn, behalve jij en ik, waar wachten we nog op. Dat liedje werd geschreven in de elfde eeuw, zo’n duizend jaar geleden.

    Read more...
  • 8 februari 2014: Zorgtaal

    Nieuwe column van Leonie Cornips in Dagblad de Limburger: "Met taalkeuze in zorgcentra worden we allemaal in Limburg vroeg of laat, direct of indirect, geconfronteerd. En wat gebeurt er met je als je geen binding hebt met het dialect; zorgt die taalkeuze voor een gevoel van uitsluiting en verhuis je naar elders om in het Nederlands ouder te worden? Klik hier voor de column in pdf formaat. (Foto door bicyclemark, Flickr)

  • 12 juli 2014: Louis Grijp in de rubriek ‘Ik heb een droom’

    In Trouw vertelde prof. dr. Louis Grijp (hoogleraar Nederlandse liedcultuur aan de UU en onderzoeker bij het Meertens Instituut) over zijn droom om Nederlandse liedteksten uit de afgelopen eeuwen online beschikbaar te maken. Die droom heeft hij gerealiseerd met Dutch Songs Online, waarin 50.000 liedteksten van de Middeleeuwen tot 1900 zijn te vinden. “Veel liederen gaan over het wat onze voorouders dagelijks bezighield, je leert er je wortels door kennen.” Al sinds 1977 probeert hij bovendien om de melodieën bij de teksten te achterhalen. Zijn nieuwe droom is om melodieën ook te kunnen vergelijken.
     

  • 5 februari 2014: Wederopbouwboerderijen

    Nieuwe boerderijen waren hard nodig tijdens en na de Tweede Wereldoorlog. Er ontstond spanning over de vraag of deze boerderijen snel en functioneel of juist in de traditionele stijl gebouwd moesten worden. Sophie Elpers promoveerde op de wederopbouw van de Nederlandse boerderijen. Zij was te gast bij de Kennis van nu, Radio 5.

  • 11 juli: Valsemunterij met de ‘anti-Zwarte Pietlobby’

    De reactie van Jan Jaap de Ruiter, een respectabele columnist en academicus, op de recente kritische rechterlijke uitspraak over Zwarte Piet spreekt boekdelen. De Ruiter breekt een lans voor het ‘volk’ dat het moet opnemen tegen een nieuwe ‘grachtengordel-elite’ die zich zou vergrijpen aan een onschuldig kinderfeest. Pure valsemunterij van De Ruiter, aldus Markus Balkenhol (Meertens Instituut), Lammert de Jong & Pooyan Tamimi. Bron: Nieuwwij.nl.

  • Februari 2014: ‘Niet álles op zijn kop door opkomst Big data’

    Hij was trots op zijn KB-toegangspas en zijn kamer te midden van miljoenen boeken. Maar hij kwam voor de data. Of, liever nog, voor de mensen die hun vak maken van het werken met data. Interview met Marc van Oostendorp in E-data & Research.

  • 11 juli 2014: Onbekend voetbalwoordenboek uit 1914 gevonden

    Taalkundige en sporthistoricus Jan Luitzen heeft in het archief van het Meertens Instituut een onbekend voetbalwoordenboek uit 1914 gevonden. Het is gemaakt door Jac. van Ginneken, die het daarna nooit heeft gepubliceerd. Precies honderd jaar later gebeurt dit alsnog in tijdschrift De Sportwereld. Bron: Sportgeschiedenis.nl.

  • 26 januari: Glasshole, hipstercrite, boytox? Het bestaat al op Urban Dictionary

    Ver voordat een woord als selfie ingeburgerd raakte, stond het al op Urban Dictionary. 's Werelds grootste database voor Engelse straattaal krijgt steeds meer te betekenen. Lees verder op de website van de Volkskrant, artikel met medewerking van Leonie Cornips.

  • 1 juli 2014: Een uitvaartbedrijf is toch geen cultureel erfgoed

    Ook een diamantair en een hennatatoeëerder zoeken de UNESCO op. Zo commercialiseert het cultureel erfgoed, vindt Peter Jan Margry. Opiniestuk in NRC Handelsblad (pdf). 

  • 18 januari 2014: Marc van Oostendorp te gast bij de Taalstaat

    Marc van Oostendorp sprak op Radio 1 over klank en ritme van taal.